Trước các vấn đề đại biểu nêu, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh giải pháp hoàn thiện thể chế, hỗ trợ doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và nâng cao trách nhiệm thực thi công vụ.

Tiếp tục chương trình Kỳ họp, chiều 12/11, trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội về phát triển doanh nghiệp trong nước, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, khắc phục tình trạng cán bộ né tránh, sợ trách nhiệm và bảo đảm mục tiêu tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô..., Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực, phát huy nội lực của nền kinh tế và phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm cụ thể.

Củng cố nội lực, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược

Chất vấn Thủ tướng, đại biểu Trịnh Xuân An (thành phố Đồng Nai) cho rằng, dù tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2026 dự kiến vượt mốc 1.000 tỷ USD, trong tháng 10 xuất siêu 7,31 tỷ USD, hoạt động xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa còn chịu sức ép về chi phí vốn, người lao động thu nhập thấp chịu áp lực từ giá cả sinh hoạt. Đại biểu đề nghị Chính phủ làm rõ các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, gia tăng tỷ trọng xuất khẩu và tạo việc làm ổn định.

Đại biểu Trần Anh Tuấn (Thành phố Hồ Chí Minh) đặt vấn đề về các tiêu chí đo lường năng lực tự chủ chiến lược, trong bối cảnh xuất khẩu còn phụ thuộc khu vực FDI, sản xuất trong nước phụ thuộc nhiều vào nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị nhập khẩu và trình độ khoa học-công nghệ còn ở mức trung bình.

Cùng quan tâm đến yêu cầu bảo đảm tự chủ chiến lược, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đề nghị Thủ tướng làm rõ những thách thức lớn mà Việt Nam đang đối diện và giải pháp cân bằng các mối quan hệ quốc tế, tạo môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển.

Trả lời các đại biểu, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, thực hiện chủ trương của Trung ương và Quốc hội, Chính phủ đã xây dựng nhiều chương trình nhằm nâng cao năng lực cho doanh nghiệp Việt Nam.

Nhấn mạnh yêu cầu tiên quyết là hoàn thiện thể chế, Thủ tướng cho rằng cần có khuôn khổ pháp lý chuẩn mực, đơn giản, minh bạch, dễ thực hiện; cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh để giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Cùng với việc ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ tiếp tục rà soát, bãi bỏ các rào cản kinh doanh, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp để doanh nghiệp yên tâm đầu tư.

Nhà nước triển khai các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, Chiến lược phát triển xuất khẩu hàng hóa đến năm 2030, hoạt động xúc tiến thương mại và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Đáng chú ý, Chính phủ khuyến khích kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Trong dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi) trình Quốc hội, Chính phủ đề xuất các cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI cam kết chuyển giao công nghệ, tăng cường sử dụng nhà cung ứng trong nước và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tại Việt Nam.

Bộ Công Thương cùng hệ thống cơ quan thương vụ ở nước ngoài được giao nhiệm vụ mở rộng thị trường thông qua các FTA song phương và đa phương.

Về phía doanh nghiệp, Thủ tướng cho rằng các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, chất lượng sản phẩm. Nhà nước sẽ đóng vai trò “đặt hàng” các viện, trường, phối hợp với doanh nghiệp nghiên cứu, chuyển giao công nghệ với chi phí hợp lý, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng suất, giảm chi phí trung gian.

Các chỉ tiêu như tỷ trọng xuất khẩu của khu vực trong nước, cơ cấu đóng góp của doanh nghiệp nội địa và tỷ lệ nội địa hóa trong chuỗi cung ứng sẽ được Chính phủ lượng hóa, theo dõi trong báo cáo kinh tế-xã hội hằng năm gửi Quốc hội.

Đối với nội dung chất vấn về năng lực tự chủ chiến lược của đại biểu Trần Anh Tuấn và đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng), Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, Việt Nam kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác; đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại, với mục tiêu bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia, dân tộc, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, Việt Nam đã mở rộng và nâng cấp quan hệ với nhiều đối tác, ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do mới, qua đó thể hiện hiệu quả trong triển khai đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước.

Tuy nhiên, để có thể tham gia bình đẳng, chủ động đóng góp vào việc xây dựng thể chế, luật lệ quốc tế, Việt Nam cần củng cố năng lực tự chủ chiến lược. Thủ tướng nhấn mạnh, năng lực này được hình thành từ chính đường lối, chính sách đúng đắn và thực lực của nền kinh tế.

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, cần tiếp tục đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, bố trí đầy đủ các nguồn lực, trong đó có nguồn lực tài chính để củng cố nền tảng kinh tế, tạo cơ sở tham gia bình đẳng vào các quan hệ quốc tế.

Chính phủ xác định chương trình hành động nhằm triển khai đường lối đối ngoại của Trung ương và Nghị quyết về kinh tế-xã hội của Quốc hội, qua đó hiện thực hóa mục tiêu nâng cao vị thế, vai trò của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.

Cùng với đó, cần tiếp tục củng cố năng lực của nền kinh tế, năng lực quốc gia và hệ thống doanh nghiệp Việt Nam thông qua ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; chú trọng ứng dụng các công nghệ, sản phẩm chiến lược gắn với lợi thế của từng địa phương.

Trên cơ sở đó, các địa phương xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh, đóng góp vào tăng trưởng chung của đất nước.

Phân cấp gắn với trách nhiệm

Trả lời câu hỏi của đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Ninh Bình) về giải pháp khắc phục tình trạng cán bộ e ngại, sợ sai, làm việc cầm chừng, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, thời gian qua, Trung ương đã ban hành nghị quyết về phát huy tính tiên phong của cán bộ, đảng viên, khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; Ban Bí thư cũng có quy định về cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ.

Chính phủ đã ban hành các chương trình, kế hoạch hành động và nghị định cụ thể hóa các chủ trương này. Tuy nhiên, thực tế triển khai tại một số cơ quan, đơn vị, địa phương, kể cả ở cấp Trung ương vẫn còn một bộ phận cán bộ sợ trách nhiệm, đùn đẩy, né tránh, không dám đối diện với những vấn đề mới, khó.

Theo Thủ tướng, giải pháp trước hết là tiếp tục rà soát, hoàn thiện và kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chỉ đạo mới của cấp có thẩm quyền, bảo đảm hệ thống quy định pháp luật đồng bộ, trong đó phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cấp, từng bộ, ngành, cơ quan từ Trung ương đến chính quyền cấp tỉnh, cấp xã.

Chính phủ cũng đang rà soát toàn diện việc phân cấp, phân quyền cho địa phương, xác định rõ những nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp tỉnh, cấp xã và những nội dung cần điều chỉnh.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, bên cạnh việc hoàn thiện quy định và bảo đảm nguồn lực, cần đổi mới công tác đánh giá cán bộ. Đối với những trường hợp đã được quy định rõ về thẩm quyền, chức trách, nhiệm vụ nhưng vẫn không bảo đảm tiến độ, kết quả và chất lượng công việc, phải xem xét, đánh giá trách nhiệm để kịp thời điều chuyển, thay thế, bổ sung nhân sự tại những vị trí chưa hoàn thành nhiệm vụ.

Việc đánh giá phải được thực hiện thẳng thắn, có trách nhiệm, khách quan, công tâm và công bằng; bảo đảm cán bộ khi đã được giao nhiệm vụ, xác định rõ chức trách, thẩm quyền thì phải tổ chức thực hiện, không thể tiếp tục đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Về việc phát huy tiềm năng, lợi thế của 34 địa phương trong cả nước để hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế-xã hội năm 2027, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Thành phố Hồ Chí Minh) đề nghị Thủ tướng làm rõ những định hướng, giải pháp cụ thể.

Cho rằng việc phát huy thế mạnh của từng địa phương có ý nghĩa quyết định đối với việc thực hiện các mục tiêu Quốc hội giao, Thủ tướng cho hay, Chính phủ sẽ tiếp tục phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho địa phương; rà soát đồng bộ quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh và quy hoạch ngành, đồng thời hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kỹ thuật làm căn cứ thu hút đầu tư, triển khai dự án.

Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, nguồn lực sẽ được ưu tiên cho các công trình hạ tầng, dự án kết nối liên vùng nhằm mở rộng không gian phát triển mới.

Các địa phương được định hướng phát triển ngành, sản phẩm chiến lược dựa trên tiềm năng, lợi thế đặc thù, gắn với khoa học-công nghệ và chuyển đổi số để nâng cao sức cạnh tranh.

Đề cập tới yêu cầu thực hiện mục tiêu tăng trưởng, gắn với ổn định vĩ mô và kiểm soát lạm phát, đại biểu Trần Nhật Minh (Nghệ An) đề nghị Thủ tướng làm rõ các giải pháp trọng tâm trong năm 2027.

Trả lời nội dung này, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu huy động và sử dụng nguồn lực có trọng tâm, trọng điểm, cân đối hài hòa giữa vốn ngân sách nhà nước và các nguồn vốn xã hội, gồm vốn doanh nghiệp tư nhân, FDI và vốn vay. Trong đó, khâu lựa chọn dự án có ý nghĩa quan trọng: cần lựa chọn đúng các dự án trọng điểm, có sức lan tỏa lớn, triển khai nhanh và bảo đảm chất lượng công trình để tăng trưởng thực chất, kiểm soát cân đối vĩ mô.

Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ phối hợp chặt chẽ, điều hành linh hoạt, đồng bộ chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa sát với tình hình trong nước và quốc tế./.