Dự án đề xuất xây tuyến đường sắt chạy từ châu Âu qua Thổ Nhĩ Kỳ, tiếp tục xuyên lãnh thổ Syria và kéo dài xuống Jordan, qua đó hình thành một hành lang kết nối các cảng Địa Trung Hải với Vùng Vịnh.

Thổ Nhĩ Kỳ, Syria và Jordan đang thúc đẩy một kế hoạch chung nhằm phát triển hành lang đường sắt khu vực kết nối châu Âu với Vùng Vịnh, trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ tìm cách thiết lập các tuyến thương mại thay thế trước những gián đoạn của mạng lưới vận tải truyền thống.

Dự án đề xuất xây dựng tuyến đường sắt chạy từ châu Âu qua Thổ Nhĩ Kỳ, tiếp tục xuyên lãnh thổ Syria và kéo dài xuống Jordan, qua đó hình thành một hành lang trên bộ liên tục kết nối các cảng Địa Trung Hải với thị trường Vùng Vịnh.

Sáng kiến này dựa trên bản ghi nhớ hợp tác ba bên được ký kết đầu tháng, nhằm nâng cấp và tái kết nối hạ tầng đường sắt giữa ba quốc gia.

Kế hoạch phản ánh chiến lược rộng hơn của Thổ Nhĩ Kỳ trong việc định vị nước này như một trung tâm trung chuyển quan trọng, khi căng thẳng địa chính trị làm gián đoạn các tuyến vận tải qua Nga, Iran và các điểm nghẽn hàng hải chiến lược.

Thổ Nhĩ Kỳ đang tích cực quảng bá mình như một “điểm đến an toàn” cho các dòng chảy thương mại và năng lượng, nhằm tận dụng bất ổn toàn cầu để điều hướng hoạt động thương mại qua lãnh thổ của mình.

Trong kế hoạch này, Syria giữ vai trò then chốt với tư cách là mắt xích địa lý nối Thổ Nhĩ Kỳ và Jordan, tạo nền tảng cho hành lang đi qua khu vực Levant.

Trong khi đó, Jordan đóng vai trò cửa ngõ tới bán đảo Arập, với tuyến đường dự kiến sẽ kết nối với các hệ thống đường sắt của Vùng Vịnh, bao gồm mạng lưới tại Saudi Arabia.

Ý tưởng này phần nào dựa trên tuyến đường sắt Hejaz lịch sử, từng kết nối Levant với bán đảo Arab trước khi bị gián đoạn do xung đột và thay đổi biên giới. Nỗ lực hiện nay nhằm hiện đại hóa tuyến này thành hành lang vận tải hàng hóa và hành khách có công suất lớn, trải dài qua nhiều khu vực.

Các bên ủng hộ cho rằng hành lang mới có thể rút ngắn thời gian vận chuyển và tạo ra lựa chọn thay thế cho các tuyến hàng hải đang quá tải hoặc dễ bị tổn thương như kênh đào Suez, đồng thời thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực.

Tuy nhiên, dự án vẫn đối mặt với nhiều thách thức đáng kể, bao gồm hạ tầng bị tàn phá - đặc biệt tại Syria, cùng các rủi ro về chính trị và an ninh dọc tuyến.

Dù sáng kiến cho thấy mức độ phối hợp gia tăng giữa Ankara, Damascus và Amman, các chuyên gia cảnh báo rằng việc hiện thực hóa tầm nhìn này thành một tuyến thương mại hiệu quả sẽ phụ thuộc vào đầu tư dài hạn, sự ổn định khu vực và đồng thuận chính trị bền vững./.