Cục Hàng không Việt Nam đề xuất phụ thu nhiên liệu theo phương án doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng chia sẻ gánh nặng chi phí phát sinh tăng thêm do biến động giá nhiên liệu.

Giá nhiên liệu dầu Jet A-1 dành cho hàng không thời gian gần đây đã tăng mạnh, cao gấp nhiều lần so với mức dự báo đầu năm. Diễn biến này khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng, gây áp lực rất lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Bên cạnh đó, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu cũng đang hiện hữu do tác động từ tình hình địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Do đó, Cục Hàng không Việt Nam đã đề xuất cho phép áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu đường bay nội địa vượt khung giá trần.

Giá nhiên liệu tăng cao “bào mòn” hãng bay

Theo ông Đỗ Hồng Cẩm, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, trong giai đoạn gần đây, xung đột quân sự tại Trung Đông đã tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu. Trong đó, giá nhiên liệu bay Jet A-1 có xu hướng tăng nhanh, biến động lớn trong thời gian ngắn.

Cụ thể, giá Jet A-1 bình quân tháng 3 dao động khoảng 190-200 USD/thùng, nhưng tại thời điểm ngày 24/3 đã vọt lên 234,3 USD/thùng. Không chỉ tăng về giá, mức phụ thu vật lý cũng vượt 30 USD/thùng, phản ánh tình trạng khan hiếm và chi phí cung ứng leo thang.

Ước tính của Cục Hàng không Việt Nam cho thấy, nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí khai thác của các hãng hàng không. Với kịch bản giá nhiên liệu duy trì quanh 200 USD/thùng, chi phí vận hành của doanh nghiệp có thể tăng thêm khoảng 40% so với giai đoạn trước khi xảy ra xung đột tại Trung Đông.

Biến động này được ông Cẩm nhìn nhận tác động trực tiếp đến chi phí khai thác của các hãng hàng không Việt Nam, trong khi cơ chế quản lý giá dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hiện vẫn áp dụng mức giá tối đa theo quy định của Luật Giá.

“Nếu không có cơ chế bù đắp phù hợp, các hãng hàng không sẽ buộc phải tiếp tục cắt giảm các đường bay, ảnh hưởng đến kết nối, gia tăng nguy cơ mất lượt cất, hạ cánh (slot bay) quốc tế và làm suy giảm khả năng phục hồi sau khủng hoảng,” ông Cẩm đánh giá.

Trong bối cảnh giá nhiên liệu hàng không ngày càng khó dự báo và phụ thuộc nhiều vào các biến động kinh tế, chính trị, việc áp dụng phụ thu nhiên liệu hiện là thông lệ rất phổ biến. Phần lớn các quốc gia không quy định mức thu và tần suất điều chỉnh, mà do các hãng hàng không chủ động cân đối trên cơ sở bù đắp một phần chi phí và cân đối tổng giá cạnh tranh phù hợp với tình hình cung/cầu tại thị trường.

Phụ thu trong 3 tháng, vé máy bay nội địa sẽ tăng

Nhấn mạnh mức phụ thu được tính trên chi phí nhiên liệu thực tế cho mỗi khách tương ứng với các mức giá dầu khác nhau trên các nhóm đường bay nội địa theo cự ly vận chuyển, trên cơ sở đó tính toán mức chênh lệch chi phí nhiên liệu phát sinh thêm cho mỗi khách, phía Cục Hàng không tính toán, mức giá dầu Jet A-1 khởi điểm phụ thu nhiên liệu là 100 USD/thùng. Đây là mức giá các hãng hàng không có thể cố gắng cân đối hoạt động sản xuất kinh doanh và cũng là mức giá ổn định trung bình 2 năm gần đây (năm 2024 giá dầu Jet A-1 khoảng 96 USD/thùng; năm 2025 là 87 USD/thùng).

Cụ thể, trường hợp giá nhiên liệu ở mức 180 USD/thùng, đường bay ngắn 500-850km như Hà Nội-Đà Nẵng (vé trần là 2,25 triệu đồng), hành khách có thể phải trả thêm khoảng 206.000 đồng/vé; nếu giá từ 220 USD/thùng, khách phải bỏ thêm 297.000 đồng/vé.

Ở nhóm đường bay trung bình 1.000-1.280km như chặng Hà Nội-Thành phố Hồ Chí Minh (giá vé trần hiện là 3,4 triệu đồng), mức phụ thu cho khung nhiên liệu 180 USD/thùng sẽ là 311.000 đồng/vé và sẽ dao động từ 381.000-450.000 đồng nếu giá dầu Jet A-1 từ 200-220 USD/thùng.

Đối với các đường bay dài trên 1.280km như Hà Nội-Phú Quốc (mức giá trần là 4 triệu đồng), phụ thu có thể từ 383.000 đến 553.000 đồng/vé với mức giá dầu dao động từ 180-220 USD/thùng.

“Mức phụ thu sẽ được công bố định kỳ dựa trên báo cáo giá nhiên liệu từ các doanh nghiệp cung ứng trong nước, tham chiếu theo giá giao dịch Jet A-1 tại thị trường Singapore,” ông Cẩm nói.

Phía Cục Hàng không Việt Nam đề xuất đưa ra lộ trình áp dụng cho giai đoạn 3 tháng bắt đầu từ ngày 1/4-30/6/2026. Sau thời gian áp dụng này, trường hợp xung đột quân sự tại Trung Đông chưa có dấu hiệu "hạ nhiệt", giá nhiên liệu Jet A-1 tiếp tục có những diễn biến tăng cao, Cục Hàng không sẽ tổ chức đánh giá, tổng kết và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định các bước tiếp theo.

Tuy nhiên, ông Cẩm cũng thừa nhận hiện tại quy trình về việc lập, thẩm định phương án giá và ban hành quyết định điều chỉnh mức giá tối đa quy định mất nhiều thời gian và không đáp ứng kịp thời với diễn biến nhanh của thị trường nhiên liệu.

“Do vậy, việc triển khai chính sách khẩn cấp, cho phép áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu hàng không đối với dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản, áp dụng trong thời gian ngắn (trong 3 tháng) nhằm kịp thời ứng phó với biến động bất thường, bảo đảm ổn định hoạt động vận tải hàng không, phù hợp với thông lệ quốc tế và trên cơ sở cân đối khả năng chi trả của người dân, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước-doanh nghiệp-người tiêu dùng,” Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam chia sẻ.

Trên cơ sở cân đối khả năng chi trả của người dân, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất phụ thu nhiên liệu theo phương án doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng chia sẻ 50% gánh nặng chi phí phát sinh tăng thêm do biến động giá nhiên liệu./.