Các đại biểu đều cho rằng thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương sẽ mở ra cơ hội lớn cho phát triển kinh tế, liên kết vùng và xây dựng đô thị hiện đại.

Thảo luận tại hội trường Quốc hội về dự thảo Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương (ngày 22/4), nhiều ý kiến đánh giá đây là quyết sách mang tính bước ngoặt, không chỉ mở ra dư địa phát triển mới cho Đồng Nai mà còn góp phần hình thành một cực tăng trưởng quan trọng, thúc đẩy liên kết vùng Đông Nam Bộ và các khu vực lân cận.

Tuy vậy, các đại biểu cũng chỉ ra hàng loạt “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ, từ quy hoạch, logistics, nhà ở xã hội đến cơ chế đặc thù, nhằm bảo đảm mô hình đô thị mới vận hành hiệu quả và phát triển bền vững.

Định hình “siêu đô thị” với quy mô và vai trò mới

Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (đoàn Quảng Trị) bày tỏ sự nhất trí cao với dự thảo Nghị quyết, nhấn mạnh đây là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa chủ trương của Bộ Chính trị. Theo đại biểu, mô hình quản lý cấp tỉnh hiện nay đã trở nên chật hẹp, chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu điều phối liên kết vùng của Đồng Nai.

Dẫn chứng cụ thể, đại biểu cho biết sau khi sáp nhập với Bình Phước, thành phố Đồng Nai tương lai sẽ có quy mô rất lớn, với dân số hơn 4,4 triệu người và diện tích trên 12.700 km². Đây là dư địa quan trọng để hình thành một trung tâm phát triển mới ở phía Nam.

“Đồng Nai hiện có 95 đơn vị cấp xã, phường; tỷ lệ đô thị hóa và trình độ phát triển kinh tế-xã hội thuộc nhóm cao của cả nước. Các tiêu chí về quy mô kinh tế, cơ cấu ngành và khả năng tự chủ ngân sách đã tiệm cận yêu cầu của một đô thị trực thuộc Trung ương,” đại biểu Nguyễn Minh Tâm nêu.

Cùng quan điểm, đại biểu Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hòa) cho rằng việc thành lập thành phố Đồng Nai đã hội đủ điều kiện về chính trị, pháp lý và thực tiễn, phù hợp với các định hướng quy hoạch quốc gia.

Với dân số gần 5 triệu người, quy mô kinh tế đứng thứ 4 cả nước và đóng góp khoảng 5% GDP, Đồng Nai được xem là nền tảng cho một đô thị có khả năng dẫn dắt tăng trưởng. Hệ thống hạ tầng đa phương thức - từ đường bộ, đường sắt, đường thủy đến hàng không quốc tế - giúp Đồng Nai trở thành trung tâm trung chuyển lớn của khu vực phía Nam.

Cũng theo đại biểu Lê Hữu Trí, vị trí chiến lược về quốc phòng-an ninh với đường biên giới dài gần 259 km cũng đặt Đồng Nai vào vai trò “bản lề” trong tổ chức không gian an ninh khu vực. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh cần sớm có cơ chế đặc thù đủ mạnh để tạo đột phá, đồng thời phát triển cân bằng giữa các khu vực và nâng cao chất lượng sống người dân.

Tháo gỡ điểm nghẽn, bảo đảm phát triển bền vững sau sáp nhập

Một điểm nhấn được nhiều đại biểu đề cập là vai trò của Đồng Nai trong tái cấu trúc liên kết vùng, đặc biệt khi gắn với mô hình đô thị sân bay Long Thành.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) cho rằng việc hình thành trung tâm logistics quốc tế tại Đồng Nai sẽ là “cửa ra” hiệu quả cho Tây Nguyên - khu vực lâu nay chịu chi phí vận chuyển cao và hạn chế về kết nối thị trường. Khi đó, khoảng cách địa lý sẽ không còn là rào cản lớn đối với phát triển kinh tế.

Nữ đại biểu đề nghị đẩy nhanh các dự án hạ tầng then chốt như cao tốc Dầu Giây - Liên Khương để tăng cường liên kết vùng, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa.

Bên cạnh triển vọng, tại nghị trường, các đại biểu cũng chỉ ra nhiều thách thức cần được xử lý đồng bộ. Dẫn chứng từ thực tế, đại biểu Nguyễn Minh Tâm lưu ý việc xử lý tài sản công dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính, đặc biệt tại các khu vực có giá trị cao như Biên Hòa. Để tránh lãng phí, đại biểu đề nghị thực hiện theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ chủ trương, rõ nhu cầu, rõ thẩm quyền, rõ trình tự, rõ thời gian, rõ trách nhiệm.

Cùng với đó, việc kiện toàn bộ máy cần bảo đảm tinh gọn, hiệu lực, gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số. Chính sách thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao cũng cần được chú trọng.

Một vấn đề đáng quan tâm được các đại biểu đưa ra là nhà ở xã hội cho lực lượng lao động lớn. Nếu không giải quyết tốt, nguy cơ phát sinh các vấn đề an sinh và trật tự xã hội là hiện hữu.

Đặc biệt, vai trò của khoa học-công nghệ trong phát triển của địa phương cũng được các đại biểu nhấn mạnh hơn, cụ thể là việc triển khai Trung tâm nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân và Đại học Công nghệ quốc tế Đồng Nai được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại địa phương.

Đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) cho rằng thách thức lớn nhất là năng lực thực thi, chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, xây dựng chính quyền đô thị hiện đại và nâng cao chất lượng sống người dân.

“Đồng Nai không chỉ là trung tâm công nghiệp, mà cần trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, logistics và dịch vụ chất lượng cao, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu,” đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh.

Các đại biểu đều khẳng định việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương không đơn thuần là điều chỉnh địa giới hành chính, mà là bước đi mang tính chiến lược trong tổ chức lại không gian phát triển. Nếu tận dụng tốt cơ hội, đồng thời tháo gỡ hiệu quả các điểm nghẽn, Đồng Nai có thể vươn lên trở thành cực tăng trưởng mới, tạo động lực lan tỏa cho toàn vùng Đông Nam Bộ và nền kinh tế quốc gia./.