Việt Nam có thể mở rộng hợp tác với Nga về LNG, hydro và công nghệ phục vụ chuyển đổi xanh, còn Indonesia cũng có nhiều cơ hội hợp tác với Nga trong các lĩnh vực khai khoáng, phân bón, khí đốt...

Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)-Nga được đánh giá là dấu mốc quan trọng, phản ánh giai đoạn hợp tác mới giữa hai bên trong bối cảnh môi trường quốc tế có nhiều biến động.

Trong tiến trình này, Việt Nam và Indonesia được xem là những nền kinh tế năng động, có nhiều cơ hội tham gia và tận dụng các sáng kiến hợp tác ASEAN-Nga đang được thúc đẩy.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Jakarta, Tiến sỹ Arisman - Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á (CSEAS) của Indonesia - cho rằng trong 35 năm qua, quan hệ ASEAN-Nga đã phát triển từ khuôn khổ đối thoại chính trị trở thành quan hệ đối tác đa lĩnh vực, bao trùm các trụ cột như thương mại, đầu tư, năng lượng, chuyển đổi số, an ninh lương thực và kết nối chuỗi cung ứng.

Sự chuyển biến này, theo ông, phản ánh những thay đổi sâu sắc của môi trường quốc tế. Nga đang thúc đẩy chiến lược “xoay trục sang hướng Đông” nhằm mở rộng hiện diện tại châu Á, trong khi ASEAN tiếp tục theo đuổi chính sách tự chủ và cân bằng chiến lược, đa dạng hóa quan hệ với các đối tác lớn để giảm thiểu rủi ro từ cạnh tranh địa chính trị.

Trong những năm gần đây, hợp tác kinh tế ASEAN-Nga đã ghi nhận những bước tiến tích cực, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp và logistics. Điều này cho thấy quan hệ hai bên ngày càng được thúc đẩy bởi các lợi ích kinh tế thực chất, thay vì chỉ dựa trên các tuyên bố chính trị.

Tuy nhiên, quan hệ hợp tác giữa hai bên vẫn còn nhiều thách thức cần được xử lý. Quy mô thương mại ASEAN-Nga hiện vẫn còn khiêm tốn so với tổng thể giao thương của ASEAN với các đối tác bên ngoài. Ngoài ra, kết nối hạ tầng và logistics giữa Nga và Đông Nam Á vẫn chưa tương xứng với tiềm năng hợp tác, trong bối cảnh Nga phải cạnh tranh với các đối tác lớn khác của ASEAN như Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU), những bên đã có mức độ hiện diện kinh tế sâu rộng trong khu vực.

Dù vậy, theo Tiến sỹ Arisman, triển vọng quan hệ ASEAN-Nga đến năm 2030 vẫn được đánh giá tích cực, dựa trên sự hội tụ lợi ích giữa hai bên. Ông cho rằng Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga tại Kazan đánh dấu bước chuyển đáng chú ý trong quan hệ giữa hai bên: từ hợp tác chủ yếu mang tính đối thoại chính trị, sang hợp tác thực chất và có tính thể chế cao hơn.

Các nội dung thảo luận tại hội nghị tập trung vào những vấn đề có tác động trực tiếp tới đời sống người dân và khả năng chống chịu của nền kinh tế, như an ninh năng lượng, an ninh lương thực, kết nối logistics và chuyển đổi số. Điều này phản ánh rõ sự hội tụ lợi ích của ASEAN và Nga trong bối cảnh môi trường quốc tế đang thay đổi nhanh chóng.

Một điểm đáng chú ý là các nhà lãnh đạo ASEAN và Nga nhất trí thông qua Kế hoạch Hành động ASEAN-Nga giai đoạn 2026-2030, được kỳ vọng sẽ trở thành khuôn khổ định hướng hợp tác trong giai đoạn tới. Cùng với đó là Tuyên bố Kazan 2026 với chủ đề “ASEAN-Nga: Đoàn kết trong đa dạng - 35 năm đồng hành,” Tuyên bố ASEAN-Nga về hợp tác năng lượng và Tuyên bố ASEAN-Nga về hợp tác văn hóa, cùng Kế hoạch công tác ASEAN-Nga giai đoạn 2026-2030.

Ông Arisman cho rằng trong thời gian tới, hai bên nhiều khả năng sẽ tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên gồm năng lượng, an ninh lương thực, thương mại và đầu tư, chuyển đổi số, phát triển hạ tầng logistics, cũng như tăng cường kết nối giữa ASEAN với Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU).

Đối với vấn đề an ninh năng lượng và an ninh lương thực, Tiến sỹ Arisman nhận định đây đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong quan hệ đối tác ASEAN-Nga giai đoạn mới.

Về năng lượng, Nga được nhìn nhận là nguồn cung quan trọng giúp ASEAN đa dạng hóa nguồn năng lượng trong bối cảnh nhu cầu khu vực tăng nhanh.

Với vị thế là một trong những nhà sản xuất dầu khí hàng đầu thế giới, Nga có tiềm năng là lựa chọn chiến lược thay thế cho các nhà cung cấp truyền thống nhằm giảm thiểu rủi ro liên quan đến biến động của chuỗi cung ứng và giảm phụ thuộc quá mức vào các nguồn lực hạn chế.

Đáng chú ý, hợp tác giữa hai bên đang dần mở rộng sang các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao như khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), hydro và năng lượng hạt nhân dân sự, phù hợp với xu hướng chuyển đổi năng lượng của ASEAN.

Bên cạnh đó, kinh nghiệm của Nga trong phát triển hạ tầng quy mô lớn cũng có thể hỗ trợ các sáng kiến kết nối năng lượng khu vực.

Trong lĩnh vực an ninh lương thực, Nga hiện là một trong những nhà xuất khẩu hàng đầu thế giới về lúa mỳ và phân bón, qua đó đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định nguồn cung và giảm thiểu biến động giá cả trên thị trường quốc tế.

Hợp tác song phương đang mở rộng sang các lĩnh vực như logistics nông nghiệp, bảo quản sau thu hoạch, nghiên cứu nông nghiệp và ứng dụng công nghệ trong sản xuất, qua đó góp phần xây dựng các hệ thống lương thực có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc toàn cầu.

Liên quan đến cơ hội của Việt Nam và Indonesia, Tiến sỹ Arisman cho rằng hai quốc gia này có vị thế thuận lợi để tham gia sâu hơn vào các sáng kiến hợp tác ASEAN-Nga.

Đối với Việt Nam, lợi thế đáng kể đến từ Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU). Cơ chế này giúp Việt Nam có thể đóng vai trò cầu nối giữa ASEAN và khu vực Á-Âu, đồng thời thu hút đầu tư vào các lĩnh vực logistics, hạ tầng và sản xuất. Trong lĩnh vực năng lượng, Việt Nam có thể mở rộng hợp tác với Nga về LNG, hydro và các công nghệ phục vụ chuyển đổi xanh, phù hợp với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững.

Trong khi đó, Indonesia với vai trò nền kinh tế lớn nhất ASEAN, có nhu cầu năng lượng và công nghiệp hóa lớn cũng đang có nhiều cơ hội hợp tác với Nga trong các lĩnh vực khai khoáng, phân bón, khí đốt, chế biến công nghiệp và phát triển hạ tầng.

Ngoài ra, cả Việt Nam và Indonesia đều có thể hưởng lợi từ xu hướng hợp tác chuyển đổi số với các lĩnh vực tiềm năng như trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng, fintech và phát triển hạ tầng số, nhờ lợi thế dân số trẻ và hệ sinh thái khởi nghiệp năng động.

Tiến sỹ Arisman nhận định sự kết hợp giữa quy mô thị trường, vị trí chiến lược và tiềm năng phát triển kinh tế số sẽ giúp Việt Nam và Indonesia trở thành những đối tác có khả năng tận dụng hiệu quả các cơ hội từ các sáng kiến hợp tác ASEAN-Nga trong giai đoạn 2026-2030, mang lại lợi ích lớn cho mỗi nước./.