Giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn năm nay được nâng tầm để phù hợp với yêu cầu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, xây dựng hệ sinh thái sáng tạo trong đời sống đương đại.

Vở nhạc kịch “Phép màu của Kurt” do “Anh trai vượt ngàn chông gai” Đinh Tiến Dũng viết kịch bản đã trở thành một trong 10 tác phẩm lọt vào chung khảo Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần 7-năm 2026 do báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) sáng lập và tổ chức

Ngày 11/5, Ban Tổ chức Giải thưởng đã công bố Top 10 chung khảo của mùa giải năm nay với 3 tập truyện, 2 bộ tranh, 2 tập truyện tranh, 1 tập thơ, 1 vở nhạc kịch cùng 1 series hoạt hình và hệ sinh thái sáng tạo, trong đó có 4 tác giả là thiếu nhi.

Đa dạng loại hình sáng tác cho thiếu nhi

Mùa giải năm 2026 được khởi động từ ngày 26/3/2026, đã xem xét, thẩm định 146 tác phẩm thiếu nhi tiêu biểu được sáng tác, hoàn thiện trong năm 2025-2026. Các tác phẩm này đến từ hai nguồn, một là từ các tác giả trực tiếp gửi dự thi, hai là từ đề cử của các nhà văn, nhà thơ, nghệ sỹ, các đơn vị xuất bản, những người yêu mến nghệ thuật thiếu nhi và luôn theo dõi sát sao những sáng tác mới nhất.

Vở nhạc kịch thiếu nhi “Phép màu của Kurt” do Học viện nghệ thuật STARLAB sản xuất chính thức ra mắt vào ngày 28/6/2025 tại Nhà hát Âu Cơ (Hà Nội).

Vở nhạc kịch do MC, biên kịch Đinh Tiến Dũng chắp bút, với sự đồng hành của dàn cố vấn nghệ thuật gồm đạo diễn Lại Bắc Hải Đăng và nhạc sỹ Lưu Hà An. Tổng đạo diễn chương trình là nhạc sỹ Hoàng Anh Minh – người từng đảm nhận vai trò giám đốc âm nhạc cho nhiều chương trình lớn của VTV như “Gặp nhau cuối năm,” “Giai điệu tự hào,” “Bài hát Việt.”

“Phép màu của Kurt” kể câu chuyện về một “người bạn” vô cùng quen thuộc trong cuộc sống nhưng thường bị xa lánh vì mùi khó ngửi đặc trưng. Trái ngược với hình ảnh những bông hoa thơm ngát, “người bạn” ấy lại là người yêu thương hoa nhất, sẵn sàng hy sinh để hoa có thể lan tỏa hương thơm – đó chính là phép màu của cuộc sống trên Trái Đất.

Cùng với đó là series hoạt hình “Wolfoo và hệ sinh thái sáng tạo” do Sconnect Việt Nam sản xuất và phát triển.

Từ một dự án hoạt hình phát triển trên nền tảng số, ra mắt tập đầu từ 2018, Wolfoo đã trở thành một trong những hiện tượng nội dung thiếu nhi nổi bật của Việt Nam trong những năm gần đây, đạt khoảng 2 tỷ lượt xem mỗi tháng trên YouTube, phát triển gần 5.000 tập phim bằng khoảng 20 ngôn ngữ và tiếp cận khán giả tại nhiều quốc gia.

Từ series hoạt hình ban đầu, Wolfoo dần được phát triển thành một hệ sinh thái sáng tạo đa nền tảng gồm phim hoạt hình, âm nhạc, trò chơi, nội dung số, điện ảnh và các hoạt động trải nghiệm dành cho thiếu nhi. Đây là một trong số ít trường hợp hoạt hình Việt Nam cho thấy khả năng phát triển IP nhân vật theo hướng công nghiệp văn hóa hiện đại.

Ở mảng sách truyện, Top 10 năm nay có tác phẩm “100 cái chân” của nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần (Nhà xuất bản Trẻ). Các bạn nhỏ sẽ đơn giản đọc cuốn sách này như một câu chuyện đồng thoại thú vị trước giờ đi ngủ, có những con vật biết nói, có con Sáo với chuyện với con Rít về chuyện đám mây hư hỏng thì phải sửa đám mây, có con cá Trắm đọc sách, về khu rừng dù có trải qua mùa khô hạn nhưng rồi sẽ trở lại xanh tươi…

“Yersin - Khúc hát cá ông” của họa sỹ Tạ Huy Long (Nhà xuất bản Kim Đồng) là một tác phẩm thuộc thể loại tiểu thuyết bằng tranh (graphic novel), lấy cảm hứng từ cuộc đời bác sỹ Alexandre Yersin - nhà khoa học nổi tiếng gắn bó sâu sắc với Việt Nam. Tác phẩm không đi theo lối kể tiểu sử thông thường mà kết hợp giữa yếu tố lịch sử và hư cấu, đặt nhân vật Yersin trong hành trình khám phá vùng đất An Nam cùng cậu thiếu niên tên Tín và những cư dân miền biển Trung Bộ.

Nhà xuất bản Kim Đồng có một ứng viên khác là “Chú robot tưởng mình là người” (Lê Anh Vinh). Truyện kể về Biết Điều - tên thân mật của robot A.V-297 - được tạo ra để hỗ trợ học sinh tiểu học. Nhưng chú có một “lỗi” khác thường: Không làm đúng theo lập trình, hay đặt câu hỏi ngược lại, và đặc biệt là biết... buồn thật sự.

Ngoài các tác phẩm đã được xuất bản, Giải thưởng Dế Mèn còn vinh danh cả bản thảo của các tác giả.

“Bà nội kỳ lạ nhứt thế gian” - bản thảo truyện dài của Nguyễn Thị Như Hiền là một câu chuyện thiếu nhi giàu xúc động về tình thân, ký ức và sự hy sinh lặng thầm trong gia đình.

“Bác sách bụng to” - bản thảo tập thơ của Vũ Ngọc Diệp, 11 tuổi gây ấn tượng bởi được viết tay hoàn toàn bằng nét bút mực tím, từ nội dung đến bìa sách và tranh minh họa đều do chính tác giả nhí thực hiện.

Ngoài ra còn có bản thảo tranh truyện “Những câu chuyện về công tử mơ mộng cùng chùm tác phẩm về chú mèo” của Lê Nhã Uyên (10 tuổi); bộ tranh “Tiếng nói đại dương” của họa sỹ nhí Nguyễn Minh Quân (11 tuổi); bộ tranh “Việt Nam qua nét vẽ của Hải Nam” của họa sỹ nhí Nguyễn Đăng Hải Nam (16 tuổi).

Nâng tầm Giải thưởng Dế Mèn

Từ Top 10 tác phẩm xuất sắc, Hội đồng giám khảo do nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng, sẽ bắt đầu quy trình chấm chung khảo để chọn ra các giải thưởng của mùa giải năm nay.

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới, bước vào mùa giải thứ 7 (năm 2026), Ban Tổ chức quyết định nâng tầm Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn với nhiều đổi mới quan trọng.

Trước hết, Top 10 năm nay cho thấy sự mở rộng đáng kể về biên độ sáng tạo khi xuất hiện đồng thời nhiều loại hình khác nhau như văn xuôi, thơ, hội họa, truyện tranh, nhạc kịch, điện ảnh, hoạt hình và mô hình sáng tạo đa nền tảng. Nổi bật có thể kể tới, nhạc kịch “Phép màu của Kurt” hay series hoạt hình “Wolfoo” và hệ sinh thái sáng tạo do Sconnect Việt Nam sản xuất và phát triển. Những tác phẩm này cho thấy giải thưởng đang ngày càng quan tâm tới những lĩnh vực có tiềm năng trở thành sản phẩm công nghiệp văn hóa thực thụ.

Một điểm nổi bật khác của Top 10 mùa giải năm nay là sự xuất hiện đông đảo của các tác giả nhí so với các mùa giải trước. Năm nay có tới 4 tác giả nhí góp mặt trong Top 10 gồm Vũ Ngọc Diệp (11 tuổi), Nguyễn Minh Quân (11 tuổi), Lê Nhã Uyên (10 tuổi) và Nguyễn Đăng Hải Nam (16 tuổi).

Bên cạnh đó, Top 10 cũng ghi nhận sự xuất hiện của nhiều cây bút đầy khát vọng sáng tạo cho thiếu nhi như Nguyễn Thị Như Hiền hay Lê Anh Vinh, cho thấy đời sống sáng tác dành cho thiếu nhi đang có thêm những lực lượng mới giàu tiềm năng. Cùng với những gương mặt mới, mùa giải năm nay tiếp tục có sự hiện diện của những tên tuổi đã ghi dấu ấn trong đời sống văn học và nghệ thuật thiếu nhi như Nguyễn Ngọc Thuần hay Tạ Huy Long.

Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn, ngay từ khi ra đời, đã đặt mục tiêu bao quát rộng rãi các lĩnh vực sáng tạo, từ văn học, nghệ thuật đến giải trí; từ các hình thức xuất bản truyền thống đến những nền tảng số đương đại.

Không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và tôn vinh các sáng tạo “của thiếu nhi” và “vì thiếu nhi,” Giải thưởng hướng tới mục tiêu dài hạn: Góp phần kiến tạo một hệ sinh thái văn hóa - nghệ thuật dành cho thiếu nhi Việt Nam trong kỷ nguyên số; triển khai các giải pháp thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển hóa những tác phẩm đoạt giải giàu tiềm năng thành các sản phẩm văn hóa có sức lan tỏa rộng rãi, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam, đồng thời Giải thưởng tiếp tục thúc đẩy văn hóa đọc, xây dựng văn hóa đọc từ gốc trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thiếu nhi, thế hệ tương lai của đất nước.

Lễ trao giải sẽ diễn ra vào ngày 22/5 tới tại Hà Nội./.