Theo Sở Quy hoạch-Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh, ranh giới 5 khu vực TOD dọc tuyến metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) đã được chấp thuận, với tổng diện tích khoảng 939ha.

Sở Quy hoạch-Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, hiện thành phố đang triển khai lập quy hoạch các khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), trong đó ưu tiên 5 khu vực dọc tuyến metro số 2, đoạn Bến Thành-Tham Lương, với tổng diện tích khoảng 939ha. Ranh giới TOD là phạm vi để tổ chức lập quy hoạch, không phải ranh giới thu hồi đất.

Theo Sở Quy hoạch-Kiến trúc, ranh giới 5 khu vực TOD dọc tuyến metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) đã được chấp thuận, với tổng diện tích khoảng 939ha. Thành phố đang triển khai lập quy hoạch tại các khu vực này.

Cụ thể, khu vực 1 - ga Bến Thành, Tao Đàn với khoảng 188ha; khu vực 2 - ga Dân Chủ, Hòa Hưng, Lê Thị Riêng, Phạm Văn Hai, Bảy Hiền với khoảng 265ha; khu vực 3 - ga Nguyễn Hồng Đào khoảng 43,8ha; khu vực 4 - ga Bà Quẹo, Phạm Văn Bạch, Tây Thạnh khoảng 148,9ha; khu vực 5 - ga và depot Tham Lương khoảng 292,8ha.

Tuyến metro số 1 (Bến Thành-Suối Tiên) cũng đang được trình chấp thuận ranh giới khu vực TOD, với 8 khu vực, cụm khu vực TOD gắn với 12 nhà ga.

Trong khi đó, một số khu vực TOD riêng lẻ, ưu tiên đã được chấp thuận ranh giới, gồm tổ hợp ga Thủ Thiêm, diện tích khoảng 246,44ha; hai khu vực TOD gắn với các dự án trọng điểm, ưu tiên, tổng diện tích khoảng 221,3ha, làm cơ sở lập điều chỉnh quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 tại khu vực ga Công viên Hòa Bình của tuyến metro số 3 (khoảng 106,2 ha), khu vực ga Thiếc Dừa của tuyến đường sắt Thủ Thiêm-Long Thành (khoảng 115,1ha).

Ngoài ra, thành phố đang rà soát và đề xuất ranh giới khu vực TOD đối với tuyến đường sắt Thủ Dầu Một-Thành phố Hồ Chí Minh, tuyến Bến Thành-Cần Giờ, đoạn Tham Lương-Củ Chi, ga Bình Khánh. Các khu vực còn lại thuộc tuyến Thủ Thiêm-Long Thành, metro số 4, metro số 6 (giai đoạn 1), Suối Tiên-Thành phố mới Bình Dương đang chuẩn bị báo cáo rà soát ranh giới, để triển khai đồng bộ sau khi phương án tuyến được phê duyệt.

Theo bà Dương Thảo Hiền, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh, đơn vị đặt mục tiêu trình phê duyệt quy hoạch khu vực TOD tổ hợp ga Thủ Thiêm trong tháng 12/2026.

Trong khi đó, quy hoạch 5 khu vực TOD tuyến metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) phấn đấu trình phê duyệt trong tháng 4/2027. Đối với tuyến metro số 1, sau khi Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố chấp thuận ranh giới, thành phố sẽ tổ chức lập quy hoạch, phấn đấu trình phê duyệt trong năm 2027. Các tuyến, khu vực còn lại triển khai theo tiến độ đầu tư của từng tuyến.

Sở Quy hoạch-Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, hiện trạng sử dụng đất, tình hình pháp lý của các dự án và khu dân cư sẽ được khảo sát, phân loại để có phương án phù hợp: Di tích, cơ sở tôn giáo được giữ nguyên; khu dân cư ổn định được ưu tiên chỉnh trang; dự án đã có pháp lý được tôn trọng; đất công, đất trống, kho bãi được ưu tiên khai thác. Mật độ xây dựng, tầng cao giảm dần từ lõi nhà ga ra bên ngoài; ưu tiên không gian công cộng, không gian đi bộ và kết nối với nhà ga.

“Ranh giới khu vực TOD là phạm vi để tổ chức lập quy hoạch, không phải ranh giới thu hồi đất. Khu dân cư hiện hữu phù hợp được xem xét giữ lại, chỉnh trang; các khu vực phát triển mới chỉ được xác định trong đồ án quy hoạch được phê duyệt,” Sở Quy hoạch-Kiến trúc nhấn mạnh, đồng thời cho biết việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (nếu có) thực hiện theo Luật Đất đai năm 2024 và chính sách của thành phố, ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ.

Cùng đó, việc lấy ý kiến cộng đồng dân cư được thực hiện trong quá trình lập quy hoạch theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn. Các ý kiến đóng góp của người dân phải được tiếp thu, giải trình trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt đồ án quy hoạch. Người sử dụng đất tiếp tục được thực hiện các quyền theo quy định của pháp luật về đất đai cho đến khi có quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nếu có.

Về một số khó khăn, vướng mắc, theo Sở Quy hoạch-Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 được lập trước khi xác định vị trí nhà ga; nhiều dự án đã có pháp lý nằm xen cài quanh khu vực nhà ga. Phương án tuyến, vị trí nhà ga của một số tuyến chưa ổn định; ranh giới khu vực TOD tại các điểm giao cắt giữa các tuyến có thể chồng lấn, phải điều chỉnh.

Trong khi đó, hạ tầng kỹ thuật hiện hữu (giao thông, thoát nước, chống ngập) tại khu vực nội đô đã chịu áp lực lớn, hạn chế khả năng tăng mật độ. Quỹ đất sạch ít, phần lớn là khu dân cư hiện hữu; chi phí bồi thường cao; cơ chế giao đất, định giá đất đối với công trình hỗn hợp đa tầng (nhà ga ngầm kết hợp thương mại) chưa có tiền lệ.

Theo bà Dương Thảo Hiền, Sở Quy hoạch-Kiến trúc sẽ tham mưu thành phố ưu tiên khai thác đất công, đất kho bãi - nhà xưởng hết thời hạn thuê, đất dự án chậm triển khai; khu dân cư hiện hữu được ưu tiên chỉnh trang. Sở cũng tham mưu hoàn thiện cơ chế tài chính, phối hợp các sở về định giá đất, giao đất. Sau khi quy hoạch được phê duyệt, thành phố sẽ lập kế hoạch thực hiện TOD, xác định phân kỳ đầu tư và phương thức lựa chọn nhà đầu tư theo quy định.

Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm xác định phát triển đường sắt đô thị làm cấu trúc xương sống của hệ thống vận tải hành khách, đồng thời là công cụ định hướng tổ chức không gian đô thị, thúc đẩy phát triển theo mô hình TOD; lấy mạng lưới đường sắt đô thị, giao thông công cộng khối lượng lớn, các đầu mối trung chuyển và mô hình TOD làm cấu trúc chính để liên kết các cực và các trung tâm đô thị.

Đến năm 2050, thành phố hoàn thành mạng lưới 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 960km và mạng lưới đường sắt nhẹ, tàu điện mặt đất dài khoảng 450km, tổ chức theo cấu trúc đa cấp, kết hợp các tuyến xuyên tâm, vành đai và liên vùng. Tỷ lệ đảm nhận vận tải hành khách công cộng khoảng 35-50% (năm 2030), 50-60% (năm 2035) và đạt 65% (năm 2045-2050)./.