Những quả dứa chín mọng bị rám nắng, cháy hỏng, héo cuống, hư hỏng trên đồng vào thời điểm chính vụ nhưng người trồng dứa tại Thanh Hóa gặp khó khăn rất lớn trong việc tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm.

Là một trong 3 vựa dứa lớn nhất tỉnh Thanh Hóa, khoảng 2 tuần nay, người trồng dứa ở xã Hà Long đang lâm vào tình cảnh lao đao khi giá dứa giảm sâu. Người nông dân xót xa khi nhìn những ruộng dứa đã đến ngày thu hoạch nhưng đành phải bỏ chín nẫu vì giá đã thấp mà vẫn không có người mua.

Dưới cái nắng gắt gao của những ngày đầu hè, những quả dứa chín mọng bị rám nắng, cháy hỏng, héo cuống, hư hỏng trên đồng vào thời điểm chính vụ nhưng người trồng dứa gặp khó khăn rất lớn trong việc tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm.

Vụ dứa năm 2026, gia đình bà Trần Thị Hồng (thôn Khắc Dũng, xã Hà Long) đầu tư trồng hơn 2 ha dứa, cùng với phân tro, công chăm sóc hết gần 300 triệu đồng. Đến thời điểm này, mới thu hoạch được khoảng 50 triệu đồng tiền bán dứa, dứa chín đỏ đồng nhưng khoảng 2 tuần nay không thấy thương lái liên hệ thu mua nữa.

Trồng một năm rưỡi mới thu được quả dứa, gia đình đã đổ hết vốn liếng vào trồng dứa vụ này, giờ chỉ đứng lặng nhìn dứa chín thối đồng, bà Trần Thị Hồng không khỏi xót xa: "Mọi năm thời điểm này là điện thoại luôn trong tình trạng cháy máy, thương lái họ tìm đến tận ruộng để mua, nhưng năm nay không thấy bóng thương lái nào, điện thoại cũng nằm im lìm, dứa còn đầy ở ruộng nhưng chưa có ai bẻ, chẳng biết tình hình như thế nào hay lại bỏ mất trắng..."

Tương tự, ruộng dứa của gia đình chị Nguyễn Thị Ngân (thôn Gia Miêu, xã Hà Long) cũng đang đến kỳ thu hoạch nhưng vẫn chưa tìm được người thu mua trong khi cứ mỗi ngày trôi qua, lượng dứa bị rám nắng, bị thối ngày càng tăng lên.

"Nhà tôi có 2-3 vạn dứa quả, năm ngoái mỗi vạn dứa thu được 120-130 triệu đồng, nhưng năm nay 1 vạn dứa được không bằng số lẻ năm ngoái trong khi tiền phân tro thì cao. Gia đình cũng đã tìm đủ cách để liên hệ mời chào thương lái đến mua với giá rẻ nhưng không khả quan, sức mua năm nay chậm. Dứa đến kỳ chín mà không thu hoạch, không bán kịp trong vài ngày tới thì nhiều khả năng sẽ bị thối hết. Giờ chúng tôi cũng chẳng biết làm như thế nào, chấp nhận vụ này mất trắng...," chị Ngân chia sẻ.

Tại các ruộng khác, dứa loại 1, quả to, đẹp nhất cũng chỉ bán được khoảng 4.000-5.000 đồng/kg. Trong khi cùng kỳ năm ngoái, mức giá dao động từ 10.000-12.000 đồng/kg, có thời điểm lên tới 15.000 đồng/kg. Như vậy, giá dứa năm nay giảm khoảng 50-70%.

Giá dứa xuống quá thấp, tiền bán dứa không đủ để trả tiền thuê nhân công nên bà con nông dân xã Hà Long phải chấp nhận để dứa chín thối ngoài đồng. Theo tính toán của bà con, chi phí sản xuất 1 ha dứa thường rơi vào từ 150-200 triệu đồng/ha gồm giống, phân bón, nhân công và chi phí đất đai.

Với mức đầu tư lớn như vậy, chỉ cần giá dứa giảm vài giá thì đã khiến lợi nhuận của người dân giảm đáng kể. Chưa năm nào việc tiêu thụ dứa lại khó khăn như năm nay, dứa ế, người trồng dứa ở Hà Long đang rơi vào cảnh lao đao, thậm chí thua lỗ nặng.

Để cứu vãn phần nào sản lượng, nhiều hộ dân đã bỏ thêm hàng chục triệu đồng mua lưới, bạt che nắng cho dứa. Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ mang tính tạm thời và không mang lại hiệu quả như mong muốn. Nhiều quả dứa vẫn bị cháy nắng, rám, thối hỏng.

Nhiều hộ tiếc của đã tự thu hoạch, sau đó mang ra con đường liên thôn để bán lẻ, nhưng lượng tiêu thụ không được nhiều. Nhiều gia đình đã phải "cầu cứu" trên Facebook, kêu gọi mọi người chung tay tiêu thụ dứa hộ bà con nông dân.

Chị Nguyễn Thị Lan, thương lái chuyên thu mua dứa ở Hà Long cho biết, thời điểm cao điểm, mỗi ngày chúng tôi thu mua khoảng 25-30 tấn dứa cho bà con để vận chuyển vào thị trường phía Nam tiêu thụ. Tuy nhiên, sức mua năm nay chậm hơn do nhiều địa phương như Ninh Bình, Nghệ An mở rộng diện tích trồng, sản lượng tăng mạnh khiến tình trạng cung vượt cầu. Dứa được mùa nhưng mất giá do dứa chín cùng thời điểm, lượng dứa quá nhiều không kịp tiêu thụ.

Theo thống kê của xã Hà Long, toàn xã hiện có khoảng 700 ha diện tích trồng dứa. Những năm gần đây, cây dứa phát triển đem lại sản lượng, chất lượng cao, năng suất bình quân 40-45 tấn/ha.

Mùa dứa chín ở Hà Long thường bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 7 hàng năm; trong đó, thời điểm từ tháng 5 đến tháng 6 là lúc dứa chín rộ và đạt độ ngọt cao nhất. Cùng với việc chăm sóc tốt, bón phân cân đối nên cây dứa Hà Long cho quả to, mắt thưa đều, đẹp, vị thơm và mọng nước, trọng lượng quả đạt theo yêu cầu, từ 0,8-1,2 kg/quả.

Tuy nhiên, giá dứa năm nay giảm so với các năm trước và tình trạng dứa bị rám, thối, hỏng nhiều do thời tiết nắng nóng khắc nghiệt. Không chỉ giá giảm sâu, chất lượng và mẫu mã dứa năm nay cũng bị ảnh hưởng do thời tiết bất lợi, sâu bệnh, nấm đầu vụ.

Ông Tống Văn Tuyên, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Hà Long khẳng định, trước tình trạng hàng nghìn tấn dứa đang vào thời điểm cho thu hoạch mà không thể tiêu thụ được, xã Hà Long đang khẩn trương thống kê mức thiệt hại, tìm giải pháp hỗ trợ giúp nông dân, liên hệ các nhà máy, doanh nghiệp, đơn vị chế biến nông sản, cửa hàng, siêu thị lớn... để tìm đầu ra cho sản phẩm, góp phần giảm bớt thiệt hại cho bà con. Về lâu dài, xã cũng mong muốn có thêm doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, mở rộng vùng liên kết tiêu thụ để cây dứa phát triển ổn định hơn.

Không riêng gì xã Hà Long, tại các vùng trồng dứa khác trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa như Vân Du, Bỉm Sơn, Quang Trung... giá dứa giảm sâu và khó khăn trong tiêu thụ khiến các hộ dân trồng dứa lo lắng.

Theo người dân, việc tiêu thụ dứa hiện nay vẫn chủ yếu phụ thuộc vào thương lái, vào sức mua của thị trường, khi thương lái thu mua chậm, người trồng gần như không có lựa chọn nào khác cho việc tiêu thụ sản phẩm.

Thanh Hóa là địa phương có diện tích trồng dứa lớn của cả nước với diện tích khoảng 4.000 ha; trong đó có 1.300 ha thuộc các nông lâm trường và doanh nghiệp liên kết, còn lại là của các hộ dân tập trung ở các xã Hà Long, Bỉm Sơn, Vân Du, Yên Phú, Kiên Thọ, Ngọc Liên...

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, sản lượng dứa toàn tỉnh hằng năm đạt khoảng 130.000-150.000 tấn nhưng chỉ có 30% sản lượng được tiêu thụ qua các hợp đồng liên kết, còn lại là tiêu thụ tự do qua hệ thống thương lái, chợ truyền thống.

Tỉnh Thanh Hóa hiện cũng mới chỉ có 4 nhà máy chế biến dứa hoạt động với quy mô vừa và nhỏ nên sản lượng dứa tiêu thụ qua chế biến còn thấp.

Không thể phủ nhận tính hiệu quả kinh tế mà cây dứa mang lại cho người trồng dứa ở Thanh Hóa, tuy nhiên, câu chuyện "được mùa rớt giá" vẫn là mối lo thường trực của người sản xuất. Để cây dứa thực sự trở thành "cây làm giàu" bền vững, rất cần một cách tiếp cận đồng bộ để giải quyết những trăn trở trên cánh đồng dứa từ việc tăng cường mối quan hệ liên kết giữa sản xuất với thị trường tiêu thụ đến những hợp đồng bao tiêu ổn định, góp phần cải thiện đời sống cho người nông dân./.

​