Các thế hệ cán bộ công nhân viên đường sắt đã cống hiến, dành cả tuổi thanh xuân, tâm huyết, trí tuệ, cả máu xương của mình cho sự phát triển của ngành Đường sắt Việt Nam.

Bốn thế hệ, năm thế hệ cùng gắn bó, cống hiến cho ngành Đường sắt, đó là một nét truyền thống rất đặc biệt, một niềm tự hào mà không phải ngành, nghề nào cũng có được. Lịch sử Đường sắt không chỉ được viết bằng những con số, những công trình hay những đoàn tàu, mà trước hết được viết bằng mồ hôi, trí tuệ, lòng dũng cảm, sự hy sinh và lòng tận tụy của biết bao thế hệ người đường sắt.

Mỗi người một vị trí, một nhiệm vụ nhưng đều có một tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy để mang đến sự an toàn, thông suốt cho những chuyến tàu.

Sự hy sinh và lòng tận tụy của thế hệ người Đường sắt

Tại buổi gặp mặt nhân chứng lịch sử Đường sắt, gia đình 4 và 5 thế hệ gắn bó với ngành vào sáng 21/8, theo ông Đặng Sỹ Mạnh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (VNR), hiện diện tại buổi lễ hôm nay là những người từng trực tiếp bám cầu, bám đường, bảo đảm giao thông chi viện cho chiến trường miền Nam; những người từng lái tàu, phục vụ những đoàn tàu trong những năm tháng đặc biệt của đất nước; những cán bộ đã cùng ngành đi qua những giai đoạn khó khăn và trực tiếp tham gia công cuộc đổi mới của Đường sắt Việt Nam.

“Những khẩu hiệu ‘sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm; qua sông không cầu, chạy tàu không ga’, ‘địch phá, ta sửa ta đi; địch phá, ta cứ đi’; “gãy cầu như gãy xương, đứt đường như đứt ruột’ hay ‘trái tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu giao thông không thể tắc’ chính là lời thề thiêng liêng, dù có phải hy sinh cũng quyết tâm giữ vững mạch máu giao thông,” ông Mạnh xúc động nói.

Trong cuộc chiến đấu bảo đảm giao thông đường sắt, 921 cán bộ, công nhân và thanh niên xung phong đã anh dũng hy sinh, gần 3.000 người để lại một phần xương máu nơi chiến trường. Đó là khúc ca bi tráng viết nên những trang sử hào hùng của ngành Đường sắt.

Mái tóc đã điểm bạc bởi thời gian, nhưng ký ức về thời kỳ máu lửa, bám cung đường, sống giữa lằn ranh bom đạn để giữ cầu, thông đường vẫn được bác Nguyễn Thị Hồng Chiến Cựu thanh niên xung phong Đại đội 87, Đội 873 kể lại tường tận.

Tham gia thanh niên xung phong từ năm 1965 khi mới 17 tuổi, bác Chiến cùng đồng đội gánh vác nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường sắt huyết mạch phía Nam từ Cầu Lèn đến Cầu Cun (ga Minh Khôi, Thanh Hóa) giáp ga Hoàng Mai (Nghệ An) để bảo đảm các chuyến tàu chở hàng và nhân lực chi viện giải phóng miền Nam thông suốt.

Dù bom đạn trút xuống liên tục tại các trọng điểm cực kỳ ác liệt như cầu Hàm Rồng hay Ga Thanh Hóa, những thanh niên xung phong và công nhân đường sắt khi ấy không tiếc tuổi xuân, bất chấp hiểm nguy bom rơi, đạn nổ, ngày đêm bám đường, giữ cầu để thông tuyến, để rồi không ít người trong số họ đã anh dũng hi sinh, viết lên những trang sử hào hùng của dân tộc.

Đôi mắt hoen đỏ, giọng nói chùng xuống, đôi lúc nghẹn ngào, nấc từng tiếng, bác Chiến hồi tưởng lại ký ức đau buồn. Ngày 11/5/1967 tại Núi Nấp (Thanh Hóa), đơn vị vừa hoàn thành việc hàn gắn đường ray sau loạt bom rải thảm, chuẩn bị cho tàu thông tuyến thì máy bay địch bất ngờ quay lại dội bom trúng trận địa. 13 cô gái thanh niên xung phong tuổi đời mười chín, đôi mươi cùng 4 công nhân đường sắt đã hy sinh anh dũng ngay tại chỗ.

“Hôm ấy, tôi được cử đi hội thao của Tổng cục Đường sắt nên may mắn thoát chết. Khi nghe tin dữ, tôi chạy về thì đồng đội của tôi đã nằm đó, bị thương la liệt... 13 chị em thân thiết cùng đơn vị đã mãi mãi nằm lại Núi Nấp khi tuổi xuân còn đang phơi phới,” bác Chiến òa khóc nức nở.

Ba thế hệ gắn bó với ngành Đường sắt, bác Trần Mạnh Trung, nguyên Phó Giám đốc, Bí thư Đảng ủy Xe lửa Gia Lâm là người bám trụ giữa lằn ranh sinh-tử ở chính đơn vị.

“Năm 1972, bom Mỹ dội xuống ngày, đêm san phẳng toàn bộ Nhà máy Xe lửa Gia Lâm. Ban ngày công nhân đi sơ tán, nhưng đêm lại kéo nhau về bám xưởng, bám máy để sửa chữa đầu máy, toa xe dưới làn bom đạn rơi liên tục. Ai cũng sẵn sàng hy sinh để đoàn tàu kịp giờ lăn bánh chi viện,” bác Trung nhớ lại.

Tiếp nối dòng chảy của mạch nguồn Đường sắt

Theo ông Hoàng Gia Khánh, Tổng Giám đốc VNR, đất nước thống nhất, lịch sử lại giao cho ngành Đường sắt một nhiệm vụ đặc biệt, khôi phục tuyến đường sắt Bắc-Nam, nối lại tuyến đường huyết mạch đã bị chiến tranh chia cắt. Hàng vạn cán bộ, công nhân đường sắt cùng bộ đội, thanh niên xung phong lao động liên tục trong 14 tháng và ngày 31/12/1976, đoàn tàu Thống Nhất lăn bánh nối 2 miền Nam-Bắc đã trở thành một biểu tượng đẹp của hòa bình, thống nhất và đoàn tụ.

Bước vào công cuộc đổi mới, từ sau Đại hội VI của Đảng năm 1986, cùng với sự phát triển của đất nước, Đường sắt cũng chuyển mình với 11 lần rút ngắn hành trình chạy tàu khách Bắc-Nam; từng bước thực hiện tái cơ cấu, cổ phần hoá doanh nghiệp.

Và trong hơn 5 năm trở lại đây, Đường sắt Việt Nam đã và đang có sự bứt phá, đổi mới, thay đổi tư duy trong vận hành, quản trị với hàng loạt sản phẩm, dịch vụ vận tải mới, chất lượng cao được ra đời; đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ chính đó là khai thác có hiệu quả tuyến đường sắt hiện hữu và chuẩn bị đầy đủ nguồn lực cho tuyến đường sắt mới và đường sắt tốc độ cao.

Với hoạt động liên vận quốc tế, Đường sắt Việt Nam đã phục hồi và từng bước khẳng định vai trò là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới quốc tế Á-Âu. Từ Việt Nam, tàu khách có thể kết nối tới 23 quốc gia, tàu hàng kết nối tới 40 quốc gia trên thế giới.

Buổi gặp mặt đã vinh danh 4 gia đình có 5 thế hệ và 15 gia đình có 4 thế hệ nối tiếp nhau yêu nghề, giữ nghề và truyền nghề.

Có 5 thế hệ đều làm việc trên một tuyến đường sắt duy nhất nối Gia Lâm-Hải Phòng, chị Nguyễn Thanh Huyền, công nhân gác chắn đường ngang tại Như Quỳnh (Hưng Yên) đã có 23 năm công tác tại vị trí gác chắn đường ngang.

Ngay từ nhỏ, tình yêu với ngành Đường sắt đã ngấm vào máu thịt của chị Huyền từ những mạch cảm xúc qua những câu chuyện giữ đường, giữ cầu gian khó được ông nội và bố kể lại.

Mỗi ngày trực từ 6 giờ sáng đến 6 giờ tối, đối mặt với khói bụi, sự cố đường ngang căng thẳng và những hiểm nguy rình rập khi đi làm. Công việc gác chắn vất vả, thu nhập còn nhiều khó khăn, chị Huyền chưa bao giờ có suy nghĩ sẽ từ bỏ nghề và vô cùng tự hào về truyền thống gia đình, đồng thời tiếp tục hướng cho con cháu nối nghiệp hỏa xa.

“Mỗi thời kỳ một nhiệm vụ; mỗi thế hệ một thử thách; nhưng qua tất cả những chặng đường ấy, có những phẩm chất chưa bao giờ thay đổi, đó là: đoàn kết, kỷ luật, trách nhiệm, yêu nghề, vượt khó và hết lòng phụng sự tổ quốc, phụng sự nhân dân, phấn đấu để tiếp nối dòng chảy của mạch nguồn Đường sắt trong tương lai,” ông Hoàng Gia Khánh khẳng định.

Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, bộ, ngành, lãnh đạo VNR tin tưởng Tập đoàn sẽ giữ vai trò nòng cốt trong phát triển ngành Đường sắt, từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển công nghiệp đường sắt và thực hiện xây dựng, tiếp nhận các dự án đường sắt quốc gia, để “đoàn tàu thân thương-con đường kiến thiết” cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển giàu mạnh hùng cường./.