Phóng sự mở đầu tại Khoa nhi của Bệnh viện Trung ương Huế, nơi nhiều trẻ sơ sinh mắc các bệnh lý nghiêm trọng như não úng thủy, dị tật bẩm sinh hay các rối loạn phát triển đang được điều trị.

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, kênh truyền hình France 24 vừa phát sóng phóng sự dài phản ánh những hậu quả kéo dài của chất độc da cam/dioxin tại Việt Nam, từ những đứa trẻ sinh ra với dị tật bẩm sinh, các vùng đất vẫn còn ô nhiễm nặng cho đến những nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh của các nhà khoa học và các tổ chức hỗ trợ nạn nhân.

Phóng sự mở đầu tại Khoa nhi của Bệnh viện Trung ương Huế, nơi nhiều trẻ sơ sinh mắc các bệnh lý nghiêm trọng như não úng thủy, dị tật bẩm sinh hay các rối loạn phát triển đang được điều trị.

Theo các bác sỹ, mỗi năm khoa tiếp nhận hơn 1.700 trường hợp trẻ mắc các bệnh bẩm sinh. France 24 ghi lại hình ảnh nhiều em bị cha mẹ bỏ rơi ngay sau khi chào đời vì hoàn cảnh quá khó khăn.

Theo bác sỹ Lê Thị Công Hoa - Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu Nhi-Sơ sinh thuộc Bệnh viện Trung ương Huế, hầu hết các em đều đến từ khu vực miền Trung - một trong những nơi từng hứng chịu lượng lớn chất độc da cam trong chiến tranh Việt Nam. Nữ bác sỹ này cho hay những căn bệnh này có liên quan đến hậu quả của cuộc chiến.

Phóng sự nhắc lại rằng, trong giai đoạn từ năm 1961 đến năm 1971, quân đội Mỹ đã rải hơn 80 triệu lít chất khai quang, trong đó có chất độc da cam chứa dioxin, xuống nhiều khu vực ở miền Nam Việt Nam nhằm phá hủy rừng che phủ lực lượng đối phương. Hơn ba thập kỷ sau chiến tranh, hóa chất này vẫn tiếp tục để lại những hậu quả nặng nề.

Kênh truyền hình Pháp dẫn lời một cựu chiến binh từng chiến đấu tại khu vực núi rừng Thừa Thiên-Huế kể lại rằng khi đó các chiến sỹ không hề biết loại hóa chất được máy bay Mỹ rải xuống là gì. Họ nhiều lần hành quân qua những khu rừng vừa bị phun rải hóa chất, cơ thể tiếp xúc trực tiếp với hóa chất, thậm chí phải ăn những con cá chết nổi trên sông mà không hề biết nguyên nhân. Nhiều năm sau, ông được chẩn đoán mắc ung thư xương.

France 24 cho biết khoảng 5 triệu người từng sinh sống tại các khu vực bị phun rải chất độc da cam/dioxin đã chịu ảnh hưởng trực tiếp của chất khai quang này. Theo các nhà khoa học Việt Nam được phỏng vấn, dioxin phân hủy rất chậm trong tự nhiên và có thể tồn tại hàng chục, thậm chí hàng trăm năm.

Phóng sự giới thiệu kết quả nghiên cứu của một chuyên gia nhiều năm theo dõi tình trạng ô nhiễm dioxin tại khu vực miền Trung. Theo ông, tại một số vùng ô nhiễm nặng, dioxin vẫn tồn tại trong đất, gia súc ăn cỏ trên nền đất nhiễm độc khiến chất độc tiếp tục đi vào chuỗi thực phẩm. Ông cho rằng sẽ phải mất khoảng một thế kỷ để nồng độ dioxin trong đất giảm xuống mức an toàn.

France 24 cũng ghi lại cuộc sống của những gia đình vẫn sinh sống trong các khu vực ô nhiễm. Một người phụ nữ cho biết gia đình từng nhiều lần trồng khoai và sắn nhưng cây khó phát triển. Theo bà, ngay cả những loại cây ra quả cũng có quả không có hạt. Cuộc sống của người dân vì thế càng thêm chật vật do sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn.

Một trong những địa điểm được nhắc tới là khu vực sân bay Đà Nẵng, nơi trước đây quân đội Mỹ tập kết các thùng hóa chất và nạp chất khai quang lên máy bay trước khi thực hiện các đợt phun rải.

Theo Hội Nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, đây từng là một trong những điểm ô nhiễm nghiêm trọng nhất, với nồng độ dioxin cao gấp 300-400 lần giới hạn được quốc tế chấp nhận. Do mức độ ô nhiễm lớn, khu vực này từng bị hạn chế tiếp cận trong thời gian dài.

Phóng sự cũng phản ánh những nỗ lực của các nhà khoa học Việt Nam trong việc xử lý đất nhiễm dioxin. Một phương pháp sử dụng các vi sinh vật và nấm để phân hủy dioxin đã được thử nghiệm.

Theo nhóm nghiên cứu, sau 3 năm xử lý, khoảng 55% lượng dioxin trong các mẫu đất thí nghiệm đã được loại bỏ. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho biết tiến độ nghiên cứu còn chậm do nguồn lực và kinh phí hạn chế.

Không chỉ đối mặt với ô nhiễm môi trường, nhiều gia đình còn phải gánh chịu hậu quả kéo dài của chiến tranh. France 24 ghi lại hoạt động của một trung tâm chăm sóc nạn nhân chất độc da cam, nơi nhiều trẻ em khuyết tật được phục hồi chức năng bằng các thiết bị do các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tài trợ.

Theo đại diện trung tâm, việc chăm sóc và phục hồi chức năng cho các em chủ yếu do các tình nguyện viên thực hiện vì thiếu nhân viên y tế chuyên môn. Ông cho rằng Việt Nam cần khoảng 1.000 trung tâm như vậy mới có thể đáp ứng nhu cầu chăm sóc cho khoảng 150.000 trẻ em là nạn nhân chất độc da cam.

France 24 cũng dành thời lượng phản ánh những tổn thương tinh thần mà nhiều gia đình phải gánh chịu. Một người mẹ có hai con mắc bệnh bẩm sinh cho biết bà gần như phải ở bên các con mọi lúc. Điều khiến bà đau lòng nhất là khi một người con hỏi: "Tại sao mẹ lại sinh con ra để con phải sống như thế này?". Theo bà, nỗi đau ấy còn lớn hơn cả bệnh tật mà con đang mang.

Điều đáng chú ý là theo France 24, nhiều người Việt được phỏng vấn không bày tỏ sự thù hận. Đại diện một tổ chức hỗ trợ nạn nhân cho biết ông sinh ra sau chiến tranh và cho rằng điều quan trọng hiện nay là tập trung giúp đỡ các nạn nhân, đồng thời hướng tới tương lai thay vì nuôi dưỡng hận thù.

Ở góc độ pháp lý, France 24 cho biết các doanh nghiệp hóa chất từng sản xuất chất độc da cam vẫn không thừa nhận trách nhiệm, với lập luận rằng sản phẩm của họ được bán theo đơn đặt hàng của Chính phủ Mỹ trong thời chiến.

Trong khi đó, các tổ chức đại diện nạn nhân Việt Nam vẫn tiếp tục mong muốn tìm kiếm một giải pháp để các nạn nhân được hỗ trợ và bồi thường.

Khép lại phóng sự, France 24 cho rằng nhiều thập kỷ sau khi chiến tranh kết thúc, chất độc da cam vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến con người và môi trường tại Việt Nam, trong khi công tác xử lý ô nhiễm, chăm sóc nạn nhân và khắc phục hậu quả vẫn còn là một chặng đường dài./.