Đề án Cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030, vừa được Chính phủ phê duyệt, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/8 với nội dung đột phá dưới nhiều khía cạnh khác nhau.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã ký Quyết định số 1515/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 phê duyệt Đề án "Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030." Đề án có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/8/2026.

Tiến sỹ Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) có những chia sẻ về đề này và những định hướng của ngành y tế nhằm đẩy mạnh phát triển cấp cứu ngoại viện trong giai đoạn mới.

Nhiều nội dung mang tính đột phá

- Đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 vừa được phê duyệt. Ông có thể nói rõ hơn về những điểm mới của đề án này?

Cục trưởng Hà Anh Đức: Đề án Cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030, vừa được Chính phủ phê duyệt, hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/8, có nội dung đột phá dưới nhiều khía cạnh khác nhau.

Thứ nhất là đột phá về mặt tổ chức bộ máy. Bởi hệ thống khám bệnh, chữa bệnh trước đó mới bó hẹp ở phạm vi đó là cấp cứu, tiếp nhận từ người bệnh khi người ta chuyển đến cơ sở khám chữa bệnh, phần trước đó cấp cứu trước viện thì chưa được tổ chức một cách hệ thống bài bản.

Thứ hai, đó là đột phá liên quan tới việc tổ chức tiếp nhận và tiếp nhận các cuộc gọi. Trước đây chúng ta có rất nhiều các văn bản từ luật, từ Nghị định, thông tư quy định về đầu số 115 về cấp cứu, nhưng trên thực tế việc triển khai đầu số này còn nhiều tồn tại.

Chẳng hạn như mỗi ngày Trung tâm cấp cứu 115 của Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh cũng như nhiều địa phương… tiếp nhận hàng trăm, hàng nghìn, cuộc gọi thì có tới 90% số cuộc gọi không đúng, không được sàng lọc, không được hướng dẫn và cũng không được xử lý. Điều này dẫn đến việc chúng ta bố trí hàng chục tổng đài viên ngồi nhưng mà giải quyết 90% là những giải quyết những cuộc gọi không có đúng.

Điểm đặc biệt là đề án lần này đã thống nhất một đầu số duy nhất phạm vi toàn quốc và phân nhánh địa phương, có sàng lọc, định danh số điện thoại, địa chỉ, vị trí, giúp sàng lọc cuộc gọi đúng mục đích, thậm chí chí xử lý cuộc gọi quấy rối, từ đó tăng hiệu quả của cấp cứu ngoại viện.

Tổng đài cấp quốc gia tiếp nhận cuộc gọi khẩn cấp và nguy hiểm, do lực lượng của công an và y tế trực tiếp nhận; 34 tỉnh thành có 34 tổng đài đầu mối tiếp nhận các cuộc gọi được chuyển tiếp. Cơ quan Công an và y tế cùng vận hành tổng đài cấp cứu, phối hợp nhanh, hiệu quả trong các tình huống khẩn cấp và các tình huống khác trên hiện trường.

Chẳng hạn như, về giao thông, xe cấp cứu sẽ điều hướng kịp thời để tránh tắc đường; xe cấp cứu được đi luồng xanh, di chuyển theo tuyến đường ngắn nhất. Dự kiến, tháng 10 tới Bộ Y tế sẽ ban hành thông tư hướng dẫn cụ thể về cơ chế tài chính, tiêu chuẩn trang thiết bị đối với xe cứu thương, xe cấp cứu, xe vận chuyển bệnh nhân.

Ứng dụng bản đồ số hiện đại

- Được biết, trong Đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 việc ứng dụng thông tin, công tác chuyển đổi số được áp dụng mạnh mẽ. Đây cũng là tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.” Ông có thể phân tích rõ hơn về vấn đề này?

Cục trưởng Hà Anh Đức: Trong đề án, việc ứng dụng công nghệ thông tin được triển khai mạnh mẽ, cho phép sàng lọc, tiếp nhận, điều phối kết nối ngay với cơ sở y tế, chuyên gia để hỗ trợ người bệnh trong quá trình vận chuyển, thông qua cuộc gọi video. Từ đó, cán bộ y tế có dữ liệu để chuyển người bệnh đến nơi y tế gần nhất, phù hợp với tình trạng người bệnh. Do đó, cấp cứu ngoại viện hỗ trợ tối ưu về thời gian, đặc biệt có ý nghĩa với các trường hợp khẩn cấp, đòi hỏi thời gian rất sớm như: đột quỵ, tim mạch.

Trong nước sẽ có nền tảng chung về cấp cứu ngoại viện, có sơ đồ cấp cứu ngoại viện toàn quốc. Các vị trí có xe cứu thương đang ứng trực, di chuyển, đều hiển thị bản đồ này, qua đó, đảm bảo cho điều phối xe phù hợp nhất, tối ưu khi điều động xe cứu thương, vì tổng đài viên tư vẫn sẽ đánh giá được vị trí các xe phù phù hợp nhất trên địa bàn.

Đồng thời, công nghệ ứng dụng cho phép sàng lọc, tiếp nhận, điều phối kết nối ngay với cơ sở y tế, chuyên gia để hỗ trợ người bệnh trong quá trình vận chuyển, thông qua cuộc gọi video, cán bộ y tế có dữ liệu để chuyển người bệnh đến nơi y tế gần nhất phù hợp với tình trạng người bệnh. Do đó, cấp cứu ngoại viện hỗ trợ tối ưu về thời gian, đặc biệt có ý nghĩa với các trường hợp khẩn cấp, đòi hỏi thời gian rất sớm như đột quỵ, tim mạch.

- Trong cấp cứu ngoại viện, nhiều ý kiến cho rằng hiện nay số xe cứu thương vẫn còn ít, chưa đáp ứng được nhu cầu. Ông có thể nói rõ hơn về thực trạng này tại Việt Nam?

Cục trưởng Hà Anh Đức: Hiện nay về cơ sở vật chất, xe cứu thương của Việt Nam mới đạt tỷ lệ 0,3 xe/100.000 dân, thấp hơn nhiều so với chuẩn chung của Tổ chức Y tế thế giới khuyến nghị là 1 xe/100.000 dân. Đây là lực lượng xe của 115 các địa phương, còn xe cấp cứu của các bệnh viện thì tham gia rất hạn chế.

Do vậy, mạng lưới cấp cứu ngoại viện sắp tới sẽ tăng cường trang bị xe cứu thương tại các địa bàn, đảm bảo tối thiểu 1 xe/100.000 dân (Việt Nam ước cần khoảng 1.000 xe cứu thương đạt chuẩn).

Như vậy, sẽ có hàng nghìn điểm cấp cứu ngoại viện trên cả nước, có điểm sẽ có nhiều xe cấp cứu. Ngoài xe cấp cứu là ôtô, sẽ có các phương tiện cấp cứu phù hợp với địa hình, địa lý, ví dụ như xuồng cấp cứu tại các vùng sông nước, dự kiến sẽ do Thành phố Hồ Chí Minh thí điểm triển khai; hoặc có các xe phù hợp với địa hình, địa lý vùng núi.

Cùng với mạng lưới cấp cứu, cộng đồng cũng sẽ được trang bị kỹ thuật sơ cấp cứu đơn giản. Trước mắt, trong các năm tới, khoảng 3% dân số sẽ được hướng dẫn kỹ thuật sơ bộ và kỹ năng cấp cứu cơ bản như hồi sức tim phổi, xoa bóp tim ngoài lồng ngực...

- Hiện nay mô hình nền tảng số quản lý cấp cứu ngoại viện đã được triển khai thí điểm tại địa phương nào chưa thưa ông?

Cục trưởng Hà Anh Đức: Hiện nay, nền tảng số quản lý cấp cứu ngoại viện đang bắt đầu được thí điểm tại Hải Phòng với nhiều các mức độ, từ vận hành điều phối xe cứu thương, gắn định vị cho các xe cứu thương, sắp xếp ê-kíp và đầu mối… tất cả sẽ được hiển thị trên bản đồ số.

Bản đồ số này sẽ theo dõi được xe cứu thương từ lúc tiếp nhận cuộc gọi cho đến điều động xe, hành trình của xe đến hiện trường, tiếp cận bệnh nhân, vận chuyển bệnh nhân, cấp cứu bệnh nhân trên xe và bàn giao bệnh nhân cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Nền tảng cấp cứu ngoại viện đang được thí điểm tại Hải Phòng, sau đó sẽ đánh giá, mở rộng dần ra toàn quốc, hình thành bản đồ số về mạng lưới cấp cứu của Việt Nam. Khi đó, Việt Nam sẽ có bản đồ số về y tế, trong đó có mạng lưới cấp cứu ngoại viện riêng, để bảo đảm an ninh an toàn cho người bệnh và đất nước.

Đặc biệt, mạng lưới cấp cứu ngoại viện không phân biệt nguồn lực tư hay công. Tất các đơn vị đủ điều kiện đều tham gia, chịu sự điều động của tổng đài. Như vậy, có hàng nghìn điểm cấp cứu ngoại viện trên cả nước, mỗi điểm có nhiều xe.

- Xin trân trọng cảm ơn ông./.