Tình hình căng thẳng tại Trung Đông đẩy mạnh dòng tiền vào USD, gây áp lực lên tỷ giá trong nước nhưng các chuyên gia cho rằng nền kinh tế Việt Nam vẫn ổn định.

Diễn biến căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra những tác động lan tỏa mạnh tới thị trường tài chính toàn cầu. Trong bối cảnh tâm lý phòng thủ gia tăng, dòng tiền quốc tế có xu hướng tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn như đồng USD, vàng và trái phiếu chính phủ Mỹ. Xu hướng này đang khiến đồng bạc xanh tăng giá trên diện rộng, kéo theo áp lực nhất định lên thị trường ngoại hối tại nhiều nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam.

USD tăng giá khi nhà đầu tư tìm tài sản an toàn

Trên thị trường quốc tế, đồng USD đang có xu hướng mạnh lên khi căng thẳng tại Trung Đông làm gia tăng tâm lý lo ngại rủi ro của nhà đầu tư.

Theo các hãng tin tài chính quốc tế như Reuters và Bloomberg, mỗi khi xuất hiện những cú sốc địa chính trị lớn, dòng vốn toàn cầu thường có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản được coi là “trú ẩn an toàn,” trong đó có đồng USD và trái phiếu kho bạc Mỹ. Điều này khiến nhiều đồng tiền của các nền kinh tế mới nổi chịu áp lực giảm giá trong ngắn hạn.

Chỉ số US Dollar Index (DXY) – thước đo sức mạnh của đồng bạc xanh so với rổ 6 đồng tiền chủ chốt – đã tăng lên 99,38 điểm, phản ánh xu hướng mạnh lên của USD trên thị trường quốc tế.

Đồng USD tăng giá so với đồng EUR và đồng Yên Nhật khi nhà đầu tư tiếp tục thận trọng trước nguy cơ xung đột tại Trung Đông leo thang. Những lo ngại này gia tăng sau các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu và cơ sở năng lượng trong khu vực, khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh.

Tính từ cuối tháng Hai đến nay, đồng USD đã tăng khoảng 2% so với đồng EUR, khi dòng tiền toàn cầu tìm đến các tài sản an toàn trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng.

Diễn biến của đồng USD trên thị trường quốc tế nhanh chóng tác động tới thị trường ngoại hối trong nước.

Sáng 12/3, Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm ở mức 25.061 VND/USD, tăng 2 đồng so với phiên trước. Với biên độ dao động ±5%, tỷ giá trần trong ngày ở mức 26.314 VND/USD, trong khi tỷ giá sàn là 23.808 VND/USD. Tại các ngân hàng thương mại, giá USD cũng ghi nhận điều chỉnh tăng. Tại Vietcombank, đồng USD được niêm yết 26.034 VND/USD ở chiều mua vào và 26.314 VND/USD ở chiều bán ra, tăng lần lượt 23 đồng và 3 đồng so với phiên trước.

So với đầu tháng Ba, tỷ giá mua vào tại Vietcombank đã tăng khoảng 165 đồng, trong khi giá bán ra tăng 25 đồng mỗi USD.

Dù mức tăng chưa lớn, nhưng diễn biến này phản ánh phần nào tác động của các yếu tố bên ngoài, trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu đang biến động mạnh trước những rủi ro địa chính trị và chính sách tiền tệ quốc tế.

Áp lực có nhưng chưa đáng lo

Theo Tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng, việc đồng USD tăng giá trong bối cảnh bất ổn địa chính trị là diễn biến phổ biến trên thị trường tài chính toàn cầu.

“Trong các giai đoạn căng thẳng địa chính trị, dòng tiền thường tìm đến các tài sản an toàn như USD hoặc vàng. Vì vậy việc đồng USD mạnh lên trong ngắn hạn là điều không bất ngờ,” ông Hiếu nhận định.

Tuy nhiên, theo vị chuyên gia này, nền tảng kinh tế vĩ mô của Việt Nam hiện vẫn tương đối ổn định, do đó áp lực tỷ giá nhìn chung vẫn nằm trong khả năng kiểm soát.

Trong khi đó, Phó Giáo sư Tiến sỹ Nguyễn Văn Phương, chuyên gia kinh tế Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng tỷ giá trong thời gian tới sẽ chịu tác động đan xen của ba yếu tố lớn: Xung đột Trung Đông, kỳ vọng chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và triển vọng tăng trưởng - lạm phát toàn cầu.

Theo ông Phương, thị trường ngoại hối quốc tế đang bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn với các thông tin địa chính trị và chính sách tiền tệ. Những cú sốc từ chiến sự, biến động giá dầu hoặc phát biểu của các nhà hoạch định chính sách có thể khiến tỷ giá biến động mạnh trong thời gian ngắn.

Đối với Việt Nam, áp lực tỷ giá trong ngắn hạn có thể tiếp tục xuất hiện nếu đồng USD trên thế giới duy trì xu hướng tăng. Tuy nhiên, với dự trữ ngoại hối ổn định và các công cụ điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước, thị trường tiền tệ trong nước vẫn được đánh giá nằm trong tầm kiểm soát.

Dù biến động tỷ giá hiện chưa quá lớn, việc đồng USD tăng giá vẫn có thể tạo ra những tác động nhất định đối với các doanh nghiệp nhập khẩu.

Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp phải nhập khẩu nguyên liệu, máy móc hoặc hàng hóa bằng USD, việc tỷ giá tăng sẽ khiến chi phí đầu vào tăng theo. Điều này đặc biệt rõ đối với các ngành phụ thuộc lớn vào nhập khẩu như xăng dầu, hóa chất, thức ăn chăn nuôi, điện tử và dệt may.

Áp lực tương tự cũng đang xuất hiện trong ngành thức ăn chăn nuôi - lĩnh vực phụ thuộc tới 60%-70% nguyên liệu nhập khẩu như ngô, đậu tương và lúa mì. Đại diện Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam cho biết chỉ cần chi phí vận tải tăng nhẹ kết hợp với tỷ giá USD đi lên, giá thành sản xuất đã có thể tăng đáng kể do đặc thù vận chuyển khối lượng nguyên liệu lớn.

Theo Tiến sỹ Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính, sự kết hợp giữa giá năng lượng tăng và đồng USD mạnh lên đang tạo ra áp lực lạm phát nhập khẩu đối với nền kinh tế. Doanh nghiệp không chỉ phải mua nguyên liệu với giá cao hơn mà còn phải thanh toán bằng đồng tiền có giá trị lớn hơn, khiến chi phí sản xuất tăng từ nhiều phía. Không chỉ làm xói mòn lợi nhuận, biến động tỷ giá còn đặt ra rủi ro đáng kể đối với những doanh nghiệp đang sử dụng đòn bẩy ngoại tệ lớn.

Triển vọng tỷ giá thời gian tới

Ở góc độ cơ quan điều hành, Ngân hàng Nhà nước cho biết đang theo dõi sát diễn biến thị trường ngoại hối quốc tế và trong nước để chủ động điều tiết khi cần thiết.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ, ông Phạm Thanh Hà, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, cho biết căng thẳng tại Trung Đông gần đây đã tạo ra áp lực nhất định đối với tỷ giá và thị trường ngoại tệ trong nước.

Theo ông Hà, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường để điều hành tỷ giá chủ động và linh hoạt, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm ưu tiên mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng bền vững.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia kinh tế, với nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và sự điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước, tỷ giá USD/VND nhiều khả năng vẫn sẽ được kiểm soát trong biên độ hợp lý.

Ở góc độ tích cực, ông Trần Ngọc Báu, CEO WiGroup cho rằng nền kinh tế Việt Nam vẫn có nhiều điểm tựa quan trọng.

Chỉ số sản xuất công nghiệp hai tháng đầu năm 2026 tăng 10,36%, cao hơn đáng kể so với mức 7,24% của cùng kỳ năm trước; chỉ số PMI duy trì trên 50 điểm trong 5 tháng liên tiếp, cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục mở rộng.

Theo ông Báu, sự phục hồi của khu vực sản xuất và xuất khẩu là nền tảng quan trọng giúp nền kinh tế ứng phó với các biến động tiền tệ. Ngay cả trong kịch bản tiêu cực khi giá dầu lên tới 110–120 USD/thùng, lạm phát của Việt Nam vẫn được dự báo duy trì dưới 5%, phù hợp với mục tiêu kiểm soát lạm phát của Chính phủ.

“Dù tỷ giá chịu áp lực trong ngắn hạn, nền kinh tế vẫn có những điểm tựa để tránh những biến động quá lớn,” ông Báu nhận định./.