Hội thảo tại Trường Bách khoa Paris tập trung vào hiện trạng và cơ hội của chương trình điện hạt nhân Việt Nam, yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực; xu hướng phát triển lò phản ứng môđun nhỏ...

Ngày 29/8, tại Trường Bách khoa Paris (École Polytechnique), Mạng lưới chuyên gia năng lượng hạt nhân người Việt Nam ở nước ngoài (VietNuc) đã tổ chức Hội thảo về chương trình điện hạt nhân của Việt Nam, quy tụ các chuyên gia đang làm việc tại nhiều cơ quan, tổ chức hàng đầu trong lĩnh vực hạt nhân của Việt Nam, Pháp và quốc tế.

Được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, hội thảo tập trung vào hiện trạng và cơ hội của chương trình điện hạt nhân Việt Nam; yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực; xu hướng phát triển lò phản ứng môđun nhỏ; kinh nghiệm bảo đảm an toàn, kéo dài tuổi thọ nhà máy điện hạt nhân; cũng như khả năng huy động đội ngũ chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài tham gia chương trình hạt nhân quốc gia.

Ông Bùi Nguyễn Hoàng, đại diện VietNuc và là người điều hành phiên thảo luận tại hội thảo, cho biết sự kiện được tổ chức trước hết nhằm tạo diễn đàn gặp gỡ, trao đổi giữa các thành viên của mạng lưới, đồng thời mở rộng kết nối với giới chuyên môn trong nước và quốc tế.

Theo ông Bùi Nguyễn Hoàng, thông qua hoạt động này, VietNuc mong muốn chia sẻ kinh nghiệm từ các chương trình điện hạt nhân trên thế giới, qua đó hỗ trợ Việt Nam triển khai thành công và an toàn chương trình điện hạt nhân.

Hội thảo cũng hướng tới xây dựng cầu nối để các chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài và bạn bè quốc tế có thể cùng tham gia, đóng góp trí tuệ và kinh nghiệm cho Việt Nam.

Ông cho biết hoạt động của VietNuc hiện tập trung vào 5 lĩnh vực chính, gồm tổ chức hội thảo chuyên đề; tham gia tư vấn chính sách; phổ biến kiến thức về điện hạt nhân; hỗ trợ các chương trình đào tạo nhân lực tại Việt Nam; và tăng cường kết nối giữa các thành viên của mạng lưới với cơ quan trong nước và tổ chức quốc tế.

Một trong những dự án gần nhất của VietNuc là phối hợp với các cơ quan của Việt Nam và Nhà xuất bản Thời Đại xây dựng “Sổ tay hỏi-đáp về điện hạt nhân."

Theo ông Bùi Nguyễn Hoàng, ấn phẩm này nhằm giải đáp những câu hỏi, băn khoăn của người dân về điện hạt nhân bằng các thông tin có cơ sở khoa học, được trình bày theo cách dễ hiểu và dễ tiếp cận.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình bày tổng quan về hiện trạng và những cơ hội của chương trình điện hạt nhân Việt Nam.

Nội dung tham luận cho thấy phát triển điện hạt nhân không chỉ là vấn đề lựa chọn công nghệ và xây dựng nhà máy, mà còn đòi hỏi chuẩn bị đồng bộ về khuôn khổ pháp luật, năng lực quản lý, an toàn và an ninh hạt nhân, nguồn nhân lực cũng như hợp tác quốc tế.

Nguồn nhân lực được xác định là một trong những điều kiện quyết định khả năng triển khai bền vững chương trình điện hạt nhân.

Ông Xavier Perrette, Phó Chủ tịch phụ trách quan hệ quốc tế của Viện Quốc gia về khoa học và kỹ thuật hạt nhân Pháp (INSTN), thuộc Ủy ban Năng lượng nguyên tử và năng lượng thay thế Pháp (CEA), chia sẻ kinh nghiệm xây dựng năng lực con người phục vụ chương trình hạt nhân quốc gia.

Với kinh nghiệm triển khai các chương trình đào tạo tại châu Á, Trung Đông, châu Phi và châu Âu, ông Xavier Perrette cho rằng việc đào tạo nhân lực cần được thực hiện từ sớm, theo kế hoạch dài hạn và gắn với từng giai đoạn của chương trình, từ quản lý, thiết kế và xây dựng đến vận hành, giám sát an toàn và xử lý chất thải phóng xạ.

Một nội dung đáng chú ý khác là xu hướng phát triển lò phản ứng môđun nhỏ (SMR). Tiến sỹ Vũ Thanh Mai, chuyên gia của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), trình bày về tình hình phát triển SMR trên thế giới và các hướng công nghệ đang được nghiên cứu.

So với các nhà máy điện hạt nhân quy mô lớn, SMR được kỳ vọng tạo thêm lựa chọn nhờ quy mô công suất nhỏ hơn, khả năng xây dựng theo môđun và tính linh hoạt trong bố trí hệ thống năng lượng. Tuy nhiên, việc lựa chọn công nghệ này vẫn cần được xem xét thận trọng trên các mặt như mức độ hoàn thiện, khả năng thương mại hóa, chi phí, yêu cầu pháp lý, an toàn và khả năng làm chủ công nghệ.

Ở góc độ vận hành và an toàn công trình, Tiến sỹ Phạm Tuấn Hiệp, chuyên gia cơ học vật liệu của Tập đoàn Điện lực Pháp (EDF), giới thiệu phương pháp tổng thể đánh giá hiện tượng nứt do ăn mòn dưới ứng suất trong hệ thống đường ống của nhà máy điện hạt nhân, dựa trên kinh nghiệm vận hành gần đây của EDF.

Tham luận làm rõ vai trò của hoạt động giám sát vật liệu, đánh giá tính toàn vẹn kết cấu và xây dựng giải pháp giảm thiểu rủi ro trong suốt vòng đời nhà máy. Đây là những yêu cầu kỹ thuật quan trọng nhằm duy trì mức độ an toàn cao và bảo đảm hoạt động ổn định, lâu dài của các cơ sở hạt nhân.

Phiên thảo luận với chủ đề “Chương trình điện hạt nhân của Việt Nam và triển vọng toàn cầu,” do ông Bùi Nguyễn Hoàng điều hành, tạo diễn đàn trao đổi giữa đại diện cơ quan quản lý Việt Nam và các chuyên gia đang làm việc tại EDF, CEA, INSTN, Cơ quan quốc gia Pháp về quản lý chất thải phóng xạ (ANDRA), IAEA và VietNuc.

Các ý kiến tập trung vào những điều kiện Việt Nam cần chuẩn bị, gồm hoàn thiện thể chế, đào tạo nhân lực, xây dựng văn hóa an toàn hạt nhân, lựa chọn công nghệ phù hợp, nâng cao năng lực quản lý dự án và tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và mạng lưới chuyên gia quốc tế.

Được thành lập vào tháng 7/2025, VietNuc hiện có hơn 100 thành viên hoạt động thường xuyên và kết nối với khoảng 200 chuyên gia trên thế giới. Các thành viên của mạng lưới đang làm việc trong các lĩnh vực quản lý hạt nhân, kỹ thuật, xây dựng, quản lý dự án và nghiên cứu tại Pháp, Anh, Áo, Bỉ, Italy, Việt Nam cùng một số quốc gia khác.

Hoạt động của VietNuc được xây dựng trên 3 trụ cột gồm kết nối các chuyên gia hạt nhân người Việt Nam trên thế giới, góp phần hình thành văn hóa an toàn hạt nhân vững chắc và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực hạt nhân, đặc biệt tại Việt Nam.

Thời gian qua, VietNuc đã tham gia góp ý chuyên môn trong quá trình xây dựng Luật Năng lượng nguyên tử và Nghị định quy định chi tiết đối với nhà máy điện hạt nhân và lò phản ứng nghiên cứu; hỗ trợ xây dựng chương trình đào tạo tại một số trường đại học; phối hợp tổ chức các hội thảo chuyên môn và tham gia phổ biến kiến thức khoa học về năng lượng hạt nhân.

Hội thảo tại Trường Bách khoa Paris cho thấy đội ngũ chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài có thể trở thành cầu nối quan trọng giữa nhu cầu trong nước với kinh nghiệm, công nghệ và hệ thống đào tạo quốc tế.

Việc huy động hiệu quả nguồn lực này sẽ góp phần giúp Việt Nam chuẩn bị đồng bộ hơn về thể chế, nhân lực, kỹ thuật và văn hóa an toàn, tạo nền tảng triển khai chương trình điện hạt nhân một cách thận trọng, an toàn và bền vững./.

​