Việc chính thức đưa Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản vào hoạt động từ ngày 1/7/2026 sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao giá trị sản phẩm nông sản Việt Nam.

Hôm nay (1/7), Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản được đưa vào vận hành chính thức sau thời gian 6 tháng thí điểm thành công đối với sản phẩm sầu riêng xuất khẩu. Việc này thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong việc lấy dữ liệu làm nền tảng phục vụ quản lý chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, phát triển thị trường và nâng cao uy tín, giá trị nông sản Việt.

Không chỉ giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tra cứu, xác thực thông tin sản phẩm, hệ thống còn hình thành nền tảng dữ liệu dùng chung, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ và liên thông với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và các đơn vị cung cấp giải pháp truy xuất nguồn gốc.

Minh bạch dữ liệu, kết nối toàn chuỗi

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, truy xuất nguồn gốc là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh thị trường trong nước và quốc tế ngày càng coi trọng chất lượng, tính minh bạch, trách nhiệm chuỗi cung ứng và an toàn thực phẩm.

Vì vậy, việc chính thức đưa hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản vào hoạt động từ ngày 1/7 sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hỗ trợ doanh nghiệp và người sản xuất chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao giá trị sản phẩm; đồng thời tăng cường năng lực quản lý nhà nước trong giám sát, cảnh báo, truy xuất và xử lý khi phát sinh vấn đề về chất lượng, an toàn thực phẩm.

Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản được xây dựng với 3 hợp phần chính, bao gồm: Hợp phần dành cho người dân tra cứu thông tin; hợp phần quản trị phục vụ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể tham gia chuỗi; ứng dụng cài đặt trên điện thoại di động, thiết bị thông minh.

Được phát triển theo kiến trúc hiện đại, hướng dịch vụ và có khả năng mở rộng linh hoạt, hệ thống bảo đảm vận hành liên tục, đáp ứng yêu cầu của nền tảng dùng chung cấp quốc gia trong lĩnh vực nông nghiệp.

Điểm mới quan trọng của hệ thống là khả năng xác thực, minh bạch và bảo đảm toàn vẹn dữ liệu thông qua ký số điện tử, công nghệ chuỗi khối; định danh sản phẩm theo chuẩn GS1 quốc tế, mã QR theo GS1 Digital Link; trao đổi dữ liệu theo chuẩn thống nhất, tạo điều kiện để nhiều đơn vị giải pháp tham gia.

Kết quả kiểm thử được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ghi nhận, cho thấy hệ thống có khả năng đáp ứng khoảng 1.000 lượt tra cứu/giây; 30.000 người quét tem truy xuất đồng thời; trên 85 triệu lượt quét tem truy xuất/ngày và khoảng 50 bản tin dữ liệu dung lượng 2 MB/giây. Đây là cơ sở kỹ thuật quan trọng để hệ thống có thể mở rộng khi triển khai trên toàn quốc.

Đến nay, hệ thống đã tích hợp thông tin, dữ liệu truy xuất nguồn gốc của trên 18.500 sản phẩm, thuộc 181 nhóm sản phẩm của 170 doanh nghiệp tại 24/34 tỉnh, thành phố. Đối với sầu riêng xuất khẩu, đã có 16 doanh nghiệp tham gia thí điểm; bước đầu có 6 container của các doanh nghiệp xuất khẩu thành công sang thị trường Trung Quốc thông qua việc áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử trên hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Bên cạnh đó, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống cũng đã và đang được kết nối với các đơn vị cung cấp giải pháp truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp sản xuất, chế biến, xuất khẩu, nhập khẩu nông sản; các địa phương đã có hệ thống truy xuất nguồn gốc; đồng thời bảo đảm yêu cầu kết nối, liên thông với các bộ, ngành liên quan và Trung tâm Dữ liệu quốc gia thuộc Bộ Công an theo quy định về an toàn thông tin, an ninh mạng.

Thực tiễn triển khai tại thí điểm các địa phương cũng cho thấy hệ thống đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Tại thành phố Hà Nội, hệ thống đã cấp tài khoản cho hơn 3.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh; hơn 12.000 sản phẩm được gắn mã QR, giúp cơ quan quản lý kiểm soát chất lượng, doanh nghiệp minh bạch thông tin và người tiêu dùng dễ dàng truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Về phía doanh nghiệp, đại diện Công ty Masan MEATLife cho rằng truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là nền tảng xây dựng niềm tin với người tiêu dùng. Hiện doanh nghiệp này đã áp dụng truy xuất đối với 100% sản phẩm thịt, số hóa toàn bộ dữ liệu chuỗi sản xuất và sẵn sàng kết nối với hệ thống của bộ nhằm nâng cao tính minh bạch và giá trị sản phẩm.

Xây dựng nền nông nghiệp hiện đại

Tại Lễ công bố Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức vào chiều 30/6, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh đây là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số của ngành nông nghiệp và môi trường, góp phần minh bạch hóa toàn bộ chuỗi sản xuất, truy xuất được nguồn gốc xuất xứ nông sản, từ đó bảo đảm chất lượng, giữ vững uy tín và nâng cao giá trị nông sản Việt Nam.

Không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật, việc đưa hệ thống vào vận hành càng quan trọng bởi ngành nông nghiệp đang đứng trước nhiều yêu cầu mới: Là trụ đỡ của nền kinh tế, nông nghiệp Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng tích cực. Riêng 5 tháng đầu của năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt gần 31 tỷ USD (tăng 9,2%), xuất siêu hơn 8,4 tỷ USD.

Tuy vậy, Phó Thủ tướng cũng nhìn nhận mục tiêu xuất khẩu trên 74 tỷ USD trong năm 2026 cũng đang đặt ra áp lực lớn khi các thị trường ngày càng siết chặt yêu cầu về minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc. Vì vậy, muốn phát triển bền vững, nông sản Việt Nam buộc phải xây dựng thương hiệu và đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Thực tế cho thấy việc triển khai hệ thống cũng đối mặt nhiều thách thức khi sản xuất nông nghiệp trong nước vẫn chủ yếu ở quy mô nhỏ lẻ, phân tán với số lượng hộ sản xuất rất lớn. Vì vậy, việc truy xuất cần có lộ trình phù hợp, triển khai từ trọng tâm đến mở rộng để bảo đảm hiệu quả và tính khả thi.

Trên nền tảng đó, cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn, hạ tầng dữ liệu và hệ thống truy xuất nguồn gốc; từng bước mở rộng sang các nhóm sản phẩm có yêu cầu quản lý cao, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm hoặc phải đáp ứng quy định nghiêm ngặt của từng thị trường.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng cũng đề nghị các Bộ Công an, Khoa học và Công nghệ, Công Thương, Tài chính cùng các địa phương tăng cường phối hợp, chuẩn hóa, hoàn thiện cơ chế kết nối, liên thông, chia sẻ và xác thực dữ liệu.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh cần hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tham gia hệ thống; coi truy xuất nguồn gốc là công cụ để kiểm soát, nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản, thay vì trở thành một thủ tục hành chính phát sinh. Việc triển khai phải đơn giản, hiệu quả và phù hợp với tập quán, kinh nghiệm canh tác của người dân.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng bày tỏ tin tưởng với sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương cùng sự tham gia tích cực của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản sẽ trở thành hạ tầng số quan trọng, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch, an toàn và phát triển bền vững./.