Gián đoạn nguồn cung dầu do xung đột tại Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu thêm bất ổn, đẩy giá nhiên liệu tại Anh lên ngưỡng đắt đỏ nhất mà các tài xế phải gánh chịu kể từ năm 2022.

Từ các trạm xăng ở Anh cho tới dòng chảy dầu thô đang co lại nơi eo biển Hormuz, thị trường năng lượng toàn cầu bộc lộ rõ sự mong manh sau nhiều tháng căng thẳng chưa có hồi kết.

Giữa mùa Hè, người dân Anh vừa nhận thêm một tin chẳng lành cho túi tiền của mình. Giá xăng không chì tại nước này đã leo lên mức 160 xu/lít trong ngày 31/7, theo số liệu của RAC (công ty dịch vụ ôtô và cứu hộ dọc đường của Anh). Đây là mức cao nhất kể từ khi cuộc xung đột tại vùng Vịnh bùng phát, đồng thời cũng là ngưỡng đắt đỏ nhất mà các tài xế phải gánh chịu kể từ năm 2022, thời điểm cuộc xung đột Nga-Ukraine đẩy giá năng lượng trên toàn cầu tăng vọt.

So với thời điểm trước khi xung đột ở vùng Vịnh nổ ra vào cuối tháng 2/2026, khi mỗi lít xăng có giá khoảng 132 xu, mức giá hiện nay đã cao hơn khoảng 20%.

Ông Simon Williams, Trưởng bộ phận Chính sách của RAC, phân tích rằng bước tăng ấy đồng nghĩa với việc chi phí đổ đầy bình một chiếc ôtô gia đình đã vọt lên tới 88 bảng. Dầu diesel còn tăng mạnh hơn, khi hiện đắt hơn gần 37 xu/lít so với hồi tháng 2/2026, trung bình quanh mức 179 xu/lít, và theo dự báo của ông có thể chạm 185 xu/lít chỉ trong vài tuần tới.

Dẫu vậy, mặt bằng hiện tại vẫn còn thấp hơn khá xa so với mức kỷ lục 191 xu/lít từng được ghi nhận trong giai đoạn cao điểm của cuộc xung đột Nga-Ukraine. Khoảng cách ấy phần nào cho thấy vì sao giới hoạch định chính sách tại Anh vẫn còn dư địa để ứng phó, dù áp lực đang lớn dần.

Gốc rễ của cơn tăng giá nằm ở thị trường dầu thô thế giới. Giá dầu đã có lúc chạm mốc 100 USD/thùng hồi tuần trước, khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc.

Đằng sau những con số ấy là một bức tranh cung ứng đang rạn nứt. Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải trước chiến sự từng gánh khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí của thế giới, nay gần như tê liệt. Chỉ 9 con tàu băng qua eo biển trong ngày 28/7, sụt giảm mạnh so với mức đỉnh 60 tàu hồi cuối tháng 6/2026, trong khi dòng chảy dầu co lại tới 9/10, xuống còn khoảng 800.000 thùng/ngày. Mức độ rủi ro leo thang đến mức phí bảo hiểm chiến tranh cho mỗi con tàu có thể lên tới 12% giá trị tàu, tăng vọt từ ngưỡng chỉ khoảng 0,25% trước khi xung đột bùng phát.

Sức ép không dừng lại ở một điểm nghẽn. Một điểm nóng mới đã xuất hiện khi lực lượng Houthi tại Yemen ngày 20/7 tuyên bố phong tỏa hoạt động xuất khẩu của Saudi Arabia. Kể từ tháng 4/2026, do không thể xuất khẩu qua Hormuz, Saudi Arabia đã chuyển thêm 2,5-3,5 triệu thùng dầu thô/ngày qua đường ống tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ rồi trung chuyển sang châu Á qua eo biển Bab al-Mandab.

Nhật Bản và Hàn Quốc trở nên đặc biệt phụ thuộc vào tuyến này, nên khi lượng xuất khẩu qua Bab al-Mandab sụt 3/4 kể từ đầu tháng 7/2026, xuống dưới 1 triệu thùng/ngày theo hãng dữ liệu Kpler, các nhà máy lọc dầu châu Á lập tức đối diện nguy cơ bị chậm giao hàng.

Những lớp đệm từng giúp thị trường hấp thụ cú sốc nay cũng mỏng dần, dù ở phía nhu cầu hay phía kho dự trữ. Về nhu cầu, lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc đã giảm hơn 5 triệu thùng/ngày kể từ tháng 2/2026. Nhu cầu tại nhiều nền kinh tế đã cắt giảm tới mức tối đa.

Về dự trữ, kho chiến lược của Mỹ, nơi 108 triệu thùng đã được xả ra kể từ tháng 3/2026, đang ở mức cạn nhất kể từ năm 1983. Khi các van dự phòng đều đã gần kiệt, mỗi tháng gián đoạn kéo dài, theo cảnh báo của giới phân tích, có thể cộng thêm 7-10 USD vào giá mỗi thùng dầu.

Trở lại nước Anh, sức nóng từ thị trường thế giới đang đặt lên vai chính phủ những bài toán cụ thể. Giá nhiên liệu tăng cao có nguy cơ làm suy yếu cam kết giảm chi phí sinh hoạt mà Thủ tướng Andy Burnham đưa ra, khi ông từng hứa hẹn mang lại cho các hộ gia đình một khoảng "dễ thở" sau nhiều năm giá cả leo thang. Áp lực cũng dồn về phía ông Burnham và Bộ trưởng Tài chính John Healey trong việc cân nhắc có tiếp tục duy trì khoản cắt giảm thuế nhiên liệu hay không.

Ông Simon Williams gọi đợt tăng giá xăng lần này là tin tức rất không dễ chịu đối với giới tài xế. Ông cũng lưu ý rằng dù giá nhiên liệu bán buôn có hạ nhẹ trong tuần, mức giảm ấy chưa đủ để tạo ra khác biệt tại các trạm bơm. Câu chuyện của từng cây xăng ở Anh, xét đến cùng, chính là hình chiếu thu nhỏ của một hệ thống năng lượng toàn cầu đang gồng mình trước những bất định kéo dài, nơi mọi biến động ở một eo biển xa xôi đều sớm muộn cũng tìm đến túi tiền của người dân./.