Dù đối mặt bài toán quy hoạch và hạ tầng sau sáp nhập, tỉnh Thái Nguyên vẫn giữ vững mục tiêu đưa 15 xã đạt chuẩn nông thôn mới trong năm 2026 nhờ tập trung tháo gỡ kịp thời các nút thắt từ cơ sở.

Với mục tiêu hoàn thành 15 xã đạt chuẩn nông thôn mới trong năm 2026, tỉnh Thái Nguyên đang tập trung tháo gỡ khó khăn, nâng cao trách nhiệm của các cấp, ngành và phát huy lợi thế từng địa phương, bảo đảm tiến độ gắn với chất lượng, tính bền vững trong xây dựng nông thôn mới.

Qua rà soát, 15 xã đăng ký đạt chuẩn đã hoàn thành từ 28 đến 44/47 chỉ tiêu và đạt từ 2 đến 7/10 tiêu chí. Tuy nhiên, mới có 4 xã được đánh giá có khả năng hoàn thành các tiêu chí trong thời gian còn lại của năm, gồm Phú Xuyên, Bình Thành, Vạn Phú và Tân Cương.

Khó khăn chủ yếu liên quan đến việc điều chỉnh quy hoạch, sắp xếp đơn vị hành chính; một số trường học, cơ sở y tế chưa đáp ứng yêu cầu sau sáp nhập; nguồn lực đầu tư còn hạn chế. Trong khi đó, Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu cao hơn về phát triển kinh tế, xã hội, môi trường, chuyển đổi số và chất lượng cuộc sống của người dân.

Ngoài ra, hệ thống văn bản triển khai thực hiện từ trung ương ban hành chậm, thiếu đồng bộ, nhiều văn bản trước đây là văn bản hành chính thông thường thì giai đoạn này là văn bản quy phạm pháp luật dẫn đến việc ban hành, hoàn thiện văn bản triển khai thực hiện của tỉnh cũng chậm theo. Mặc dù Thái Nguyên là một trong 6 tỉnh hoàn thành các văn bản triển khai Bộ tiêu chí nông thôn mới sớm nhất cả nước.

Xã La Bằng được thành lập trên cơ sở hợp nhất 3 xã Hoàng Nông, Tiên Hội và La Bằng cũ. Đến nay, xã hoàn thành 44/47 chỉ tiêu và 7/10 tiêu chí nông thôn mới.

Ông Hoàng Hải An, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã La Bằng cho biết, khó khăn lớn hiện nay là điều chỉnh quy hoạch. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, diện tích, dân số và không gian phát triển thay đổi, khiến một số tiêu chí phải được rà soát, cập nhật để phù hợp với điều kiện thực tế của xã mới.

Bên cạnh đó, một số xã khác cũng đang gặp khó khăn do các cơ sở trường học, trạm y tế chưa đáp ứng yêu cầu đạt chuẩn. Có cơ sở trước sáp nhập đã quá thời hạn công nhận lại, nhưng sau sắp xếp phải bảo đảm thời gian tối thiểu theo quy định mới được xét công nhận lại; riêng đối với trường học, thời gian này tối thiểu là 18 tháng. Đây là những vướng mắc cần được hướng dẫn, tháo gỡ để các địa phương có cơ sở xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp.

Theo ông Nguyễn Mỹ Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, việc thực hiện các tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 cần gắn với điều kiện thực tế của từng địa phương, chú trọng chất lượng phát triển và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Các xã cần rà soát đầy đủ những nội dung còn hạn chế, phối hợp với các sở, ngành để tháo gỡ khó khăn; đồng thời gắn hoàn thiện tiêu chí với phát triển sản xuất, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.

Cùng với giải quyết những vướng mắc trước mắt, phát triển kinh tế nông thôn được xác định là nền tảng để duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí. Các địa phương cần khai thác lợi thế sản xuất nông nghiệp, nâng cao chất lượng nông sản, phát triển sản phẩm đặc trưng và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất, quản lý, quảng bá sản phẩm góp phần gia tăng giá trị, tạo việc làm và cải thiện thu nhập cho người dân. Xây dựng nông thôn mới cũng cần phát huy vai trò chủ thể của người dân.

Việc lựa chọn công trình, mô hình phát triển phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, gắn với cải thiện hạ tầng, dịch vụ thiết yếu và môi trường sống. Người dân cần chủ động tham gia bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, qua đó góp phần duy trì những kết quả đã đạt được.

Để hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới năm 2026, ông Dương Văn Lượng, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Thái Nguyên yêu cầu các sở, ngành và chính quyền địa phương tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, bám sát địa bàn, chủ động phối hợp, kịp thời hướng dẫn và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Các cơ quan liên quan cần nâng cao trách nhiệm đồng hành, hỗ trợ các xã trong suốt quá trình triển khai.

Đối với 15 xã đăng ký đạt chuẩn trong năm nay, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh yêu cầu giữ vững mục tiêu, chủ động rà soát từng tiêu chí, xây dựng lộ trình thực hiện cụ thể, tranh thủ tối đa nguồn lực từ Trung ương, địa phương và các nguồn lực hợp pháp khác để đẩy nhanh tiến độ.

Trường hợp không hoàn thành mục tiêu đúng thời hạn do nguyên nhân chủ quan, thiếu trách nhiệm hoặc thiếu sự phối hợp, đồng hành của các cơ quan liên quan, tập thể, cá nhân có trách nhiệm phải chịu trách nhiệm.

Tháo gỡ điểm nghẽn trong xây dựng nông thôn mới tại Thái Nguyên đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa hoàn thiện cơ chế hướng dẫn, giải quyết khó khăn về quy hoạch, hạ tầng, nguồn lực và nâng cao trách nhiệm tổ chức thực hiện.

Cùng với phát huy lợi thế địa phương và vai trò chủ thể của người dân, việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực sẽ góp phần nâng cao chất lượng tiêu chí, hướng tới xây dựng nông thôn mới thực chất, bền vững, cải thiện đời sống người dân./.