Trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc, các thế hệ thanh niên Việt Nam luôn nêu cao tinh thần yêu nước, chí khí anh hùng, khát vọng cháy bỏng, tinh thần xung kích, sáng tạo, không ngại gian khổ.

Trong suốt chiều dài lịch sử vẻ vang của dân tộc, thanh niên luôn là lực lượng sung sức nhất về thể chất và tinh thần, về trí tuệ và sự cống hiến; là đội ngũ tiên phong, xung kích, có nhiều đóng góp to lớn vào sự nghiệp dựng nước và giữ nước.

Với khẩu hiệu hành động “Bản lĩnh tự cường-Tiên phong sáng tạo-Khát vọng cống hiến-Làm chủ tương lai," Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026-2031 là sự kiện chính trị quan trọng của tuổi trẻ cả nước; là nơi hội tụ ý chí, khát vọng, trí tuệ, trách nhiệm và phương thức hành động mới của tổ chức Đoàn cũng như tinh thần tiên phong, sáng tạo của thanh niên trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

"Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà"

Trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc, các thế hệ thanh niên Việt Nam luôn nêu cao tinh thần yêu nước, chí khí anh hùng, khát vọng cháy bỏng, tinh thần xung kích, sáng tạo, không ngại gian khổ, sẵn sàng dấn thân vì sự nghiệp dựng nước và giữ nước.

Ngay từ rất sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến vai trò của thanh niên và coi công tác thanh niên là vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với vận mệnh dân tộc.

Người khẳng định: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn là do thanh niên." (Trích “Thư gửi các bạn thanh niên” ngày 17/8/1947). Vì vậy, ngay sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, Đảng và Bác Hồ đã nhận thấy sự cần thiết phải thành lập tổ chức cộng sản của những người trẻ tuổi.

Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ nhất (tháng 10/1930) đã đặt nền móng cho sự ra đời của Đoàn Thanh niên Cộng sản. Hội nghị đã thông qua "Án nghị quyết về Cộng sản thanh niên vận động" - văn kiện nền tảng về lý luận vận động thanh niên đầu tiên của Đảng, đáp ứng kịp thời những đòi hỏi của phong trào yêu nước trong thanh niên đang phát triển, thực sự tạo nên những chuyển biến quan trọng trong sự nghiệp xây dựng tổ chức Đoàn.

Từ ngày 20 đến 26/3/1931, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ hai đã dành nhiều thời gian bàn về công tác xây dựng Đảng và xây dựng Đoàn.

Hội nghị đã đề ra nhiệm vụ cần kíp mà Đảng phải làm, trong đó có việc phải nhanh chóng thành lập tổ chức Đoàn. Sự ra đời của Đoàn Thanh niên Cộng sản Đông Dương (nay là Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh) đã đáp ứng kịp thời đòi hỏi cấp bách của phong trào thanh niên nước ta lúc bấy giờ. Đây là sự vận động khách quan phù hợp với quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam; đồng thời thể hiện quan điểm sáng suốt, tầm nhìn chiến lược của Đảng ta và Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về vị trí, tầm quan trọng của thanh niên và công tác thanh niên.

Ngay sau khi thành lập, Đoàn Thanh niên Cộng sản Đông Dương đã phát triển được nhiều đoàn viên trong cao trào cách mạng 1930-1931 mà đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh.

Từ phong trào cách mạng giai đoạn này đã xuất hiện nhiều gương thanh niên đấu tranh, hy sinh vì Tổ quốc, tiêu biểu là người đoàn viên thanh niên cộng sản Lý Tự Trọng với câu nói nổi tiếng trước tòa án kẻ thù: “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác."

Đoàn viên, thanh niên là lực lượng hăng hái đi đầu trong phong trào chống “giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm." Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta tiến hành Tổng khởi nghĩa giành thắng lợi trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mở ra kỷ nguyên độc lập tự do cho dân tộc, thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam).

Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta một lần nữa, thanh niên lại cùng cả dân tộc đứng lên chiến đấu. Tiêu biểu cho những ngày đầu kháng chiến là tuổi trẻ Sài Gòn-Chợ Lớn đã thành lập các Đội Thanh niên xung phong cảm tử, thanh niên tự vệ kiên quyết đánh trả kẻ thù.

Tại Thủ đô Hà Nội trong suốt 60 ngày đêm, nhiều chiến sỹ với tuổi đời còn rất trẻ đã ôm bom ba càng chặn xe tăng giặc ngay trên đường phố.

Phát huy tinh thần của Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ I (diễn ra từ ngày 7 đến 14/2/1950, với chủ đề “Chiến đấu và xây dựng tương lai”), hàng vạn nam, nữ thanh niên hăng hái xung phong tham gia phục vụ các chiến dịch, phong trào “Tòng quân giết giặc lập công” phát triển khắp mọi nơi.

Sau chín năm trường kỳ kháng chiến, tháng 5/1954, quân và dân ta đã làm nên một Điện Biên Phủ chấn động địa cầu. Trong cuộc trường kỳ kháng chiến ấy đã xuất hiện nhiều tấm gương tuổi trẻ kiên cường, dũng cảm, như: Trần Văn Ơn, Võ Thị Sáu, La Văn Cầu, Cù Chính Lan, Nguyễn Thị Chiên, Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót, Tô Vĩnh Diện... Họ xứng đáng đại diện cho một lớp trẻ “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh."

Tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ II (từ ngày 25/10 đến 4/11/1956), Bác Hồ đã ân cần căn dặn: “Đảng và Chính phủ ta có thể tự hào đã tạo nên một thế hệ thanh niên dũng cảm như các cháu và mong các cháu tiếp tục phấn đấu hăng hái cho công cuộc bảo vệ Tổ quốc, xây dựng nước nhà."

Từ sau Đại hội, tuổi trẻ miền Bắc dấy lên phong trào thi đua lao động sản xuất để khôi phục kinh tế, cải tạo và xây dựng xã hội mới. Hàng vạn thanh niên tham gia xây dựng các công trình thủy lợi, khai hoang phục hóa đất đai; hàng triệu thanh niên hăng hái theo học các lớp bổ túc văn hóa...

Ở miền Nam, phong trào đấu tranh chính trị của thanh niên, học sinh, sinh viên tuy bị đế quốc Mỹ và tay sai đàn áp dã man song không hề nao núng. Trong những ngày đồng khởi, các đội “Trung kiên,” “Xung phong” do thanh niên đảm nhận đã được thành lập ở khắp mọi nơi, tiến hành vây đồn, lấy bốt, trừ gian, phá ấp chiến lược...

Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ III được tổ chức tại Hà Nội (từ ngày 23 đến 25/3/1961) đã phát động phong trào “Xung phong tình nguyện vượt mức kế hoạch 5 năm lần thứ nhất."

Tháng 8/1964, đế quốc Mỹ leo thang gây chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân, tuổi trẻ Thủ đô đã phát động phong trào “Ba sẵn sàng," phong trào đã phát triển sâu rộng trong cả nước.

Tháng 2/1965, Đại hội Đoàn Thanh niên toàn miền Nam đã phát động phong trào “Năm xung phong," sau một thời gian ngắn, đã có hàng vạn đoàn viên, thanh niên tham gia.

Từ các phong trào này đã xuất hiện nhiều tập thể và cá nhân với những chiến công xuất sắc, như: 10 cô gái thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc, Bảy dũng sĩ Điện Ngọc (Quảng Nam, nay là Đà Nẵng), Lê Thị Hồng Gấm, Nguyễn Văn Trỗi, Nguyễn Viết Xuân...

Nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, thể theo nguyện vọng của cán bộ, đoàn viên, thanh niên cả nước, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra quyết định: Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam được mang tên Đoàn Thanh niên Lao động Hồ Chí Minh.

Thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, cả nước thống nhất và đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trong chiến thắng vĩ đại ấy, có sự đóng góp to lớn của đoàn viên, thanh niên trên khắp các mặt trận.

Thanh niên tiên phong, sáng tạo, tiến vào kỷ nguyên mới

Sau nhiều lần đổi tên cho phù hợp với tình hình, năm 1976, Đoàn chính thức mang tên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Từ đó đến nay, trải qua 12 kỳ Đại hội, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, từng bước khẳng định vị thế, vai trò là lực lượng nòng cốt trong công tác đoàn kết, tập hợp, giáo dục thế hệ trẻ.

Mỗi kỳ Đại hội đều để lại những dấu ấn quan trọng, phản ánh khát vọng vươn lên, tinh thần trách nhiệm và sự trưởng thành của thanh niên Việt Nam trong từng giai đoạn phát triển của đất nước.

Trong nhiệm kỳ vừa qua, công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi đã để lại nhiều dấu ấn nổi bật, khẳng định vai trò của tuổi trẻ Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Một trong những thành công nổi bật của nhiệm kỳ XII là sự đổi mới toàn diện công tác tuyên truyền, giáo dục theo hướng hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và phù hợp với nhu cầu của thanh niên. Các cấp bộ Đoàn đã triển khai hiệu quả việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; tổ chức các đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, góp phần bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước và khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ.

Nhiều chiến dịch truyền thông tạo được sức lan tỏa lớn, tiêu biểu, như: Cuộc vận động “Tự hào một dải non sông," Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa," các chiến dịch truyền thông “Hòa bình đẹp lắm," “Tự hào Việt Nam”… thu hút hàng tỷ lượt tiếp cận, trở thành những đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong thanh thiếu nhi cả nước.

Đặc biệt, tổ chức Đoàn đã tiên phong ứng dụng công nghệ số trong giáo dục thanh niên. Ứng dụng Thanh niên Việt Nam, hệ thống học tập trực tuyến, các cuộc thi trực tuyến, cùng việc bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nắm bắt dư luận xã hội đã tạo nên phương thức giáo dục mới, gần gũi và hiệu quả hơn với giới trẻ.

Các phong trào hành động cách mạng tiếp tục được đổi mới về nội dung, phương thức tổ chức, bám sát nhiệm vụ chính trị của đất nước, nhu cầu của thanh niên và đặc điểm của từng địa bàn, đối tượng. Phong trào “Thanh niên tình nguyện” là phong trào chủ lực, có sức lan tỏa sâu rộng trong thanh niên và xã hội.

Chủ trương “3 liên kết” gồm liên kết lực lượng, liên kết địa bàn, liên kết cộng đồng được triển khai đồng bộ, cùng với tăng cường ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội để tuyên truyền, định hướng, tập hợp và vận động thanh niên đã góp phần nâng cao hiệu quả việc kết nối, huy động nguồn lực xã hội, mở rộng phạm vi và nâng cao chất lượng các hoạt động tình nguyện.

Các đợt hoạt động cao điểm như Tháng Thanh niên, Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè, Tình nguyện mùa Đông, Xuân tình nguyện, Tháng Ba biên giới được triển khai đồng bộ, sáng tạo, thu hút hàng triệu lượt đoàn viên, thanh niên tham gia. Tính đến cuối năm 2025 đã có gần 49 triệu lượt đoàn viên, thanh niên tham gia các hoạt động tình nguyện do Đoàn, Hội tổ chức, vượt xa chỉ tiêu đề ra.

Phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo” cũng ghi dấu ấn đậm nét với việc lần đầu tiên, các phong trào như "Bình dân học vụ số" và "Phổ cập AI" được triển khai rộng khắp, nhằm hình thành lớp thanh niên có tư duy đổi mới, thích ứng tốt với kỷ nguyên số.

Người trẻ đã đề xuất hàng loạt sáng kiến ứng dụng công nghệ vào sản xuất kinh doanh để tăng năng suất lao động. Tổ chức Đoàn đã hỗ trợ triển khai và hiện thực hóa hơn 156.000 ý tưởng, sáng kiến của đoàn viên, thanh niên, xuất sắc vượt chỉ tiêu đề ra trong nhiệm kỳ.

Song song đó, phong trào "Tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc" được triển khai sâu rộng, khẳng định vai trò nòng cốt của thanh niên trong nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và chủ quyền đất nước.

Lực lượng thanh niên quân đội, công an đã phát huy hiệu quả các phong trào hành động cách mạng, xây dựng hàng nghìn công trình, sáng kiến thiết thực và lan tỏa nhiều tấm gương dũng cảm. Đặc biệt, các chương trình hướng về biên giới, biển đảo được duy trì bền vững với nhiều hoạt động ý nghĩa. Hàng loạt công trình thanh niên tại các địa bàn khó khăn đã góp phần chăm lo, nâng cao đời sống cho nhân dân và tiếp sức cho các cán bộ, chiến sỹ nơi tuyến đầu Tổ quốc.

Các chương trình đồng hành với thanh niên trong học tập, khởi nghiệp, lập nghiệp, rèn luyện kỹ năng và nâng cao đời sống tinh thần được triển khai thiết thực, qua đó, tạo điều kiện bình đẳng giúp người trẻ phát triển toàn diện, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời khẳng định vai trò của Đoàn trong việc chăm lo, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho thanh niên.

Hơn 7.100 dự án khởi nghiệp sáng tạo của thanh niên được hỗ trợ trong nhiệm kỳ. Bên cạnh đó, hàng triệu lượt thanh niên được tư vấn hướng nghiệp, giới thiệu việc làm, nâng cao năng lực ngoại ngữ và hội nhập quốc tế.

Công tác phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh cùng việc chăm sóc, giáo dục thiếu niên, nhi đồng gặt hái nhiều kết quả tích cực. Các cấp bộ Đoàn đã chủ động tham mưu đưa nội dung đầu tư cho thiếu nhi vào chủ trương phát triển thường xuyên của địa phương. Hệ thống Nhà thiếu nhi, Trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi cũng nỗ lực sáng tạo, phát huy hiệu quả nhiều mô hình mới trong hoạt động Đội.

Có thể khẳng định công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi đã đạt được nhiều kết quả toàn diện, với những dấu ấn xã hội đậm nét. Những thành quả ấy không dừng lại ở những con số, mà chính là bệ phóng vững chắc để tuổi trẻ Việt Nam bước vào nhiệm kỳ XIII với tâm thế mới, bản lĩnh mới và một khát vọng lớn lao hơn, sẵn sàng đi đầu trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc đời sống kinh tế-xã hội toàn cầu. Trong dòng chảy ấy, thanh niên Việt Nam phải là lực lượng tiên phong trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và kiến tạo những giá trị mới.

Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh trong bài viết: “Thanh niên với tương lai đất nước”: “… yêu nước trong thời đại mới không chỉ thể hiện bằng cảm xúc, mà phải được thể hiện bằng tri thức, năng lực hành động, tinh thần chinh phục những đỉnh cao mới của khoa học-công nghệ và ý chí làm chủ tương lai đất nước."

Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra trong bối cảnh lịch sử đầy ý nghĩa, khi toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang đồng lòng nỗ lực thực hiện các mục tiêu lớn Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra, đặc biệt là chiến lược phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Đây là thời điểm then chốt đòi hỏi tổ chức Đoàn phải tự đổi mới mạnh mẽ, khơi dậy tinh thần hiệu triệu hành động trong mỗi đoàn viên, thanh niên để thực hiện sứ mệnh là lực lượng tiên phong, đưa đất nước vững bước phát triển trong kỷ nguyên mới.

Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, với trách nhiệm của thế hệ vươn mình trước vận hội lớn của đất nước, tuổi trẻ Việt Nam hôm nay sẽ tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, hun đúc khát vọng cống hiến, làm giàu trí tuệ, rèn luyện bản lĩnh, bồi dưỡng đạo đức, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học-công nghệ và chuyển đổi số, làm chủ tương lai, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc./.