Hầu hết người dân nuôi theo kiểu tự phát, không theo quy hoạch; vùng mặt nước nuôi tôm “mạnh ai nấy chiếm” khiến cho việc quản lý, sắp xếp của địa phương và cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn.

Sau hơn 4 tháng kể từ đợt bão lũ tháng 11/2025, các địa phương trong tỉnh Đắk Lắk triển khai hỗ trợ cho người dân bị thiệt hại để khôi phục sản xuất theo nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh.

Thế nhưng, người nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là tôm hùm lại không thể nhận được tiền hỗ trợ do nuôi ngoài vùng quy hoạch, không đăng ký kê khai trước khi thả nuôi. Thủ phủ tôm hùm giờ vắng lặng ngay trong thời điểm chính của mùa vụ.

Nhiều khó khăn cho mùa vụ mới

Cả một vùng rộng lớn trên mặt nước đầm Cù Mông (tỉnh Đắk Lắk) những ngày này trở nên vắng lặng dù đây là thời điểm chính của mùa vụ nuôi tôm hùm.

Nhiều lồng bè nuôi tôm được người dân đưa lên mặt nước, phơi khô để tránh hư hại. Một số lồng bè khác được thả nuôi với số lượng ít tôm hùm giống hoặc các loại cá có giá trị kinh tế thấp hơn. Mùa vụ trước, người dân rộn ràng với cảnh nuôi tôm hùm; nay lại một số chuyển sang đi thả lưới bắt cá, bắt ốc mưu sinh.

Hộ gia đình ông Phạm Bá Phong (phường Sông Cầu) tại thời điểm trước cơn bão số 13 và đợt mưa lũ lịch sử tháng 11/2025 thả nuôi hơn 5.000 con tôm hùm trên mặt nước đầm Cù Mông. Sau bão lũ, tôm hùm bị sốc nước chết hơn 4.000 con, lồng bè nuôi bị sóng đánh hư hại nặng nề; ước thiệt hại gần 1 tỷ đồng. Dù thời điểm hiện tại đang bước vào vụ nuôi mới, nhưng ông Phong chỉ có thể thả nuôi lại hơn 500 con tôm hùm giống và nuôi cá bớp có giá trị kinh tế thấp.

Ông Phong cho biết: Qua đợt thiên tai cuối năm 2025, ông không có đủ vốn để khắc phục lại nghề nuôi tôm hùm như ban đầu. Gia đình chỉ có thể vay mượn để mua ít tôm giống nuôi vì còn lồng bè. Hiện, giá con giống khá cao nên ông gặp rất nhiều khó khăn để mở rộng diện tích nuôi. Ông cũng mong muốn được sắp xếp vị trí nuôi theo đúng quy hoạch để được hỗ trợ khi có thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh gây ra.

Đang chèo thúng ghe đi bắt cá, ốc tại đầm Cù Mông, anh Huỳnh Ngọc Đại (phường Xuân Đài) cho biết, qua đợt thiên tai năm 2025, anh không còn vốn để thả nuôi tôm hùm nên chuyển sang khai thác thủy sản kiếm sống qua ngày. Hơn 3.000 con tôm hùm bị số nước chết do mưa lũ khiến gia đình anh thua lỗ nặng trong mùa vụ năm 2025. Hiện anh chưa được hỗ trợ để khôi phục sản xuất; đồng thời gặp nhiều khó khăn để có thể tham gia nuôi trồng ở vùng nuôi đã được quy hoạch.

Ghi nhận tại nhiều vùng nuôi trồng thủy sản khác tại các xã, phường vùng Đông của tỉnh, việc khôi phục sản xuất của người dân sau bão lũ gặp nhiều khó khăn. Nhiều hộ thiếu nguồn vốn chỉ tái sản xuất một phần so với trước kia hoặc chuyển sang nuôi các loại cá, tôm khác có giá trị kinh tế thấp, giá rẻ. Nhiều hộ có vốn cũng e dè thả nuôi với số lượng lớn vì lo ngại tình hình thiên tai khắc nghiệt, vùng nuôi trồng bị ô nhiễm có nguy cơ xảy ra dịch bệnh.

Thiệt hại khi nuôi thủy sản trái phép

Đợt thiên tai tháng 11/2025 đã gây thiệt khoảng 127.000 lồng bè nuôi trồng thủy sản của người dân vùng Đông tỉnh Đắk Lắk; ước tính thiệt hại trên 2.000 tỷ đồng. Tại đầm Cù Mông và vịnh Xuân Đài, bão lũ đã gây thiệt hại nặng nề vùng nuôi trồng thủy sản với khoảng 54.000 lồng, bè nuôi bị thiệt hại.

Mới đây, các địa phương trong tỉnh và ngành chức năng triển khai hỗ trợ người dân bị thiệt hại khôi phục sản xuất theo Nghị quyết số 05/NQ-HĐND ngày 12/2/2026 của Hội đồng Nhân dân tỉnh về hỗ trợ khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do bão số 13 và mưa lũ tháng 11/2025.

Tuy nhiên, phường Xuân Đài, phường Sông Cầu và xã Xuân Lộc đã có đề xuất không áp dụng hỗ trợ đối với ngành nghề thủy sản do những bất cập về vùng nuôi, đăng ký thả nuôi, kê khai thiệt hại của người dân…

Theo báo cáo của Ủy ban Nhân dân phường Xuân Đài, vùng nuôi trồng thủy sản của phường được quy hoạch 4 khu vực với diện tích trên 113 ha. Hiện, phường đang triển khai phương án sắp xếp lại lồng bè nuôi theo Đề án 190 của Ủy ban Nhân dân tỉnh Phú Yên (cũ).

Hầu hết các hộ dân trên địa bàn nuôi trồng thủy sản ngoài vùng quy hoạch, không kê khai đăng ký, chưa cung cấp được giấy tờ liên quan đến việc mua con giống. Do đó, địa phương không xác định được vị trí các bè nuôi theo quy hoạch để tổ chức thẩm định. Người dân kê khai thiệt hại bão lũ tăng nhiều so với danh sách quản lý của phường. Điều này dẫn đến việc hỗ trợ sẽ không chính xác đối tượng, gây so bì, khiếu kiện.

Ông Lê Thanh Vũ, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Xuân Đài cho biết, qua kiểm tra, rà soát, địa phương nhận thấy hầu hết người nuôi trồng thủy sản trên địa bàn không đủ điều kiện để nhận hỗ trợ do thiên tai gây ra.

Do vậy, phường thống nhất kiến nghị cấp trên không đề xuất hỗ trợ đối với ngành nghề nuôi trồng thủy sản. Thời gian tới, lực lượng chức năng của phường sẽ ra quân kiểm tra lại toàn bộ hộ nuôi trồng thủy sản trên lồng, bè để sắp lại theo đúng vùng quy hoạch.

Theo Ủy ban Nhân dân phường Sông Cầu, sau thiên tai, phường đã làm việc với Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh để có giải pháp hỗ trợ người nuôi trồng thủy sản theo đúng quy hoạch, kế hoạch. Tuy nhiên, các hộ dân trên địa bàn chưa thực hiện công tác kê khai đăng ký từ đầu năm. Đa phần các hộ nuôi không tuân thủ mật độ và ngoài vùng quy hoạch. Địa phương cũng không xác định được vị trí các bè nuôi theo khu vực quy hoạch.

Ông Huỳnh Đình Quang, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Sông Cầu cho biết, hiện nay, địa phương đang rà soát lại vùng nuôi trồng thủy sản và tuyên truyền, vận động người dân đưa lồng, bè nuôi vào khu vực được phép nuôi, ứng dụng khoa học kỹ thuật để giảm thiệt hại do thiên tai gây ra. Về lâu dài, phường có kế hoạch hướng dẫn người dân trước khi thả nuôi phải thực hiện kê khai đầy đủ để làm cơ sở hỗ trợ sau này.

Nghề nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm hùm tại các đầm, vịnh, khu vực ven biển tại các xã, phường vùng Đông của tỉnh Đắk Lắk mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân. Nhưng trên thực tế, hầu hết người dân nuôi theo kiểu tự phát, không theo quy hoạch. Vùng mặt nước nuôi tôm “mạnh ai nấy chiếm” khiến cho việc quản lý, sắp xếp của chính quyền địa phương và cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn. Hiện các xã, phường ven biển đang tập trung sắp xếp lại vùng nuôi theo quy hoạch đã được duyệt, hướng đến nghề nuôi trồng thủy sản bền vững, đảm bảo môi trường.

Theo ông Đào Quang Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh Đắk Lắk, người nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại trong đợt thiên tai cuối năm 2025 vì không nuôi theo quy hoạch và không khai báo nên một số địa phương không có cơ sở để lập hồ sơ hỗ trợ. Hiện các địa phương đang rà soát, kiểm đếm, xác định số lượng lồng bè để sắp xếp các hộ nuôi theo lộ trình đến năm 2030.

Trong thời gian này, người dân cần có đăng ký kê khai ngay từ đầu vụ nuôi và thực hiện các thủ tục cần thiết để địa phương có cơ sở xác định thiệt hại khi thiên tai xảy ra.

Với tình hình bão lũ ngày càng khắc nghiệt, khó lường, cực đoan, người dân cũng cần chú ý đến khung thời điểm thả nuôi cho phù hợp, tăng cường giải pháp ứng phó thiên tai./.