Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ quan trọng, phải tiến hành thường xuyên, liên tục, kiên quyết, kiên trì, không ngừng, không nghỉ ở tất cả các cấp, các ngành. Cùng với tiếp tục phát hiện, xử lý, việc đẩy mạnh, chuyển trọng tâm sang phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ sớm, từ xã, từ cơ sở nhằm đáp ứng yêu cầu công tác xây dựng Đảng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

1. Sự cần thiết chuyển trọng tâm sang phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Trong mọi giai đoạn cách mạng, nhất là từ khi tiến hành công cuộc đổi mới đất nước, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (PCTNLPTC) luôn được Đảng ta xác định là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên nhằm xây dựng Đảng, hệ thống chính trị thực sự trong sạch, vững mạnh. Quan điểm, phương châm xuyên suốt, nhất quán của Đảng trong đấu tranh PCTNLPTC là kết hợp chặt chẽ, thực hiện đồng bộ các biện pháp, cả phòng và chống, “vừa tích cực, chủ động phòng ngừa, vừa kiên quyết đấu tranh”, trong đó “phòng ngừa là chính, cơ bản, lâu dài, phát hiện, xử lý là quan trọng, cấp bách”[1].

Thời gian qua, đặc biệt là từ khi thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng năm 2012 (nay là Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTNLPTC) trực thuộc Bộ Chính trị, do đồng chí Tổng Bí thư làm Trưởng Ban Chỉ đạo, công tác PCTNLPTC được lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện quyết liệt, bài bản, đi vào chiều sâu, đạt nhiều kết quả quan trọng. Cùng với việc thực hiện các giải pháp phòng ngừa[2], công tác phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được tập trung đẩy mạnh. Phát hiện, xử lý các vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cán bộ, đảng viên vi phạm đã trở thành điểm nhấn, dấu ấn nổi bật và là bước đột phá trong công tác PCTNLPTC. Nhìn lại các nhiệm kỳ Đại hội XI, XII, XIII, cả nước đã khởi tố mới hơn 66.300 vụ án về tham nhũng, kinh tế, chức vụ[3]; xử lý kỷ luật hơn 136.200 đảng viên vi phạm, trong đó có hơn 290 cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý[4]; xử lý hình sự 80 cán bộ diện Trung ương quản lý[5]; trong đó lần đầu tiên xử lý kỷ luật cả một số cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước. Kết quả đó là sự hiện thực hóa quyết tâm chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực “không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bất kể người đó là ai” và được cán bộ, đảng viên, Nhân dân đồng tình, tin tưởng, cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Đồng thời cũng thể hiện bản lĩnh, năng lực giải quyết hiệu quả mối quan hệ lớn, chủ đạo của công tác PCTNLPTC là “phòng” và “chống”.

Việc tập trung đẩy mạnh phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thời gian qua trước hết là xuất phát từ tình hình tham nhũng, lãng phí, tiêu cực diễn ra nghiêm trọng ở nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực với phạm vi rộng, tính chất phức tạp; một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, tiêu cực, tập trung vào số đảng viên có chức vụ trong bộ máy nhà nước[6]. Thực trạng đó đã gây thiệt hại lớn về tài sản của Nhà nước, xã hội[7]; nghiêm trọng hơn, gây bức xúc trong xã hội, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân, “bỏ lỡ thời cơ phát triển của đất nước”[8], là thách thức lớn đối với sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, trở thành “một trong những nguy cơ lớn đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ”[9]. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp bách phải phát hiện, xử lý nghiêm minh, để cảnh tỉnh, cảnh báo, răn đe, làm cho cán bộ, đảng viên không dám tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tạo “cú hích” xoay chuyển tình hình, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong Đảng và Nhà nước.

Qua đẩy mạnh đấu tranh, phát hiện, xử lý nghiêm minh các sai phạm đã tạo sự chuyển biến tích cực về tình hình, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Từ chỗ diễn ra nghiêm trọng ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, thì nay tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chỉ còn diễn biến nghiêm trọng, phức tạp “trên một số lĩnh vực”, “từng bước được kiềm chế, ngăn chặn, đẩy lùi”[10]. Tuy nhiên, không vì thế mà chủ quan, thỏa mãn, bởi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gắn liền với quyền lực, có nguyên nhân trực tiếp từ sự tha hóa quyền lực, nên luôn tiềm ẩn nguy cơ tái diễn nếu không nâng cao cảnh giác, không chú trọng thực hiện các biện pháp phòng ngừa chặt chẽ, thường xuyên. Mặt khác, qua đẩy mạnh phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã ít nhiều tác động đến tâm lý cán bộ, nhất là cán bộ, lãnh đạo quản lý các cấp, làm nảy sinh tư tưởng “làm nhiều sai nhiều, làm ít sai ít, không làm không sai”, dẫn đến một bộ phận làm việc cầm chừng, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, không dám làm, gây ách tắc công việc, tốn kém thời gian, công sức, tiền bạc của người dân, doanh nghiệp, ảnh hưởng đến sự phát triển của cơ quan, đơn vị, địa phương và của đất nước.

Xét về góc độ lý luận và cả thực tiễn, giữa “phòng” và “chống” có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại, hỗ trợ lẫn nhau. Thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa giúp đan kín các kẽ hở, triệt tiêu các nguyên nhân, điều kiện nảy sinh, tức là chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ “gốc’, từ sớm, từ xa, đồng thời giúp củng cố, giữ vững thành quả chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã đạt được. Ngược lại, qua phát hiện, xử lý có tác dụng thúc đẩy, hỗ trợ tích cực đối với việc phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhất là tác dụng cảnh tỉnh, răn đe, giúp cán bộ, đảng viên thức tỉnh trước những “viên đạn bọc đường”, biết giữ mình, tự soi, tự sửa; giúp cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị nhận diện rõ hơn, đầy đủ hơn về một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái, về các biểu hiện của tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và nguyên nhân, điều kiện, từ đó có giải pháp phòng ngừa hiệu quả, không để vi phạm tái diễn.

Tại các Phiên họp, Cuộc họp gần đây của Ban Chỉ đạo, Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTNLPTC, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo đã có nhiều chỉ đạo chuyển trọng tâm sang phòng ngừa, chủ động nhận diện, dự báo, cảnh báo vi phạm từ sớm, từ xa, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn; kiên quyết không để tái diễn các sai phạm cũ. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh “Kết hợp chặt chẽ giữa chủ động phòng ngừa với chủ động phát hiện, xử lý nghiêm minh, kịp thời các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực,..., trong đó phòng ngừa là chính, cơ bản, lâu dài, phát hiện, xử lý là quan trọng, đột phá”[11]. Đặc biệt, Nghị quyết số 04-NQ/TW, ngày 01/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác PCTNLPTC trong giai đoạn mới đã đề ra quan điểm “Đẩy mạnh phòng ngừa, phòng ngừa từ gốc là căn bản, kiểm soát quyền lực là cốt lõi, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trọng tâm; kết hợp chặt chẽ phòng ngừa với phát hiện, xử lý kịp thời, đồng bộ, nghiêm minh, có trọng tâm, trọng điểm”. Từ đây cho thấy sự đổi mới về tư duy, cách tiếp cận trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác PCTNLPTC thời gian tới, đó là từ tập trung phát hiện, xử lý sang đẩy mạnh phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở. Việc chuyển trọng tâm sang phòng ngừa không có nghĩa là “không tiếp tục duy trì” hay “giảm cường độ”, “giảm quyết tâm” đấu tranh PCTNLPTC như các thế lực thù địch, phần tử xấu tuyên truyền xuyên tạc, mà là bước chuyển trạng thái, vừa đưa cuộc đấu tranh này ngày càng đi vào chiều sâu, vừa tiếp tục giải quyết mối quan hệ giữa phòng và chống ở tầm mức cao hơn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu, nhiệm vụ mới của đất nước trong thời gian tới. Nhất là, trong điều kiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đã được sắp xếp tinh gọn; chính quyền địa phương vận hành theo mô hình hai cấp; nhiều chủ trương, chính sách đột phá, chưa có tiền lệ được triển khai quyết liệt[12], hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế ở mức hai con số trong nhiều năm liên tục.

Từ những lẽ trên cho thấy, cùng với phát hiện, xử lý, đã đến thời điểm phải chuyển trạng thái, vẫn tiếp tục kiên quyết, kiên trì đẩy mạnh đấu tranh PCTNLPTC nhưng với tư duy và cách làm mới. Đó là chuyển trọng tâm sang phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ sớm, từ xa, chuyển từ bị động, đi sau xử lý sang đi trước dự báo, cảnh báo, chủ động nhận diện, kiểm soát, phòng ngừa, nhất là trên các lĩnh vực trọng yếu, then chốt, các lĩnh vực mới, không để xảy ra sai phạm mới và tái diễn sai phạm cũ, không để mất tiền, tài sản, mất cán bộ, đồng thời chấn chỉnh, khắc phục tâm lý “sợ trách nhiệm”, khuyến khích số đông người tốt yên tâm làm việc, sản xuất, kinh doanh, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, đảm bảo PCTNLPTC thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

2. Để thực hiện hiệu quả chủ trương, quan điểm của Đảng về đẩy mạnh phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, trong thời gian tới, qua nghiên cứu, xin đề xuất một số nhiệm vụ, giải pháp sau:

Trước hết, cần bắt đầu từ công tác cán bộ, lựa chọn đúng cán bộ, nhất là lãnh đạo, quản lý và là người đứng đầu các cấp thực sự tiêu biểu về phẩm chất, năng lực, uy tín, hội tụ đầy đủ “Đức - Sức - Tài” theo yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Bởi “cán bộ là cái gốc của công việc”, “muôn việc thành công hay thất bại là do cán bộ tốt hay kém”[13] như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy. Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cũng đã từng nhấn mạnh “cuối cùng, xét đến ngọn ngành mọi sự trên đời này cũng đều là vấn đề con người, do con người, vì con người mà ra”[14]. Thực tiễn thời gian qua cho thấy, sau các vụ việc, vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đều có bóng dáng của cán bộ, công chức làm ngơ, dung túng, tiếp tay, bao che, đồng phạm, thậm chí là chủ mưu. Do đó, phải kiểm soát chặt chẽ quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ, chống chạy chức, chạy quyền; đổi mới mạnh mẽ cơ chế để thực sự chọn được cán bộ giỏi nhất cho mỗi vị trí công tác; cùng với giao chức trách, nhiệm vụ phải trao quyền hạn và ràng buộc trách nhiệm một cahcs tương xứng. Sau khi đã lựa chọn đúng cán bộ, phải có cơ chế thường xuyên giám sát, kiểm soát quá trình thực thi công vụ của cán bộ, kịp thời xử lý nghiêm, loại khỏi bộ máy những trường hợp suy thoái, cố tình vi phạm, thực hiện đúng phương châm “có lên, có xuống, có vào, có ra” trong công tác cán bộ. Về phía cán bộ phải tự tu dưỡng, rèn luyện để đứng vững trước những ham muốn vật chất, tự giác khép mình vào tổ chức, vào thể chế, biết giữ giới hạn, nhớ điều cấm, sống trong sạch, làm việc trong sáng. Đặc biệt, cán bộ lãnh đạo và người đứng đầu phải nêu gương về đạo đức, lối sống, bởi thực tế đã chứng minh, sự gương mẫu, quyết liệt, nói đi đôi với làm của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước là nhân tố hàng đầu quyết định sự thành công trong cuộc đấu tranh PCTNLPTC.

Hai là, tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật đồng bộ, khả thi, chặt chẽ với cơ chế thực thi nghiêm minh, hiệu quả để không thể lợi dụng tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đây là “bức tường thành” kiên cố, vững chắc ngăn ngừa, cảnh báo, xử lý, để cán bộ, đảng viên “không thể’, “không dám” tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tiếp cận ở góc độ công tác PCTNLPTC, có thể chia thể chế, pháp luật thành 2 nhóm: thể chế, pháp luật có liên quan đến PCTNLPTC[15] và thể chế, pháp luật trực tiếp về PCTNLPTC[16]. Để phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, cần chú trọng hoàn thiện thể chế, pháp luật về xây dựng Đảng, hệ thống chính trị, quản lý kinh tế - xã hội. Tổng kết, đánh giá toàn diện các vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực xảy ra thời gian qua, xác định nguyên nhân dẫn đến vi phạm có nguồn gốc từ thể chế để sửa đổi, bổ sung, khắc phục, nhất là trên các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, như đất đai, đăng kiểm, công chứng, lý lịch tư pháp, quy hoạch, khoáng sản, đấu giá, đầu thầu, quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công,… Rà soát, loại bỏ những quy định không cần thiết, gây tốn kém, lãng phí trong việc tuân thủ để phục vụ kiến tạo phát triển, loại bỏ tư duy không quản được thì cấm theo đúng tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW, ngày 26/6/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, qua đó triệt tiêu các điều kiện có thể lợi dụng để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, chủ trương mới của Đảng về xử lý sai phạm liên quan đến đất đai, kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, trong ứng dụng khoa học, công nghệ,...; xác định rõ tiêu chí, điều kiện loại trừ, miễn giảm trách nhiệm đối với các sai phạm, thiệt hại vì mục tiêu phát triển, không có tư lợi, để khuyến khích sự đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Cùng với xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật cần quan tâm hơn nữa khâu kiểm soát việc ban hành văn bản pháp luật; tập trung giám sát ngay từ đầu việc thực hiện các chủ trương, chính sách, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, vừa khắc phục khâu yếu nhất là tổ chức thực hiện, vừa kịp thời phát hiện, cảnh báo, nhắc nhở từ khi vi phạm còn manh nha.

Ba là, kiểm soát chặt chẽ, thực chất tài sản, thu nhập, tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình trong thực thi công vụ. Thực hiện nghiêm việc kê khai, công khai, xác minh tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; hoàn thiện cơ chế xử lý tài sản tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình hợp lý nguồn gốc, trước hết là hoàn thiện cơ chế thu hồi tài sản không qua thủ tục kết tội; nghiên cứu, xây dựng luật về quản lý tài sản theo yêu cầu của Nghị quyết số 04-NQ/TW, ngày 01/4/2026 để tiến tới kiểm soát tài sản của toàn xã hội. Hoàn thiện cơ sở dữ liệu về tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức gắn với hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, tài sản và các cơ sở dữ liệu khác có liên quan; đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt để kiểm soát, phát hiện các giao dịch đáng ngờ. Tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ, gắn với thực hiện dân chủ ở cơ sở, đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của cán bộ, công chức, người dân, doanh nghiệp; các lĩnh vực hoạt động khép kín, quản lý, sử dụng nhiều nguồn lực Nhà nước và các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực càng phải thực hiện trách nhiệm giải trình phù hợp.

Bốn là, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, hướng tới xây dựng xã hội số, quản lý, phục vụ trên môi trường số. Trong đó, cải cách mạnh mẽ, số hóa các thủ tục hành chính, mở rộng thực hiện các dịch vụ công trực tuyến toàn trình, hạn chế tiếp xúc với người dân, doanh nghiệp, rút ngắn thời gian, chi phí chấp hành. Xây dựng, kết nối, tích hợp, chia sẻ các cơ sở dữ liệu, bảo đảm đồng bộ, liên thông từ Trung ương đến cơ sở, dễ khai thác, sử dụng, phục vụ công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán trên dữ liệu nhằm phát hiện, cảnh báo sớm, ngăn chặn kịp thời các vi phạm, đồng thời tăng cường công khai, minh bạch, hạn chế tiếp xúc, gặp gỡ trực tiếp, tránh nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực mới, cần quan tâm PCTNLPTC trong quá trình thiết kế, đầu tư, mua sắm, nhất là sớm hoàn thiện các định mức, tiêu chuẩn về ứng dụng khoa học, công nghệ.

Năm là, tăng cường kiểm soát quyền lực, PCTNLPTC trên các lĩnh vực, nhất là các lĩnh vực trọng điểm, dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và trong vận hành bộ máy chính quyền địa phương hai cấp, đảm bảo thực sự liêm chính, phục vụ Nhân dân, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Bộ máy mới có sự thay đổi căn bản về phương thức vận hành, phạm vi quản lý lớn hơn, được phân cấp, phân quyền nhiều hơn, tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao hơn. Do vậy, tăng cường kiểm soát quyền lực, không để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, không để hình thành bộ máy quan liêu mới theo yêu cầu của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo PCTNLPTC cấp tỉnh; đổi mới cơ chế để Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân ở địa phương giám sát thực chất công tác PCTNLPTC và hoạt động của đội ngũ cán bộ, đảng viên, của các cơ quan ở địa phương.

Sáu là, hình thành vững chắc và phát huy hiệu quả cơ chế tự phòng ngừa của mỗi cấp ủy, tổ chức cơ sở, chi bộ đảng, mỗi cơ quan, đơn vị và từng cán bộ, đảng viên. PCTNLPTC không thể chỉ dựa vào các cơ quan chuyên trách mà phải phát huy cả hai cơ chế, vừa trừng trị nghiêm khắc, giơ cao thanh kiếm sắc, vừa nâng cao tính chiến đấu, phát huy vai trò, trách nhiệm của các chi bộ, tổ chức cơ sở đảng để phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay từ cơ sở. Thực hiện thường xuyên, thực chất công tác tự kiểm tra, tự giám sát, tự phê bình, giám sát, quản lý chặt chẽ ngay từ cơ sở, ngay trong nội bộ; mỗi cơ quan, đơn vị và mỗi cán bộ, đảng viên tự rà soát, tự phê bình, không chờ đến khi thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra phát hiện, xử lý. Đặc biệt, phải quan tâm, đặt đúng vai trò của giáo dục đạo đức cách mạng, nâng cao nhận thức, hình thành ý thức, trách nhiệm, cao hơn là văn hóa liêm chính, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Bởi, PCTNLPTC về bản chất là công cuộc chấn hưng văn hóa, phá bỏ những thứ cũ kỹ, lạc hâu để xây dựng những thứ mới mẻ, tốt tươi như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy.

Bảy là, tiếp tục phát hiện, xử lý nghiêm minh, đồng bộ các vi phạm, tham nhũng, tiêu cực theo đúng phương châm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bất để người đó là ai”, nhưng phải đảm bảo nhân văn, thuyết phục, hiệu quả và có trọng tâm, trọng điểm, nhằm tạo áp lực răn đe, gióng hồi chuông cảnh tỉnh, cảnh báo, phòng ngừa mạnh mẽ hơn nữa. Tổng kết, đánh giá việc phát hiện, xử lý các vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực xảy ra trong thời gian qua, nhận diện đầy đủ các sai phạm và nguyên nhân; đồng thời chú trọng nhận diện các diễn biến mới của tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Từ đó có giải pháp chấn chỉnh, khắc phục, phòng ngừa, không để các sai phạm lặp đi lặp lại kéo dài, nhất là sai phạm trong những lĩnh vực khép kín, chuyên môn sâu, dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, như đất đai, đầu thầu, đấu giá, tài chính, ngân hàng, chứng khoán,… Trong xử lý các sai phạm phải quán triệt tinh thần “Ưu tiên áp dụng các biện pháp về dân sự, kinh tế, hành chính trước; trường hợp đến mức phải xử lý hình sự thì ưu tiên áp các biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế trước và là căn cứ quan trọng để xem xét các biện pháp xử lý tiếp theo; bảo vệ những người đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung” mà Nghị quyết số 04-NQ/TW, ngày 01/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã xác định.

PCTNLPTC là nhiệm vụ quan trọng, phải tiến hành thường xuyên, liên tục, kiên quyết, kiên trì, không ngừng, không nghỉ ở tất cả các cấp, các ngành. Cùng với tiếp tục phát hiện, xử lý, việc đẩy mạnh, chuyển trọng tâm sang phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ sớm, từ xã, từ cơ sở nhằm đáp ứng yêu cầu công tác xây dựng Đảng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trong đó có thể xác định công tác cán bộ, ứng dụng khoa học công nghệ là đột phá và kiểm soát quyền lực, xây dựng văn hóa liêm chính là căn cơ, gốc rễ để phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực bền vững.

TS. Lê Văn Hạnh

Ban Nội chính Trung ương

[1] Xem Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí và Kết luận số 10-KL/TW, ngày 26-12-2016 của Bộ Chính trị “Về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa X

[2] Như: xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật; từng bước quan tâm kiểm soát quyền lực, giáo dục đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số; tinh gọn tổ chức bộ máy,…

[3] Nhiệm kỳ XI là 13.696 vụ, nhiệm kỳ XII là 16.807 vụ, nhiệm kỳ XIII trên 35.000 vụ.

[4] Nhiệm kỳ XI xử lý 11 trường hợp, nhiệm kỳ XII xử lý 113 trường hợp và nhiệm kỳ XIII là hơn 170 trường hợp.

[5] Nhiệm kỳ XII là 18 trường hợp, nhiệm kỳ XIII là hơn 60 trường hợp.

[6] Các nhận định, đánh giá của Đảng về tình hình tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nêu trong các Nghị quyết Trung ương 3 khóa X “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí; Kết luận số 21- KL/TW Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa XI “Về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa X; Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương khóa XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”; Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII “Về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ”.

[7] Chỉ tính riêng các vụ án, vụ việc thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTNLPTC theo dõi, chỉ đạo, từ năm 2013 đến nay, các cơ quan thi hành án dân sự đã thu hồi được 100.000 tỷ đồng.

[8] Tổng Bí thư Tô Lâm: “Chống lãng phí” (đăng trên Báo Nhân dân ngày 13/10/2024)

[9] Nghị quyết Trung ương 3, khóa X “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí”.

[10] Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, Nxb. Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội 2025, tr.161.

[11] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. CTQG, H.2026, tr48 - 49.

[12] Như: đẩy mạnh phân cấp phân quyền, tăng cường tính chủ động, sáng tạo của địa phương theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm,…

[13] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. CTQGST, H.2011, t.5, tr.280, 309.

[14] Nguyễn Phú Trọng, Kiên quyết, kiên trì, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh, Nxb.CTQGST, H.2023, tr.51.

[15] Về xây dựng Đảng, hệ thống chính trị, quản lý kinh tế - xã hội.

[16] Như: pháp luật về phòng, chống tham nhũng, về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, về xử lý, kỷ luật,...