Thông tư do Bộ Công Thương mới ban hành hứa hẹn sẽ chuẩn hóa toàn diện hạ tầng công nghệ và tăng cường tính minh bạch, an toàn cho thị trường giao dịch hàng hóa tại Việt Nam.

Ngày 3/9, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 47/2026/TT-BCT quy định chi tiết về hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa, chế độ báo cáo và kết nối dữ liệu trong hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa.

Kết nối dữ liệu trực tuyến thời gian thực qua nền tảng dùng chung

Thông tư quy định chi tiết về báo cáo mô tả hệ thống công nghệ thông tin và các tài liệu chứng minh đáp ứng điều kiện về hệ thống công nghệ thông tin trong hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa; nội dung Đề án giải trình về mô hình, tổ chức hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa và giải pháp, lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam trong thời gian 5 năm; chế độ báo cáo, kết nối, cung cấp và chia sẻ dữ liệu trong hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa.

Thông tư số 47/2026/TT-BCT quy định Sở giao dịch hàng hóa, Trung tâm thanh toán bù trừ kết nối, cung cấp và chia sẻ dữ liệu với Bộ Công Thương.

Đối tượng áp dụng gồm Sở giao dịch hàng hóa được thành lập và hoạt động tại Việt Nam; Trung tâm thanh toán bù trừ; thành viên của Sở giao dịch hàng hóa, tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ giao dịch, thanh toán bù trừ cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư này là việc đưa vào vận hành Nền tảng quản lý thương mại và thị trường do Bộ Công Thương quản lý, vận hành để tiếp nhận, quản lý, lưu trữ và khai thác dữ liệu tập trung.

Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ có trách nhiệm kết nối, cung cấp dữ liệu liên tục cho Bộ Công Thương thông qua nền tảng này. Trong đó, các nhóm dữ liệu cốt lõi bao gồm lệnh giao dịch, kết quả giao dịch, giá, khối lượng, vị thế mở, nghĩa vụ ký quỹ, nghĩa vụ thanh toán và các cảnh báo rủi ro bắt buộc phải được truyền theo thời gian thực (real-time). Các thông tin về thành viên, hàng hóa niêm yết hoặc kết quả giao nhận vật chất sẽ được cập nhật ngay khi phát sinh mới hoặc có thay đổi.

Bên cạnh đó, chế độ báo cáo cũng được chuyển dịch mạnh mẽ sang hình thức điện tử. Các đơn vị phải gửi báo cáo tuần, tháng, quý, 6 tháng và báo cáo năm có ký số trực tiếp qua Nền tảng quản lý thương mại và thị trường, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn chốt số liệu và gửi báo cáo theo quy định. Khi xảy ra sự cố kỹ thuật hoặc biến động thị trường bất thường, các đơn vị phải gửi báo cáo đột xuất để Bộ Công Thương kịp thời theo dõi và xử lý.

Thúc đẩy niêm yết hàng hóa Việt Nam

Thông tư cũng quy định việc cung cấp dữ liệu về giao nhận hàng hóa, gồm thông tin về hợp đồng, khối lượng, địa điểm và thời gian giao nhận. Đối với hoạt động giám sát giao dịch và quản lý rủi ro, các cảnh báo giao dịch, dấu hiệu bất thường được cung cấp theo thời gian thực; dữ liệu tổng hợp về giám sát, vi phạm và biện pháp xử lý được cung cấp sau phiên giao dịch hoặc khi phát sinh.

Trường hợp việc kết nối, cung cấp và chia sẻ dữ liệu bị gián đoạn do sự cố kỹ thuật hoặc nguyên nhân bất khả kháng, Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ có trách nhiệm thông báo kịp thời cho Bộ Công Thương, thực hiện các biện pháp cần thiết để khắc phục và bảo đảm việc kết nối được thực hiện trở lại sau khi hệ thống được khôi phục.

Đối với hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa, Thông tư yêu cầu doanh nghiệp xây dựng Đề án giải trình về mô hình, tổ chức và phương án hoạt động. Trong đó, một nội dung quan trọng là lộ trình, giải pháp phát triển thị trường, phát triển thành viên và thúc đẩy niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam trong thời gian 5 năm kể từ ngày được cấp Giấy phép thành lập Sở giao dịch hàng hóa.

Đề án cũng phải nêu phương án nhân sự, đào tạo và các điều kiện bảo đảm tổ chức, vận hành; cùng các nội dung nhằm chứng minh tính khả thi, hiệu quả và khả năng đáp ứng các điều kiện hoạt động theo quy định của pháp luật.

Về trách nhiệm thực hiện, Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ có trách nhiệm thực hiện chế độ báo cáo, kết nối, cung cấp và chia sẻ dữ liệu theo quy định; bảo đảm tính đầy đủ, chính xác, trung thực, kịp thời của dữ liệu và báo cáo cung cấp cho Bộ Công Thương; đồng thời duy trì các điều kiện cần thiết để thực hiện việc kết nối, lưu trữ hồ sơ, dữ liệu và báo cáo theo quy định của pháp luật.

Thông tư số 47/2026/TT-BCT sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15/9/2026 và thay thế hoàn toàn Thông tư số 38/2013/TT-BCT ngày 30/12/2013.

Nhằm bảo đảm hoạt động của thị trường không bị gián đoạn, Bộ Công Thương đưa ra quy định chuyển tiếp rõ ràng đối với các Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ đã hoạt động trước ngày Thông tư có hiệu lực. Theo đó, các đơn vị này phải áp dụng ngay chế độ báo cáo theo quy định mới, đồng thời có thời hạn tối đa 12 tháng để hoàn thành việc kết nối, cung cấp và chia sẻ dữ liệu tự động kể từ thời điểm Bộ Công Thương thông báo Nền tảng quản lý thương mại và thị trường sẵn sàng kết nối.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước được giao là đơn vị đầu mối giúp Bộ trưởng Bộ Công Thương tiếp nhận, thẩm tra hồ sơ thành lập, chủ trì vận hành nền tảng quản lý và kiểm tra việc thực hiện quy định của các doanh nghiệp trên toàn quốc./.