Mô hình hướng tới kết nối các tiện ích số với hoạt động bảo tồn di sản, phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch, góp phần nâng cao trải nghiệm của người dân, du khách tại khu phố cổ Hà Nội.

Tối 9/10, tại số 48 Hàng Ngang, Ủy ban Nhân dân phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) tổ chức lễ ra mắt mô hình thí điểm “Tuyến phố thông minh” trên trục Hàng Đào-Hàng Ngang-Hàng Đường-Đồng Xuân-Hàng Giấy.

Mô hình hướng tới kết nối các tiện ích số với hoạt động bảo tồn di sản, phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch, góp phần nâng cao trải nghiệm của người dân, du khách tại khu phố cổ Hà Nội.

Đây là hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10 và kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954-10/10/2026), đồng thời cụ thể hóa định hướng xây dựng đô thị thông minh, lấy người dân, du khách và cộng đồng kinh doanh làm trung tâm.

Đưa di sản phố cổ đến gần hơn với du khách

Trục Hàng Đào-Hàng Ngang-Hàng Đường-Đồng Xuân-Hàng Giấy được lựa chọn thí điểm bởi đây là không gian tiêu biểu về lịch sử, văn hóa và thương mại của khu phố cổ Hà Nội, tập trung 562 cơ sở kinh doanh cùng đông đảo người dân, du khách trong nước và quốc tế.

Không chỉ là nơi diễn ra các hoạt động mua bán sầm uất, mỗi tuyến phố còn lưu giữ những giá trị văn hóa, nghề truyền thống và dấu ấn riêng trong quá trình hình thành, phát triển của Thủ đô. Việc đưa công nghệ vào không gian này được kỳ vọng tạo thêm phương thức tiếp cận, giới thiệu và phát huy các giá trị di sản, đồng thời hỗ trợ hoạt động kinh doanh thích ứng với môi trường số.

Điểm đáng chú ý của mô hình “Tuyến phố thông minh” là việc kết nối các giải pháp công nghệ thành hệ sinh thái tiện ích phục vụ đồng thời người dân, du khách, hộ kinh doanh và chính quyền địa phương. Theo đó, hệ thống Wifi miễn phí tốc độ cao được triển khai trên tuyến phố, tạo điều kiện để người dân và du khách kết nối Internet, tra cứu thông tin, sử dụng các tiện ích số trong quá trình tham quan, mua sắm.

Đặc biệt, mã QR được tích hợp trên biển tên phố, cho phép người sử dụng điện thoại thông minh truy cập chuyên trang thông tin “Phố cổ Hà Nội” tại địa chỉ phocohanoi.hoankiem.vn. Chuyên trang cung cấp thông tin song ngữ Việt-Anh về lịch sử hình thành, giá trị văn hóa, di tích, điểm đến, ẩm thực, mua sắm và các dịch vụ đặc trưng của từng tuyến phố.

Cùng với đó, hệ thống Chatbot AI được tích hợp nhằm hỗ trợ người dùng tra cứu, hỏi đáp, tìm hiểu thông tin về các điểm đến. Nội dung giới thiệu lịch sử, văn hóa và di tích được xây dựng, chuẩn hóa và cập nhật, hướng tới hình thành nguồn thông tin chính thống, thuận tiện cho người dân và du khách tiếp cận.

Một tiện ích khác là bản đồ số tích hợp định vị GPS, hỗ trợ người dùng xác định vị trí hiện tại, tìm kiếm điểm đến, lựa chọn lộ trình di chuyển tới các địa điểm văn hóa, di tích, mua sắm, ẩm thực và dịch vụ.

Đáng chú ý, việc tích hợp hình ảnh 360 độ tại các điểm di tích giúp du khách có thêm góc nhìn trực quan về không gian di sản, tìm hiểu trước các địa điểm tham quan và chủ động xây dựng hành trình khám phá phố cổ. Những tiện ích này không chỉ đáp ứng nhu cầu tìm kiếm thông tin mà còn mở rộng cách thức giới thiệu các giá trị văn hóa, lịch sử của Hà Nội trong môi trường số, nhất là đối với du khách quốc tế.

Phát biểu tại lễ ra mắt, bà Nguyễn Hồng Trang, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân phường Hoàn Kiếm nhấn mạnh việc triển khai mô hình là dấu mốc có ý nghĩa trong quá trình chuyển đổi số trên địa bàn, đặc biệt trong đợt cao điểm 100 ngày thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số. Hoàn Kiếm là nơi hội tụ những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, thương mại và du lịch của Thủ đô. Mỗi tuyến phố, mỗi cửa hàng đều mang trong mình một câu chuyện, một dấu ấn và giá trị riêng. Vì vậy, khi đặt vấn đề chuyển đổi số đối với Hoàn Kiếm, chúng ta không chỉ đặt mục tiêu xây dựng một không gian hiện đại hơn, mà còn hướng tới làm cho những giá trị vốn có của phố cổ được tiếp cận thuận tiện hơn, được quảng bá rộng rãi hơn và được trải nghiệm bằng những phương thức mới hơn.

Theo đại diện chính quyền địa phương, một tuyến phố chỉ thực sự thông minh khi công nghệ giải quyết đúng nhu cầu của đời sống; người dân dễ sử dụng, du khách có thêm trải nghiệm, hộ kinh doanh nâng cao hiệu quả hoạt động và các giá trị văn hóa được lan tỏa bằng những phương thức phù hợp.

Tạo động lực chuyển đổi số cho các hộ kinh doanh truyền thống

Bên cạnh việc nâng cao trải nghiệm du lịch, mô hình “Tuyến phố thông minh” còn hướng tới hỗ trợ 562 cơ sở kinh doanh trên trục phố thí điểm tiếp cận các giải pháp công nghệ phù hợp với hoạt động thương mại, dịch vụ. Các giải pháp được triển khai gồm thanh toán không dùng tiền mặt qua mã QR nội địa, QR xuyên biên giới, thiết bị POS chấp nhận thanh toán thẻ chạm; hỗ trợ phần mềm quản lý bán hàng, hóa đơn điện tử và các tiện ích kê khai, nộp thuế trực tuyến.

Thông qua đó, các hộ kinh doanh có thêm công cụ quản lý hàng hóa, doanh thu, giao dịch, đồng thời từng bước nâng cao tính minh bạch và chuyên nghiệp trong hoạt động kinh doanh. Đối với hoạt động quảng bá, các cơ sở được hướng dẫn xây dựng nội dung số, giới thiệu sản phẩm, gắn giỏ hàng, tham gia livestream và bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử. Đây là hướng tiếp cận nhằm mở rộng thị trường cho những sản phẩm, thương hiệu truyền thống vốn gắn với không gian kinh doanh trực tiếp tại phố cổ.

Một trong những cơ sở tham gia mô hình là hộ kinh doanh Ô mai Quế Hương trên phố Hàng Đường, thương hiệu có lịch sử hình thành từ năm 1954.

Theo bà Nguyễn Phương Dung, đại diện hộ kinh doanh Ô mai Quế Hương, trải qua hơn 70 năm, các thế hệ trong gia đình luôn nỗ lực gìn giữ hương vị và uy tín của thương hiệu. Tuy nhiên, để những sản phẩm truyền thống tiếp tục đến được với khách hàng, cơ sở cần chủ động tiếp cận các phương thức kinh doanh mới. Trong quá trình đó, Quế Hương đã nhận được sự hỗ trợ của Ủy ban Nhân dân phường Hoàn Kiếm trong việc tiếp cận các nền tảng số, tham gia ba phiên livestream phối hợp cùng phường và Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước để giới thiệu sản phẩm.

Từ chỗ chủ yếu phục vụ tại cửa hàng, cơ sở có thêm cơ hội quảng bá thương hiệu, giới thiệu các sản phẩm ô mai, bánh, mứt truyền thống và kết nối với khách hàng ở nhiều tỉnh, thành phố. Bà Nguyễn Phương Dung cho rằng, chuyển đổi số không phải vấn đề quá xa vời đối với các hộ kinh doanh truyền thống. Khi được hướng dẫn và có công cụ phù hợp, mỗi cơ sở có thể bắt đầu từ những việc thiết thực như thanh toán bằng mã QR, sử dụng hóa đơn điện tử, cập nhật thông tin cửa hàng hay giới thiệu sản phẩm trên môi trường số.

Câu chuyện của Ô mai Quế Hương cho thấy công nghệ không nhất thiết làm thay đổi những giá trị cốt lõi của thương hiệu truyền thống, mà có thể tạo thêm phương thức quảng bá, mở rộng thị trường và duy trì sức sống của sản phẩm trong điều kiện kinh doanh mới.

Tại lễ ra mắt, bà Nguyễn Thị Ngọc Bích, Tổ trưởng Tổ dân phố Hàng Bạc 2, đại diện cán bộ cơ sở và nhân dân bày tỏ sự phấn khởi khi người dân được trực tiếp tiếp cận, trải nghiệm các tiện ích của mô hình. Sự tham gia của cộng đồng dân cư và các hộ kinh doanh được xác định là yếu tố quan trọng để các giải pháp công nghệ không chỉ dừng lại ở việc đầu tư hạ tầng mà thực sự được sử dụng, duy trì trong đời sống hằng ngày.

Để triển khai mô hình, Ủy ban Nhân dân phường Hoàn Kiếm phối hợp với Thuế cơ sở 1-Thuế thành phố Hà Nội, Quỹ Hỗ trợ bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam, TikTok Việt Nam, Viện Nghiên cứu phát triển di sản, BIDV Chi nhánh Hà Đông, Viettel Hà Nội cùng các doanh nghiệp và đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ.

Sự phối hợp giữa chính quyền, cơ quan chuyên môn, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng kinh doanh hướng tới hình thành hệ sinh thái chuyển đổi số đồng bộ, trong đó các giải pháp được thiết kế phù hợp với nhu cầu và mức độ sẵn sàng của từng nhóm đối tượng.

Theo Ủy ban Nhân dân phường Hoàn Kiếm, sau lễ ra mắt, địa phương sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả vận hành của từng tiện ích; tiếp nhận phản hồi từ người dân, du khách và hộ kinh doanh để điều chỉnh, cập nhật dữ liệu và hoàn thiện mô hình. Kết quả thí điểm trên năm tuyến phố sẽ là cơ sở để phường lựa chọn, chuẩn hóa và từng bước nhân rộng các giải pháp phù hợp tại những trục, tuyến phố khác, trên cơ sở đặc điểm văn hóa, thương mại, dịch vụ và điều kiện hạ tầng của từng khu vực.

Việc triển khai mô hình cũng góp phần cụ thể hóa mục tiêu xây dựng “Phường thông minh” theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ phường Hoàn Kiếm, hướng tới phương thức quản trị đô thị hiện đại, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, du khách và cộng đồng kinh doanh.

Từ những biển tên phố gắn mã QR, bản đồ số giới thiệu di tích đến các cửa hàng truyền thống từng bước mở rộng hoạt động trên nền tảng thương mại điện tử, mô hình “Tuyến phố thông minh” mở ra cách tiếp cận mới trong việc kết hợp bảo tồn, phát huy giá trị di sản với phát triển kinh tế đô thị.

Đây cũng là bước thử nghiệm để Hà Nội tiếp tục tìm kiếm những giải pháp đưa công nghệ số vào đời sống một cách thiết thực, giúp các giá trị văn hóa đặc trưng của phố cổ được gìn giữ, giới thiệu và lan tỏa trong bối cảnh mới./.