Điểm đổi mới quan trọng nhất của Luật Báo chí năm 2025 và những quan điểm mới về phát triển báo chí không chỉ nằm ở việc bổ sung các quy định quản lý, mà là đổi mới tư duy quản lý nhà nước.

Nếu trước đây quản lý nhà nước về báo chí được hiểu là giữ kỷ cương thì ngày nay, giữ kỷ cương vẫn là điều kiện cần, nhưng kiến tạo phát triển mới là mục tiêu cao nhất. Thành công của công tác quản lý nhà nước sẽ được đo bằng sức mạnh, sức cạnh tranh và sức lan tỏa của nền báo chí cách mạng Việt Nam trong không gian số.

Đó là phát biểu của ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại Hội nghị sơ kết công tác văn hóa, thể thao và du lịch 6 tháng đầu năm, phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm các tháng cuối năm 2026.

Đổi mới công tác quản lý

Bám sát quan điểm chỉ đạo của lãnh đạo Bộ, trong 6 tháng đầu năm 2026, Cục Báo chí đã hoàn thành nhiệm vụ lãnh đạo Bộ giao, thành công xây dựng 2 Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Báo chí, 4 Thông tư, 1 Chiến lược phát triển hệ thống báo chí toàn quốc, tham gia xây dựng 02 Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Báo chí.

Theo Cục trưởng Lưu Đình Phúc, điểm đổi mới quan trọng nhất của Luật Báo chí năm 2025 và những quan điểm mới về phát triển báo chí không chỉ nằm ở việc bổ sung các quy định quản lý, mà là đổi mới tư duy quản lý nhà nước.

Nếu trước đây trọng tâm là quản lý hoạt động báo chí, thì trong giai đoạn mới, Nhà nước phải chuyển mạnh sang quản trị phát triển, kiến tạo môi trường để báo chí phát triển hiện đại, chuyên nghiệp và bền vững. Với tinh thần đó, lãnh đạo Bộ đã chỉ đạo rất quyết liệt, nhấn mạnh việc thay đổi tư duy quản lý, bảo đảm mục tiêu kiến tạo phát triển lĩnh vực báo chí.

Chuyển từ tư duy “quản lý để kiểm soát” sang “quản trị để phát triển” có nghĩa là Nhà nước không chỉ là cơ quan ban hành quy định và xử lý vi phạm, mà còn là chủ thể kiến tạo thể chế, đầu tư hạ tầng, hỗ trợ chuyển đổi số, phát triển thị trường và tạo điều kiện để báo chí nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trên tinh thần đó, Cục trưởng Lưu Đình Phúc kiến nghị quản lý nhà nước trong giai đoạn mới phải hướng tới ba yêu cầu.

Thứ nhất là quản lý bằng dữ liệu. Khi xây dựng được hạ tầng dữ liệu báo chí quốc gia, công cụ giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng, Bộ chỉ số phát triển báo chí Việt Nam và hệ thống đánh giá chất lượng nội dung, thì các quyết định quản lý sẽ dựa trên dữ liệu, minh bạch và kịp thời hơn, thay vì chủ yếu dựa trên báo cáo hành chính.

Thứ hai, quản lý theo vòng đời phát triển của báo chí. Cơ quan quản lý không chỉ tham gia ở khâu cấp phép hay xử lý vi phạm, mà cần đồng hành từ xây dựng thể chế, phát triển nguồn lực, chuyển đổi số, phát triển kinh tế báo chí đến bảo vệ bản quyền và hỗ trợ mở rộng thị trường.

Thứ ba, quản trị hệ sinh thái thông tin. Trong môi trường số, quản lý báo chí không thể tách rời quản lý nền tảng số, dữ liệu, bản quyền, truyền thông chính sách và chủ quyền thông tin quốc gia. Báo chí cần được đặt ở vị trí trung tâm của hệ sinh thái thông tin số, phát huy vai trò dẫn dắt dòng thông tin chính thống.

Kiến tạo không gian phát triển cho báo chí

Nếu trước đây, nhiệm vụ của quản lý nhà nước chủ yếu là tạo khuôn khổ để báo chí hoạt động đúng pháp luật, thì nay cần chủ động mở ra những không gian phát triển mới để báo chí phát huy tiềm năng trong kỷ nguyên số.

Theo ông Lưu Đình Phúc, báo chí cần được phát triển theo mô hình đa nền tảng, lấy công nghệ và dữ liệu làm nền tảng, lấy nội dung chính thống làm giá trị cốt lõi và lấy công chúng làm trung tâm.

Việc hình thành nền tảng số báo chí quốc gia và hạ tầng dữ liệu báo chí quốc gia sẽ tạo điều kiện để các cơ quan báo chí nâng cao năng lực sản xuất, phân phối và đo lường hiệu quả nội dung.

Trong bối cảnh mới, dữ liệu báo chí cần được coi là tài nguyên chiến lược, phục vụ quản trị, phân tích nhu cầu công chúng, phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hình thành các dịch vụ báo chí mới. Làm chủ dữ liệu cũng chính là làm chủ năng lực cạnh tranh của báo chí trong tương lai.

Một điểm rất quan trọng là không gian kinh tế báo chí. Cục trưởng Lưu Đình Phúc kiến nghị Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đặt hàng theo chất lượng, phát triển thuê bao số, nội dung trả phí, dịch vụ trực tuyến và các mô hình tạo nguồn thu hợp pháp khác, giúp các cơ quan báo chí nâng cao mức độ tự chủ tài chính nhưng vẫn giữ vững tôn chỉ, mục đích.

Để hiện thực hóa những định hướng trên, Cục trưởng Lưu Đình Phúc kiến nghị Nhà nước tiếp tục hoàn thiện thể chế, khẩn trương cụ thể hóa Luật Báo chí năm 2025 bằng các văn bản hướng dẫn đồng bộ về dữ liệu báo chí, trí tuệ nhân tạo, bản quyền số và cơ chế phát triển kinh tế báo chí.

Cùng với đó là đầu tư xây dựng nền quản trị số ngành báo chí, bao gồm hạ tầng dữ liệu báo chí quốc gia, nền tảng số báo chí quốc gia và các công cụ quản lý dựa trên dữ liệu, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

“Nhà nước cần giữ vai trò kiến tạo, thúc đẩy chuyển đổi số, bảo vệ bản quyền, phát triển thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trên không gian số,” ông Phúc nói.

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cũng nêu rõ nhiệm vụ công tác 6 tháng cuối năm 2026, nhấn mạnh báo chí, xuất bản, truyền thông phải phát huy vai trò dẫn dắt nhận thức xã hội, truyền thông chính sách, quảng bá hình ảnh đất nước, thúc đẩy tiêu dùng văn hóa, phải là mạch dẫn niềm tin, tri thức và khát vọng phát triển./.