Công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số có nhiều chuyển biến tích cực khi nhiều thủ tục được đơn giản hóa, rút ngắn thời gian xử lý, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Sau gần một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Quảng Trị đã tạo nhiều chuyển biến tích cực trong tổ chức bộ máy, cải cách hành chính và phát triển kinh tế-xã hội với bộ máy tinh gọn hơn, chính quyền gần dân hơn.

Tuy nhiên, tỉnh vẫn đối mặt với nhiều khó khăn về biên chế, hạ tầng, chuyển đổi số và áp lực công việc ở cấp cơ sở, đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tăng cường nguồn lực để mô hình chính quyền mới vận hành hiệu quả, bền vững hơn.

Ngày 14/5, Tỉnh ủy Quảng Trị tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp. Hội nghị được kết nối trực tuyến đến 78 xã, phường và đặc khu trong tỉnh.

Bộ máy tinh gọn hơn, chính quyền ngày càng gần dân

Tỉnh Quảng Trị được thành lập theo Nghị quyết số 202/2025/NQ-QH15 trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị (cũ). Sau sắp xếp, toàn tỉnh có diện tích gần 12.700 km2, dân số hơn 1,87 triệu người với 78 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 8 phường, 69 xã và đặc khu Cồn Cỏ.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị Trần Vũ Khiêm đánh giá, sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy mới của tỉnh cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt; hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước từng bước được nâng lên.

Công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số có nhiều chuyển biến tích cực khi nhiều thủ tục được đơn giản hóa, rút ngắn thời gian xử lý, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Ngay từ ngày 1/7/2025, tỉnh đã hoàn thành việc bố trí Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND cho 78/78 xã, phường, đặc khu, bảo đảm bộ máy mới vận hành liên tục, không để xảy ra khoảng trống trong lãnh đạo, điều hành.

Sau sắp xếp, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã giảm tầng nấc trung gian, tăng tính trực tiếp trong chỉ đạo, điều hành; chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan, đơn vị được rà soát, phân định rõ ràng hơn.

Quá trình phân cấp, phân quyền cũng được đẩy mạnh với gần 2.000 nhiệm vụ được chuyển giao giữa Trung ương với địa phương và giữa cấp tỉnh với cấp xã.

Điểm nổi bật sau một năm triển khai là chính quyền cơ sở ngày càng gần dân, sát dân hơn. Hệ thống trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã được hình thành, giúp người dân giải quyết nhiều thủ tục ngay tại địa phương.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số cùng cơ chế “một cửa, một cửa liên thông” đã góp phần giảm thời gian xử lý hồ sơ, tiết kiệm chi phí đi lại và nâng cao chất lượng phục vụ.

Kết quả điều tra xã hội học cho thấy mức độ hài lòng của người dân đối với cơ quan hành chính nhà nước tại 78 xã, phường, đặc khu đạt trung bình 86,13%; nhiều địa phương đạt trên 90%.

Không chỉ tạo chuyển biến trong tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền mới còn góp phần khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho tỉnh.

Việc tinh gọn bộ máy giúp giảm chi thường xuyên, tạo điều kiện tập trung nguồn lực cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Sau hợp nhất, Quảng Trị có không gian phát triển rộng lớn hơn với sự kết nối giữa các vùng kinh tế ven biển, công nghiệp, logistics, du lịch và khu vực biên giới.

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Phương nhấn mạnh tỉnh Quảng Trị đã cơ bản hoàn thành các mục tiêu sắp xếp tổ chức bộ máy theo chủ trương của Trung ương; bộ máy mới từng bước vận hành ổn định, thông suốt và phát huy hiệu quả tích cực trong phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và nâng cao đời sống nhân dân.

Theo Bí thư Tỉnh ủy, trong bối cảnh khối lượng công việc rất lớn, nhiều khó khăn chưa từng có tiền lệ, các cấp ủy, chính quyền cùng đội ngũ cán bộ, công chức toàn tỉnh đã nỗ lực vượt qua giai đoạn đầu còn nhiều lúng túng để đưa mô hình chính quyền mới hoạt động ngày càng hiệu quả hơn.

Nhiều khó khăn, áp lực phát sinh ở cơ sở

Bên cạnh những kết quả tích cực, tỉnh Quảng Trị cũng thẳng thắn nhìn nhận nhiều khó khăn, vướng mắc phát sinh sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Nổi bật nhất hiện nay là tình trạng quá tải ở cấp xã về khối lượng công việc, nhân lực và hạ tầng phục vụ hoạt động công vụ. Nhiều xã, phường có quy mô dân số lớn, địa bàn rộng nhưng số lượng biên chế được giao chưa phù hợp với thực tiễn. Bình quân mỗi công chức cấp xã phải đảm nhận hơn 35 nhiệm vụ; đồng thời kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực ngoài chuyên môn.

Trong khi khối lượng công việc tăng mạnh sau khi bỏ cấp huyện và mở rộng thẩm quyền cho cấp xã, biên chế lại được bố trí khá đồng đều giữa các địa phương, chưa tính đến đặc thù về dân số, diện tích hay áp lực quản lý ở từng địa bàn. Điều này khiến nhiều cán bộ rơi vào tình trạng quá tải, ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu và tiến độ giải quyết công việc.

Đội ngũ cán bộ, công chức sau sáp nhập cũng còn chênh lệch về trình độ, kỹ năng và khả năng thích ứng với yêu cầu mới. Một bộ phận cán bộ cấp xã còn hạn chế về công nghệ thông tin, kỹ năng số, kỹ năng tham mưu và xử lý tình huống; vẫn còn tâm lý trông chờ, phụ thuộc vào cấp trên.

Tại các địa phương vùng sâu, vùng xa, tình trạng thiếu cán bộ có chuyên môn sâu ở các lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính và công nghệ thông tin vẫn chưa được khắc phục triệt để.

Không chỉ khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ thông tin ở nhiều địa phương cũng chưa đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình mới. Nhiều trụ sở cấp xã đã xuống cấp, phân tán, thiếu đồng bộ; trang thiết bị và phương tiện làm việc còn thiếu.

Trong khi đó, nguồn kinh phí dành cho cải tạo trụ sở, số hóa tài liệu, xây dựng hạ tầng số còn hạn chế dù nhu cầu thực tế rất lớn.

Trong giải quyết thủ tục hành chính, dữ liệu giữa hệ thống của các bộ, ngành với địa phương vẫn chưa được kết nối đồng bộ.

Cán bộ cấp xã phải đăng nhập, xử lý hồ sơ trên nhiều hệ thống khác nhau, làm tăng áp lực công việc, kéo dài thời gian giải quyết thủ tục và ảnh hưởng đến hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Theo đánh giá của Thường trực Tỉnh ủy, một số nơi việc phân cấp, phân quyền chưa thực sự gắn với nguồn lực; chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chưa đồng đều; hạ tầng số ở vùng sâu, vùng xa còn nhiều hạn chế.

Đây là những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả, ổn định và bền vững hơn trong thời gian tới.

Tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Giai đoạn 2026-2030, Quảng Trị xác định tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Trọng tâm là tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy, các đơn vị sự nghiệp công lập phù hợp với mô hình mới; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Tỉnh xác định nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp xã, là nhiệm vụ then chốt. Công tác đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, sàng lọc cán bộ sẽ được thực hiện gắn với yêu cầu thực tiễn và chuyển đổi số.

Cùng với đó, tỉnh ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, hạ tầng công nghệ thông tin cho cấp xã, nhất là vùng sâu, vùng xa; xử lý hiệu quả tài sản công dôi dư sau sắp xếp.

Quảng Trị cũng sẽ đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, cơ sở dữ liệu liên thông; thực hiện phân cấp, phân quyền mạnh mẽ gắn với cải cách thủ tục hành chính nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Tỉnh xác định lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương.

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Phương yêu cầu các cấp ủy tiếp tục cụ thể hóa các chủ trương, nghị quyết sát với thực tiễn; xây dựng đội ngũ cán bộ cấp xã có tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.”

Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, tập trung đầu tư hạ tầng và điều kiện phục vụ chuyển đổi số, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp.

Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Quảng Trị kiến nghị Bộ Chính trị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với mô hình chính quyền mới; xem xét điều chỉnh địa giới hành chính đối với những xã chưa đạt tiêu chí về diện tích, dân số nhằm mở rộng không gian phát triển và nâng cao hiệu quả quản lý.

Tỉnh cũng kiến nghị kết nối các khu vực đô thị trung tâm như Đồng Hới, Đông Hà và Ba Đồn với các địa bàn lân cận để tạo động lực phát triển đô thị sau sáp nhập.

Đối với Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương, tỉnh đề nghị tăng hỗ trợ ngân sách cho các địa phương mới sáp nhập; bổ sung biên chế phù hợp với thực tiễn; không tinh giản biên chế trong lĩnh vực giáo dục và dịch vụ công thiết yếu; đồng thời hoàn thiện chính sách tiền lương, đãi ngộ và hệ thống phần mềm quản lý cán bộ thống nhất trên toàn quốc.

Kết luận hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Phương khẳng định, việc vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy mà còn hướng tới tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn, tạo nền tảng để tỉnh Quảng Trị tiếp tục bứt phá trong giai đoạn phát triển mới./.