Công tác giải phóng mặt bằng, di dân tái định cư dự án còn nhiều khuất tất từ khâu lập phương án đến chi trả, thu hồi đất, bàn giao mặt bằng, nhất là ở dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. 

Để dự án thành phần 1 và dự án thành phần 2 (giải phóng mặt bằng, di dân tái định cư)-Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 Ninh Thuận 2 được triển khai xuyên suốt, tỉnh Khánh Hòa đang quyết tâm xử lý dứt điểm các vướng mắc để tăng tốc đẩy nhanh tiến độ dự án theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Khó khăn còn bủa vây

Công tác giải phóng mặt bằng, di dân tái định cư-dự án thành phần 1 và thành phần 2 thuộc thẩm quyền, trách nhiệm của tỉnh Khánh Hòa. Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa luôn thể hiện sự quyết tâm chính trị cao trong triển khai dự án; đồng thời đề ra mục tiêu, thời gian cụ thể để bàn giao mặt bằng dự án.

Tuy nhiên, tính đến thời điểm này, công tác giải phóng mặt bằng, di dân tái định cư dự án vẫn còn nhiều khuất tất từ khâu lập phương án đến chi trả, thu hồi đất và bàn giao mặt bằng, nhất là tại dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 (xã Phước Dinh), dẫn đến tiến độ đạt thấp so với yêu cầu và mục tiêu mà tỉnh đặt ra.

Ông Nguyễn Minh Tuấn, Quyền Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Phước Dinh cho biết, trong quá trình phối hợp rà soát, xác minh nguồn gốc sử dụng đất phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án thành phần 1, Ủy ban Nhân dân xã đã phát hiện nhiều trường hợp có dấu hiệu phân lô, tách thửa trái phép hoặc kê khai nhà ở không đúng thực trạng để hưởng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Theo dẫn chứng của ông Nguyễn Minh Tuấn, qua công tác phối hợp với Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03)-Công an tỉnh, nhiều trường hợp đã được làm rõ, không đúng với hồ sơ pháp lý ban đầu. Cụ thể, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên ông A, nhưng qua xác minh toàn bộ quá trình sử dụng đất cho thấy thực tế ông B mới là người nhận chuyển nhượng, quản lý và sử dụng đất. Hoặc hồ sơ thể hiện ông A đứng tên, nhưng thực chất chỉ đứng tên hộ, còn người có quyền sử dụng thực tế lại là ông B.

Nếu chỉ áp dụng theo hồ sơ giấy tờ hiện có thì sẽ xác định ông A là đối tượng được bồi thường. Trong khi đó, nếu căn cứ kết quả xác minh thực tế của cơ quan chức năng thì đối tượng được bồi thường lại là ông B. Từ đó dẫn đến vòng “luẩn quẩn,” không có căn cứ pháp lý cụ thể để giải quyết.

Đối với 21 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, được cơ quan có thẩm quyền cấp cho người dân giai đoạn 2023-2025 (đất trong phạm vi thực hiện dự án), qua rà soát, Phòng PC03 đã xác minh 7 Giấy chứng nhận về phần diện tích đất bằng chưa sử dụng có liên quan đến quá trình cấp Giấy chứng nhận. 14 Giấy chứng nhận còn lại vẫn đang được tiếp tục kiểm tra, xác minh.

Ông Nguyễn Minh Tuấn cho rằng, trong quá trình giải quyết hồ sơ bồi thường hiện phát sinh hai cách xử lý đối với phần diện tích đất bằng chưa sử dụng có dấu hiệu cấp chưa đúng quy định. Nếu vẫn áp dụng hoàn toàn theo Giấy chứng nhận đã cấp thì sẽ phát sinh rủi ro trong việc xác định đối tượng và diện tích được bồi thường.

Đồng thời, nếu loại toàn bộ diện tích này khỏi phương án thì lại ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân và tiến độ dự án. Nếu theo Giấy chứng nhận thì phải bồi thường theo Giấy chứng nhận. Nếu căn cứ theo kết quả xác minh của Phòng PC03 thì phải có chủ trương của Ủy ban Nhân dân tỉnh. Do đó, cần Ủy ban Nhân dân tỉnh thống nhất chủ trương về phương án xử lý trong thời gian chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền.

Không những thế, trong quá trình triển khai dự án thành phần 1, việc xác định hạn mức bồi thường hiện đang có cách hiểu và áp dụng khác nhau. Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, qua kết quả phối hợp, trao đổi với Phòng PC03, có quan điểm cho rằng việc xác định hạn mức bồi thường phải cộng dồn và được xem xét trên phạm vi toàn địa bàn tỉnh.

Trong khi đó, căn cứ quy định của Luật Đất đai năm 2024, Nghị quyết số 66.8/2025/NQ-CP, Nghị định số 151/2025/NĐ-CP của Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại Công văn số 8205/BNNMT-QLĐĐ ngày 22/7/2026, việc xác định hạn mức bồi thường được xác định theo từng dự án.

Việc áp dụng theo mỗi cách hiểu nêu trên sẽ dẫn đến kết quả xác định diện tích được bồi thường khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người sử dụng đất, công tác lập, thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường và tiến độ thực hiện dự án-Ông Nguyễn Minh Tuấn nhấn mạnh.

Có thể thấy, khó khăn trên đã dẫn đến tiến độ giải ngân lũy kế của dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 đến nay chỉ đạt hơn 739 tỷ đồng, bằng khoảng 44% kế hoạch vốn. Trong đó, 282 tỷ đồng đã thực chi, 137 tỷ đồng chưa tổ chức chi trả và khoảng 320 tỷ đồng vẫn còn gửi tài khoản ngân hàng do một số trường hợp chưa nhận tiền hoặc hồ sơ còn tranh chấp.

Liên quan đến nhân sự làm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở xã Phước Dinh, hiện nay lực lượng này cũng rất mỏng. Vừa qua đã có 7 nhân sự (phòng Kinh tế và Ban Quản lý dự án xã) có chuyên môn sâu xin nghỉ việc hoặc chuyển công tác khác. Lực lượng hiện có chưa đáp ứng yêu cầu thực hiện đồng thời các nhiệm vụ thường xuyên và nhiệm vụ đột xuất của dự án.

Tại dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 (xã Vĩnh Hải), mặc dù việc triển khai dự án thành phần 2 có chuyển biến tích cực hơn. Song dự án cũng đang vướng một số khó khăn, trong đó có tình trạng đất dự án chồng lấn với đất rừng Vườn quốc gia Núi Chúa (khu dự trữ sinh quyển Núi Chúa).

Ông Nguyễn Văn Quế, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Vĩnh Hải cho biết, đối với dự án, Ủy ban Nhân dân xã đã phê duyệt phương án bồi thường hỗ trợ tái định cư cho 814 trường hợp, với trên 403 ha đất, đạt 98,6% về số trường hợp và 97,5% về diện tích với tổng số tiền phê duyệt 1.767 tỷ đồng.

Dự án đã chi trả tiền cho 660 trường hợp với kinh phí 1.558 tỷ đồng. Đến nay dự án cơ bản đáp ứng yêu cầu về mặt bằng. Vướng mắc còn lại, Ủy ban Nhân dân xã đã kiến nghị Ủy ban Nhân dân tỉnh xem xét và có hướng xử lý theo quy định.

Không để chậm trễ tiến độ.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Minh Thư, mặc dù tiến độ dự án thành 1 và thành 2 của hai Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 có chuyển biến. Song những vướng mắc hiện hữu vẫn chưa được tháo gỡ dứt điểm.

Ngày 31/7/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường có Văn bản số 11398/SNNMT-CCQLĐĐ về việc phản hồi chủ trương xử lý một số nội dung phát sinh trong quá trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án thành phần 1. Tuy nhiên, qua rà soát các nội dung hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường tại Văn bản trên, Ủy ban Nhân dân xã vẫn chưa thể áp dụng.

Ông Nguyễn Minh Tuấn, Quyền Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Phước Dinh cho biết, để tháo gỡ vướng mắc trên, Ủy ban Nhân dân xã đề nghị Ủy ban Nhân dân tỉnh xem xét thống nhất chủ trương xác định đối tượng được bồi thường trên cơ sở kết quả xác minh của cơ quan có thẩm quyền (kết quả được thống nhất giữa Phòng PC03 và Ủy ban Nhân dân xã).

Trong thời gian cơ quan có thẩm quyền đang kiểm tra, xác minh hoặc chưa có kết luận chính thức đối với các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có liên quan nêu trên, chưa xác định đối tượng được bồi thường đối với phần diện tích đất bằng chưa sử dụng do Ủy ban Nhân dân xã quản lý, việc xem xét, xác định đối tượng được bồi thường sẽ được thực hiện sau khi có kết luận hoặc ý kiến chính thức của cơ quan có thẩm quyền theo đúng quy định của pháp luật.

Ủy ban Nhân dân tỉnh cũng cần thống nhất áp dụng xác định hạn mức bồi thường theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc xác định hạn mức bồi thường được xem xét trong phạm vi dự án thành phần 1 và không thực hiện giảm trừ diện tích đất đã được bồi thường tại các dự án khác khi pháp luật không có quy định về việc giảm trừ đó, ông Nguyễn Minh Tuấn cho hay.

Liên quan đến việc triển khai dự án thành phần 1 và 2 của hai nhà máy, ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa nêu rõ, công tác điều hành tại các địa phương vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến tiến độ phần việc được giao chậm trễ so với mục tiêu đặt ra (hoàn thành và bàn giao mặt bằng sạch cho dự án vào cuối tháng 6/2026).

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa yêu cầu các địa phương vùng dự án khẩn trương rà soát lại toàn bộ khối lượng công việc, đảm bảo số liệu, báo cáo chính xác, sát với thực tế. Đặc biệt với xã Phước Dinh, cần nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ xác định nguồn gốc đất, quy chủ đối với những trường hợp còn vướng mắc, bảo đảm đúng quy định pháp luật, không để xảy ra thất thoát ngân sách nhà nước.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng chỉ đạo thành lập tổ công tác đặc biệt do Sở Nông nghiệp và Môi trường làm Tổ trưởng, nhằm giúp các địa phương sớm tháo gỡ các vướng mắc về đất đai, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.

Mới đây, Công an tỉnh Khánh Hòa cũng đã công bố Quyết định của Bộ trưởng Bộ Công an về thành lập “Đội an ninh hạt nhân” thuộc Phòng An ninh kinh tế, nhằm đảm bảo an ninh, an toàn vùng dự án, đảm bảo an ninh quốc gia, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới./.