Giữa nhịp sống đô thị sôi động, những chiếc bánh ú, chén cơm rượu hay mâm trái cây ngày Tết Đoan Ngọ vẫn giữ nguyên ý nghĩa gắn kết gia đình, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc qua nhiều thế hệ.

Vào ngày Tết Đoan Ngọ (5/5 âm lịch), không khí mua sắm tại các chợ truyền thống trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trở nên nhộn nhịp hơn thường lệ.

Từ sáng sớm, nhiều người dân đã tranh thủ đi chợ mua bánh gio (bánh ú), cơm rượu, trái cây và các vật phẩm cho mâm cúng ngày lễ. Lưu giữ hương vị truyền thống trong những mâm lễ vật cúng gia tiên là nét đẹp văn hóa trong nhịp sống đô thị hiện đại.

Tại nhiều chợ truyền thống trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, các sạp hàng bánh ú được bày bán nổi bật với các loại bánh ú tro truyền thống, bánh ú nhân đậu xanh. Đây vẫn là mặt hàng được tiêu thụ mạnh nhất trong dịp Tết Đoan Ngọ.

Bà Nguyễn Thị Lan, tiểu thương tại chợ Phước Long, phường Tân Mỹ, Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết sức mua bắt đầu tăng mạnh từ ba ngày trước lễ. Loại được khách hàng lựa chọn nhiều nhất vẫn là bánh ú tro và bánh ú nhân đậu xanh.

Nhiều người đặt trước vài chục chiếc để cúng hoặc biếu người thân. Năm nay lượng khách tăng khá tốt, đặc biệt trong hai ngày trước tết. Dự kiến, sạp của bà Lan tiêu thụ khoảng vài trăm bánh ú.

Theo các tiểu thương, những loại bánh này chỉ được bán đúng trong dịp Tết Đoan Ngọ và bán trong ngày để đảm bảo chất lượng, nên thường làm theo đặt hàng của khách quen. Bánh ú có giá từ 50.000-100.000 đồng/chục tùy kích cỡ, phổ biến nhất là loại 65.000 đồng/chục. Công đoạn làm bánh ú khá cầu kỳ, từ khâu ngâm nếp, chuẩn bị nước tro, gói bánh bằng lá tre đến luộc nhiều giờ liền mới tạo nên hương vị thanh ngọt đặc trưng đã gắn bó với nhiều thế hệ.

Bà Nguyễn Khánh Hà, phường Tân Mỹ, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trải qua nhiều năm, hương vị bánh ú truyền thống chính là lời nhắc nhở con cháu trong nhà gìn giữ những giá trị văn hóa của cha ông.

Đây cũng là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau, cùng chuẩn bị mâm cúng, kể cho con cháu nghe về ý nghĩa của Tết Đoan Ngọ và những phong tục tốt đẹp được lưu truyền từ nhiều đời.

“Ngày nay cuộc sống hiện đại hơn, nhiều món ăn mới xuất hiện nhưng cứ đến Tết Đoan Ngọ là gia đình tôi vẫn phải có bánh ú trên bàn thờ, không chỉ để cúng tổ tiên mà còn để các con, các cháu hiểu hơn về nét văn hóa truyền thống của dân tộc. Những món ăn quen thuộc như bánh ú, cơm rượu giúp các thế hệ trong gia đình có thêm sự gắn kết,” bà Hà chia sẻ.

Theo nhiều người dân, giá trị của chiếc bánh ú không chỉ nằm ở món ăn dân dã mà còn là ký ức tuổi thơ, là sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Trải qua nhiều năm, món bánh dân dã này vẫn giữ được vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa của người dân Nam Bộ mỗi dịp Tết Đoan Ngọ.

Bên cạnh bánh ú, cơm rượu cũng là mặt hàng bán chạy. Các quầy hàng bán cơm rượu truyền thống thu hút nhiều người dân đến mua hoặc đặt hàng trước. Bên cạnh đó, không ít gia đình cũng tự làm cơm rượu tại nhà để phục vụ nhu cầu cúng lễ.

Cơm rượu cũng được biến tấu từ hương vị nếp truyền thống đến nếp cẩm để phù hợp với khẩu vị của người tiêu dùng. Các hộp cơm rượu có giá từ 20.000-30.000 đồng/hộp. Đây cũng là món ăn truyền thống chỉ xuất hiện trong ngày Tết Đoan Ngọ theo phong tục “diệt sâu bọ” theo quan niệm dân gian.

Không chỉ thực phẩm chế biến sẵn, các loại trái cây theo mùa như vải, mận, chôm chôm, xoài, dưa hấu cũng đắt hàng. Thị trường trái cây theo mùa tại TP. Hồ Chí Minh khá dồi dào về nguồn cung và đa dạng về chủng loại. Mận hậu và vải thiều đặc biệt hút hàng trong dịp này. Mận hậu loại ngon có giá 50.000-80.000 đồng/kg, trong khi nhiều điểm bán vải thiều Thanh Hà với giá 100.000-130.000 đồng/kg.

Chị Lò Thị Yêu, tiểu thương bán trái cây tại phường Tân Mỹ, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, sức mua năm nay tăng ổn định, tập trung vào lúc sáng sớm, trước khi người dân chuẩn bị đi làm. Nguồn hàng được đặt từ sớm và đưa về từ đêm để phục vụ nhu cầu chuẩn bị mâm cúng của người dân trong khu vực.

Đáng chú ý, giá nhiều mặt hàng phục vụ Tết Đoan Ngọ năm nay tại nhiều chợ truyền thống trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh được ghi nhận tương tăng nhẹ so với cùng kỳ năm trước, nhất là vào cao điểm mua sắm. Tuy nhiên, nhờ nguồn cung dồi dào, thị trường không xuất hiện tình trạng khan hàng hay tăng giá đột biến.

“Chúng tôi cố gắng giữ giá thấp nhất có thể để khách hàng yên tâm mua sắm. Nguyên liệu có tăng nhưng vẫn có thể cân đối được,” một tiểu thương bán bánh ú tại phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết.

Để phục vụ mùa bán hàng cao điểm, nhiều hộ sản xuất và tiểu thương đã chuẩn bị nguồn hàng từ nhiều ngày trước. Hàng nghìn chiếc bánh ú được làm mới mỗi ngày để cung ứng cho thị trường. Con hẻm chuyên bánh ú trên đường Phạm Thế Hiển, phường Chánh Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh đã nhộn nhịp từ một tuần trước ngày Tết Đoan Ngọ để kịp thời đáp ứng nhu cầu thị trường. Nghề truyền thống này đã tồn tại ở đây hơn nửa thế kỷ, trở thành nét đặc trưng trong khu vực này.

Không chỉ tại các chợ truyền thống, các cửa hàng thực phẩm, siêu thị và nền tảng thương mại điện tử cũng đẩy mạnh kinh doanh các sản phẩm phục vụ Tết Đoan Ngọ.

Người tiêu dùng có thêm nhiều lựa chọn với các dòng bánh ú cao cấp, bánh bá trạng làm theo khẩu vị đặt hàng hoặc các giỏ quà kết hợp trái cây và thực phẩm truyền thống, đáp ứng nhu cầu nhanh, tiện mà vẫn giữ nét truyền thống trong nhịp sống hiện đại.

Chị Trần Bảo Ngọc, phường Tân Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết năm nào gia đình chị cũng chuẩn bị đầy đủ lễ vật cho ngày Tết Đoan Ngọ.

“Dù cuộc sống hiện đại hơn nhưng gia đình tôi vẫn giữ thói quen cúng Tết Đoan Ngọ. Năm nay giá cả khá ổn định nên việc mua sắm cũng dễ dàng hơn. Tôi mua bánh ú, cơm rượu và vải thiều để cúng gia tiên,” chị Ngọc chia sẻ.

Ngoài các mặt hàng thực phẩm, lá xông cũng là sản phẩm được nhiều người dân tìm mua. Theo quan niệm dân gian, việc xông nhà hoặc tắm lá thơm trong dịp Tết Đoan Ngọ giúp thanh lọc cơ thể, phòng tránh bệnh tật trong thời điểm giao mùa. Những bó lá xông gồm sả, hương nhu, bưởi… và các loại thảo dược được bán khá chạy tại nhiều khu chợ, với giá khoảng 20.000 đồng/bó.

Năm nay, nhiều hoạt động tái hiện không gian văn hóa Tết Đoan Ngọ cũng được tổ chức tại các chợ truyền thống, thu hút đông đảo người dân và du khách tham quan, mua sắm. Qua đó không chỉ góp phần kích cầu tiêu dùng mà còn giúp quảng bá những giá trị văn hóa truyền thống đến với thế hệ trẻ.

Sự nhộn nhịp của thị trường Tết Đoan Ngọ tại Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ phản ánh nhu cầu tiêu dùng tăng cao mà còn cho thấy sức sống bền bỉ của các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại.

Giữa nhịp sống đô thị sôi động, những chiếc bánh ú, chén cơm rượu hay mâm trái cây ngày Tết Đoan Ngọ vẫn giữ nguyên ý nghĩa gắn kết gia đình, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc qua nhiều thế hệ./.