Việc E10 chính thức được triển khai trên toàn quốc là minh chứng cho sự chuyển mình tất yếu của Việt Nam trên hành trình kiến tạo một nền kinh tế Xanh và bền vững.

Từ hôm nay (1/6/2026), xăng sinh học E10 chính thức được triển khai trên phạm vi toàn quốc. Sự kiện này không chỉ đánh dấu một bước ngoặt trong thói quen tiêu dùng năng lượng của người dân, mà còn là mắt xích quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng, thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050 và tạo sinh kế bền vững cho hàng triệu nông dân Việt Nam.

Vừa đảm bảo an ninh năng lượng, vừa hỗ trợ nông nghiệp

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đã sử dụng nhiên liệu sinh học trong những năm qua, việc Việt Nam mở rộng triển khai E10 không chỉ phù hợp xu thế quốc tế mà còn tạo nền tảng cho lộ trình giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông vận tải - một trong những ngành được xác định cần ưu tiên chuyển đổi mạnh mẽ để thực hiện cam kết Net Zero.

Việt Nam hiện vẫn đang phải nhập khẩu khoảng 40-50% nhu cầu xăng dầu thành phẩm và dầu thô mỗi năm - một mặt hàng vô cùng nhạy cảm với các biến động địa chính trị và giá cả thế giới. Trong bối cảnh đó, mỗi điểm phần trăm ethanol thay thế xăng khoáng chính là một điểm phần trăm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Ở quy mô toàn quốc, lượng xăng khoáng được tiết giảm nhờ E10 là con số khổng lồ.

Đây cũng là lý do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh lợi ích an ninh năng lượng là một trong ba trụ cột cốt lõi về môi trường, an ninh năng lượng và kinh tế-xã hội của chính sách E10: "Việc tăng tỷ lệ sử dụng nhiên liệu sinh học sẽ góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và nâng cao khả năng tự chủ năng lượng quốc gia."

Bên cạnh bài toán vĩ mô, chính sách E10 còn mang ý nghĩa sát sườn với một nước nông nghiệp như Việt Nam. Ethanol nhiên liệu trong nước hiện được sản xuất chủ yếu từ sắn. Theo Tổng cục Thống kê, cả nước có khoảng 500.000 ha sắn, tập trung tại Tây Bắc, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Việc hình thành một thị trường E10 toàn quốc sẽ tạo ra đầu ra ổn định cho vùng nguyên liệu khổng lồ này, trực tiếp "hồi sinh" các nhà máy ethanol và tạo ra hàng triệu việc làm ở khu vực nông thôn.

Ở nhiều quốc gia, nhiên liệu sinh học không chỉ là chính sách năng lượng mà còn là chính sách nông nghiệp. Mỹ, Brazil, Thái Lan, Australia, châu Âu và nhiều nước châu Á đã đẩy mạnh sử dụng xăng phối trộn ethanol như một giải pháp kết hợp giữa bảo đảm an ninh năng lượng, hỗ trợ nông nghiệp và thúc đẩy chuyển đổi Xanh.

Công cụ giảm phát thải có thể triển khai ngay

Tại Hội nghị COP26 ở Glasgow tháng 11/2021, Việt Nam đã chính thức cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đây là cam kết có ý nghĩa lớn với cộng đồng quốc tế, đồng thời là tín hiệu quan trọng đối với các nhà đầu tư Xanh đang quan tâm đến thị trường Việt Nam.

Trong cơ cấu phát thải của nền kinh tế, giao thông đường bộ là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính lớn. Tuy nhiên, quá trình điện hóa giao thông cần thời gian, từ phát triển hạ tầng sạc, điều chỉnh quy hoạch đô thị, thay đổi thói quen tiêu dùng đến thay thế dần đội xe hiện hữu. Trong khoảng chuyển tiếp đó, E10 được nhìn nhận là một giải pháp có thể triển khai ngay trên phần lớn phương tiện đang lưu hành, không cần chờ thay thế bằng xe điện.

Những năm gần đây, các đợt ô nhiễm không khí kéo dài tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và nhiều đô thị lớn đã đặt ra yêu cầu cấp bách về kiểm soát khí thải phương tiện, phát triển năng lượng sạch và thay đổi cơ cấu nhiên liệu. Khi chỉ số bụi mịn PM2.5 thường xuyên vượt ngưỡng khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), vấn đề ô nhiễm không khí không còn dừng ở phạm vi môi trường mà đã tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, chất lượng sống và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Vì vậy, trong bối cảnh các đô thị lớn chuẩn bị áp dụng lộ trình kiểm soát khí thải nghiêm ngặt hơn từ năm 2027, việc phát triển đồng bộ nguồn cung nhiên liệu chất lượng cao, mở rộng sử dụng xăng E10 và thúc đẩy các giải pháp năng lượng Xanh khác được xem là nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi.

Nói cách khác, nếu kiểm soát khí thải là mục tiêu, thì nhiên liệu sạch là một trong những công cụ then chốt để đạt được mục tiêu đó. Và nếu Net Zero là đích đến, xăng E10 cùng các loại nhiên liệu Xanh khác là bước đi tất yếu trong hành trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam.

Duy trì song song E5 và E10 để thị trường có thời gian thích ứng

Theo Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam Bùi Ngọc Bảo, để chuẩn bị cho việc chuyển đổi sang kinh doanh xăng sinh học E10 từ ngày 1/6 theo quy định tại Thông tư 50 của Bộ Công Thương, các doanh nghiệp đã chủ động xây dựng kế hoạch từ sớm, bao gồm chuẩn bị nguồn vốn, tìm kiếm nguồn cung nguyên liệu, tổ chức phối trộn, lưu trữ và phân phối sản phẩm ra thị trường.

Bên cạnh việc đưa E10 vào lưu thông, thị trường vẫn tiếp tục duy trì kinh doanh xăng sinh học E5 theo đúng lộ trình. Đây là loại nhiên liệu đã được triển khai rộng rãi tại Việt Nam trong khoảng 10 năm qua và hiện vẫn đáp ứng tốt nhu cầu của nhiều nhóm phương tiện.

Theo ông Bùi Ngọc Bảo, khi chuyển đổi từ xăng khoáng sang xăng sinh học, doanh nghiệp phải tính toán lại cơ cấu nguồn hàng để bảo đảm đáp ứng nhu cầu thực tế. Trong thời gian tới, sản lượng tiêu thụ xăng E5 có thể tiếp tục tăng khi một bộ phận phương tiện hoặc người tiêu dùng lựa chọn sử dụng loại nhiên liệu này thay vì E10.

“Việc duy trì song song hai loại xăng sinh học E5 và E10 được xem là giải pháp nhằm đáp ứng đa dạng nhu cầu sử dụng, đồng thời thực hiện từng bước lộ trình chuyển đổi từ xăng khoáng sang nhiên liệu sinh học theo chủ trương của Chính phủ và Bộ Công Thương. Qua đó, thị trường có thêm thời gian thích ứng, bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra ổn định, không gây xáo trộn đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng,” ông Bùi Ngọc Bảo nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cũng khẳng định việc chuyển đổi sang xăng sinh học không phải là bước đi đột ngột mà đã được Việt Nam triển khai theo lộ trình trong nhiều năm qua. Từ năm 2018, xăng E5RON92 đã được phân phối trên toàn quốc và đến nay cơ bản vận hành ổn định. Việc triển khai E10 là bước tiếp theo trong lộ trình chuyển đổi năng lượng, phù hợp xu hướng quốc tế và yêu cầu phát triển bền vững của Việt Nam.

“Trong lộ trình Thông tư 50 đã thể hiện rất rõ: Thứ nhất là chuyển sang dùng xăng E10, đồng thời tiếp tục duy trì phân phối xăng E5RON92. Mục tiêu chính là phục vụ cho những dòng phương tiện cũ và chưa tương thích với xăng E10. Chúng tôi cũng đã ước tính lộ trình của xăng E5 tiếp tục trong 5 năm nữa, nghĩa là từ nay đến năm 2030. Như vậy sẽ bảo đảm tương thích với tất cả các dòng xe đang lưu hành hiện nay. Quan điểm của Bộ là phát triển nhiên liệu sinh học phải đi cùng yêu cầu bảo đảm an toàn kỹ thuật, chất lượng nhiên liệu và quyền lợi người tiêu dùng,” Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh.

Từ hôm nay, khi E10 chính thức được triển khai trên toàn quốc. Đây không đơn thuần là một loại nhiên liệu mới, mà là minh chứng cho sự chuyển mình tất yếu của Việt Nam trên hành trình kiến tạo một nền kinh tế Xanh và bền vững./.