Do các trường chuyên có các dạng đề và cách tính điểm khác nhau nên thí sinh phải luyện đề của tất cả các trường đồng thời phải nghiên cứu kỹ cách tính điểm để có chiến thuật ôn thi phù hợp.

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 luôn vô cùng áp lực. Với các học sinh mong muốn thi vào các trường chuyên, áp lực đó càng lớn hơn khi phải ôn luyện nhiều môn hơn với nhiều dạng đề khác nhau.

Lịch học dày đặc

Phùng Phương Khanh, học sinh lớp 9A6, Trung học cơ sở Trần Duy Hưng dự định sẽ thi chuyên tiếng Anh và chuyên tiếng Trung vào 4 trường: Trung học phổ thông chuyên Hà Nội – Amsterdam, Trung học phổ thông chuyên Nguyễn Huệ và Trung học phổ thông chuyên Đại học Sư phạm, Trung học phổ thông chuyên Ngoại ngữ (Trường Đại học Ngoại ngữ).

Do các trường có các dạng đề và cách tính điểm khác nhau nên Khanh phải luyện đề của tất cả các trường đồng thời phải nghiên cứu kỹ cách tính điểm để có chiến thuật ôn thi phù hợp. “Ví dụ như Trường Trung học phổ thông chuyên Ngoại ngữ có tính điểm các môn Toán và Ngữ văn nên em phải ôn luyện thêm định dạng đề riêng của trường này trong khi Trường Trung học phổ thông chuyên Đại học Sư phạm tính đây là các môn điều kiện, em chỉ cần ôn chung theo đề thi của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội,” Khanh nói.

Với việc phải ôn luyện nhiều dạng đề, Khanh cho hay bản thân phải tối ưu hóa thời gian. “Dù đôi lúc cảm thấy hơi áp lực, thậm chí nghi ngờ bản thân không biết có đạt mục tiêu không nhưng bố mẹ, thầy cô luôn đồng hành, thấu hiểu nên em giải tỏa phần nào căng thẳng,” Khanh chia sẻ.

Theo Khanh, trường chuyên có thầy cô, bạn bè đều rất giỏi và năng động, sẽ là động lực để bản thân phấn đấu nhiều hơn, đặc biệt khi em có mục tiêu du học.

Với Nguyễn Châu Anh, học sinh lớp 9A11, Trường Trung học cơ sở Cầu Giấy, việc ôn luyện vất vả hơn khi em dự kiến đăng ký thi chuyên môn Địa lý. Vì thế, số môn cần ôn không chỉ gồm Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh mà là 4 môn. Châu Anh dự kiến thi vào Trường Trung học phổ thông chuyên Đại học Sư phạm, Trung học phổ thông chuyên Khoa học xã hội và nhân văn và các trường chuyên thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội.

Theo Châu Anh, thi chuyên đòi hỏi phải học đều các môn để có kết quả thi tốt nhất và vì thế, em phải dành rất nhiều thời gian để tham gia các lớp học thêm. Một tuần, em sẽ có hai đến ba buổi học thêm môn Toán. Môn tiếng Anh, ngoài học trên lớp, em vừa học thêm, vừa có gia sư bổ trợ để hiểu sâu hơn. Môn Địa lý, em đã chọn một giáo viên vô cùng nổi tiếng và tận tụy để theo học. Ngữ văn là môn nhẹ nhàng nhất vì em thấy mình đã khá ổn.

“Kỳ thi sắp cận kề nên em khá lo lắng, không biết có thể đạt nguyện vọng hay không. Vì vậy, em phải nỗ lực mỗi ngày để có thể đạt kỳ vọng,” Châu Anh chia sẻ.

Phạm Quang Minh, học sinh lớp 9A10, Trường Trung học cơ sở Cầu Giấy cũng nỗ lực tối đa hóa thời gian để nâng cao hiệu suất học tập nhằm đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi vào 10 sắp tới. Dự thi chuyên Văn, Minh cho hay đây cũng là môn em lo lắng nhất vì khối lượng kiến thức nhiều, cả cơ bản và chuyên sâu, đòi hỏi sự học tập và đầu tư hiệu quả. Môn Tiếng Anh cần nhớ ngữ pháp và từ vựng trong khi môn Toán đòi hỏi nắm vững các công thức và vận dụng linh hoạt.

Trong giai đoạn nước rút, thời khóa biểu của Minh càng dày thêm lên khi các lớp ôn luyện đều dạy tăng cường, không chỉ ban ngày mà cả buổi tối.

“Như bao học sinh khác, em cũng lo lắng, có rất nhiều áp lực vì rất nhiều cạnh tranh. Em sẽ nỗ lực hết sức mình để có thể đạt được nguyện vọng của bản thân,” Minh chia sẻ.

Nhà trường, phụ huynh tích cực đồng hành

Theo cô Nguyễn Thị Mai, Phó Hiệu trưởng trường Trung học cơ sở Cầu Giấy, là trường chất lượng cao nên hầu hết học sinh của trường đều đăng ký thi vào các trường chuyên, tỷ lệ đỗ chuyên luôn ở mức trên 80%. Năm học 2024-2025, có 87,32% học sinh thi đỗ vào các trường trung học phổ thông chuyên. Vì vậy, nhà trường đã luôn nỗ lực, đồng hành cùng các em với nhiều giải pháp.

Cụ thể, với học sinh khối 8, 9, ngay từ đầu năm học, trường đã tổ chức các lớp hỗ trợ học sinh ôn tập chuyên sâu môn dự kiến thi chuyên theo hình thức câu lạc bộ với thời lượng 4 tiết mỗi tuần. Sau mỗi học kỳ, trường sẽ tổ chức kiểm tra xếp lớp câu lạc bộ để các em được học đúng theo năng lực của mình. Ngoài việc tổ chức thi thử vào lớp 10, trường tổ chức các kỳ thi thử vào lớp 10 chuyên để học sinh có cơ hội rèn luyện kỹ năng, có kế hoạch ôn tập và có căn cứ để chọn trường phù hợp.

Với từng môn, các giáo viên đều có sự chú trọng đặc biệt đến vấn đề thi chuyên. Cô Nguyễn Thị Anh Đào, Tổ phó Tổ Ngữ văn Trường Trung học cơ sở Cầu Giấy cho hay với đặc thù học sinh đa số thi chuyên nên việc ôn tập sẽ vất vả hơn. Thầy cô phải nghiên cứu định dạng đề của các trường để mở rộng các dạng bài và kỹ năng làm bài cho học sinh.

Để hỗ trợ các em, trường phân loại đối tượng học sinh theo năng lực và theo nhu cầu thi chuyên. Mỗi nhóm được giao các bài tập và yêu cầu riêng. Mỗi học sinh đều có hồ sơ tự theo dõi quá trình học tập để sau mỗi bài khảo sát, các em tự rút ra lỗi sai và tìm cách khắc phục dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

Với môn Tiếng Anh, cô Nguyễn Thị Thu Hương cho hay ngoài các tiết câu lạc bộ, giáo viên luôn hỗ trợ các em về tài liệu và phương pháp học. “Chúng tôi sẵn sàng chia sẻ và trả lời các câu hỏi của các em vào bất kỳ lúc nào và các em cũng rất chủ động hỏi,” cô Hương nói.

Không chỉ hỗ trợ học sinh trong học tập, các nhà trường còn tổ chức nhiều chương trình để tư vấn cổ vũ tinh thần cho học sinh thi chuyên.

Tại Trường Trung học cơ sở Trần Duy Hưng, để tiếp thêm động lực cho học sinh “chinh phục” các trường trung học phổ thông chuyên, trường đã tổ chức chương trình “truyền lửa” với “diễn giả” là chính các giáo viên nhà trường từng là cựu học sinh các trường chuyên và các học sinh của trường đã thi đỗ vào các trường chuyên năm 2025.

“Chương trình đã giúp em tự tin hơn, thấy trường chuyên không còn xa vời khi chính thầy cô, anh chị quanh mình đã từng thi đỗ,” Phùng Phương Khanh chia sẻ.

Theo bà Lê Kim Anh, Hiệu trưởng nhà trường, ý tưởng tổ chức chương trình xuất phát từ thực tế khi học sinh lớp 9 đang bước vào giai đoạn nước rút với nhiều áp lực. “Phải làm gì để tạo động lực cho các em nhưng đồng thời cũng phải giúp các em giải tỏa được phần nào sự căng thẳng, lo lắng, gieo vào các em niềm tin mãnh liệt hơn vào bản thân để vững vàng hơn trước kỳ thi là điều mà chúng tôi rất trăn trở. Với sự thôi thúc đó, ý tưởng chương trình đã được các thầy cô nhiệt tình hưởng ứng và mọi công tác chuẩn bị được thực hiện chỉ trong một tuần, tất cả vì học sinh thân yêu,” cô Kim Anh nói.

Trường Trung học cơ sở Cầu Giấy đã mời hiệu trưởng các trường chuyên trên địa bàn Thủ đô đến trường để tư vấn trực tiếp cho học sinh và phụ huynh trong chương trình “Cùng con chinh phục trường chuyên.” Dù diễn ra trong điều kiện thời tiết mưa gió nhưng chương trình đã thu hút sự tham gia của hàng nghìn học sinh, phụ huynh, không chỉ ở khối lớp 9 mà ở cả các khối 6, 7, 8.

Là một trong các phụ huynh của trường có con năm nay dự thi chuyên, chị Phan Linh cho hay đây là hoạt động rất thiết thực. Việc được gặp gỡ và nghe tư vấn trực tiếp từ hiệu trưởng các trường giúp phụ huynh yên tâm hơn, học sinh có thêm động lực phấn đấu, cân nhắc kỹ hơn trong các lựa chọn nguyện vọng.

“Khi đã xác định thi chuyên, lịch học của các con bắt đầu dày đặc hơn không phải từ lớp 9 mà ngay từ đầu năm lớp 8. Việc học căng thẳng hơn rất nhiều so với các học sinh không thi chuyên. Hiểu được điều đó, gia đình luôn đồng hành, chăm sóc kỹ về sức khỏe thể chất và tinh thần. Bố mẹ động viên, khích lệ nhưng luôn tránh không tạo thêm áp lực cho con,” chị Phan Linh chia sẻ.

“Chiến lược” ôn và thi chuyên hiệu quả

Theo lãnh đạo các trường trung học phổ thông chuyên, để đỗ chuyên, học sinh cần chiến lược ôn tập và làm bài thi hiệu quả. Bên cạnh đó, cần tính toán đến việc chọn môn thi chuyên phù hợp gắn với định hướng trong tuyển sinh đại học và nghề nghiệp trong tương lai.

Theo công bố hàng năm, so với các trường trung học phổ thông công lập không chỉ có chất lượng cạnh tranh cao khi dự tuyển đa số đều là những học sinh xuất sắc mà “tỷ lệ chọi” cũng rất cao. Điều này gia tăng áp lực cho thí sinh.

Năm 2025, Hà Nội có hơn 16.000 thí sinh đăng ký thi lớp 10 chuyên. Với chỉ tiêu 2.730 cho cả bốn trường, “tỷ lệ chọi” bình quân là gần 1/6. Nhiều lớp chuyên có “tỷ lệ chọi” rất cao như chuyên tiếng Trung của Trường Trung học phổ chuyên Chu Văn An với tỷ lệ 1/24; lớp chuyên Tiếng Anh của Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội-Amsterdam với tỷ lệ 1/19…

Tuy nhiên, theo lãnh đạo các trường chuyên, những con số này mang tính “ảo” rất cao do đa số học sinh dự thi chuyên sẽ rải hồ sơ đăng ký vào nhiều trường với rất nhiều môn chuyên khác nhau. Nêu dẫn chứng cụ thể, ông Nguyễn Phú Chiến, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Ngoại ngữ cho hay có học sinh nộp tới 7 bộ hồ sơ vào các lớp chuyên khác nhau khiến nhà trường không biết thí sinh định thi chuyên gì.

Ở chiều ngược lại, ông Phạm Văn Quốc, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên cho hay “tỷ lệ chọi” của trường thường ở mức thấp, trung bình là 1/5 nhưng tính cạnh tranh rất cao do các học sinh đều rất giỏi.

Theo đó, lãnh đạo các trường cho rằng thí sinh không nên chỉ nhìn vào tỷ lệ cạnh tranh hay lựa chọn phương án an toàn mà phải quan tâm nhiều hơn đến năng lực bản thân, sở thích, sở trường để chọn môn chuyên, chọn trường phù hợp.

Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Đại học Sư phạm Vũ Văn Tiến cho rằng kỳ thi vào lớp 10 chỉ là bước khởi đầu, vì thế phụ huynh, học sinh nên nhìn xa hơn mục tiêu trước mắt.

“Điều quan trọng là con sẽ đi theo quỹ đạo nào trong 2-3 năm tiếp theo. Tầm nhìn dài hạn này giúp phụ huynh và học sinh có quyết định chọn trường chính xác hơn,” ông Tiến nói.

Đây cũng là chia sẻ của bà Nguyễn Thị Nhiếp, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Chu Văn An. Theo bà Nhiếp, việc chọn trường chuyên cần gắn với tổ hợp xét tuyển đại học và định hướng nghề nghiệp sau này. Với đặc thù của trường chuyên là sẽ học sâu hơn về môn chuyên và đặc thù của bậc trung học phổ thông là học chọn môn, bà Nhiếp cho rằng nếu lựa chọn không phù hợp, học sinh có thể gặp khó khăn khi chuyển hướng.

Khi đã chọn được môn chuyên, trường chuyên, để ôn thi hiệu quả, lãnh đạo các trường khuyên học sinh nên tìm hiểu kỹ về phương án tuyển sinh của trường định dự thi trong 5 năm gần đây, đặc biệt là dạng thức và cách tính điểm. Từ đó, học sinh nên ôn luyện kỹ đề thi các năm qua của các trường để làm quen với dạng bài và yêu cầu của đề thi, từ đó có điều chỉnh phù hợp về kỹ năng làm bài cũng như kiến thức trọng tâm./.