Trong khi nhiều dự án đang được triển khai, nhu cầu và khả năng hấp thụ nhà ở xã hội thực tế còn thấp, đặt ra yêu cầu rà soát lại chỉ tiêu và phương án phát triển phù hợp với tình hình ở Tây Ninh.

Với tiến độ các dự án hiện nay, Tây Ninh khó hoàn thành chỉ tiêu 13.500 căn nhà ở xã hội trong năm 2026 được Chính phủ giao.

Trong khi nhiều dự án đang được triển khai, nhu cầu và khả năng hấp thụ nhà ở xã hội thực tế còn thấp, đặt ra yêu cầu rà soát lại chỉ tiêu và phương án phát triển phù hợp với tình hình địa phương.

Nhiều dự án triển khai nhưng nhu cầu chưa cao

Theo Sở Xây dựng Tây Ninh, thực hiện Nghị quyết số 07/NQ-CP ngày 12/1/2026 của Chính phủ, tỉnh được giao hoàn thành 13.500 căn nhà ở xã hội trong năm 2026, trong tổng số 80.240 căn giai đoạn 2026-2030.

Đến nay, tỉnh đã hoàn thành 1.062 căn nhà lưu trú công nhân và nhà ở học viên; đồng thời, có 8 dự án nhà ở xã hội đã khởi công, đang được khẩn trương thi công với tổng quy mô 9.684 căn; trong số này, dự kiến 5.516 căn có khả năng hoàn thành, đủ điều kiện bán trong năm 2026.

Như vậy, tổng khả năng hoàn thành trong năm nay khoảng 6.578 căn, đạt gần 50% chỉ tiêu 13.500 căn được giao.

Ngoài 8 dự án đang thi công, trong năm 2026, Sở Xây dựng tập trung tham mưu Ủy ban Nhân dân tỉnh đôn đốc 21 dự án đã có chủ trương đầu tư hoàn thiện các thủ tục để khởi công, với tổng quy mô 73,83ha, tương đương 21.917 căn. Trong số đó, 4 dự án quy mô 23,47ha, với 7.586 căn, đang thực hiện thủ tục đầu tư theo Nghị quyết số 201/2025/QH15 và Nghị định số 192/2025/NĐ-CP.

Tuy nhiên, theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Tây Ninh Nguyễn Văn Trang, nhu cầu nhà ở xã hội thực tế tại một số khu vực chưa tăng như dự báo. Việc đầu tư nhà máy tại các khu công nghiệp còn chậm, tỷ lệ lấp đầy chưa cao nên số lượng công nhân chưa tăng tương ứng, kéo theo nhu cầu nhà ở xã hội thấp hơn so với cơ sở tính toán khi xây dựng chỉ tiêu.

Quy hoạch các khu công nghiệp của tỉnh đến năm 2050 có 133 khu, tổng diện tích 46.495ha; hiện đã thành lập 51 khu với diện tích 15.338ha, trong đó 34 khu sẵn sàng tiếp nhận đầu tư, diện tích 10.044,5ha, tỷ lệ lấp đầy khoảng 69,2%. Đối với cụm công nghiệp, tỉnh quy hoạch 108 cụm, tổng diện tích 6.224ha; hiện có 24 cụm đang hoạt động, diện tích 1.178ha, tỷ lệ lấp đầy 81,9%.

Khả năng hấp thụ sản phẩm nhà ở xã hội cũng còn hạn chế. Đơn cử như dự án Chung cư nhà ở xã hội Thành phố Vàng giai đoạn 1 có 824 căn, đủ điều kiện kinh doanh từ tháng 6/2025 nhưng đến nay mới bán được 140 căn, đạt 16,99%. Hay dự án nhà ở xã hội tại Khu dân cư Lương Hòa của Công ty cổ phần Prodezi Long An có 400 căn, đủ điều kiện kinh doanh từ tháng 11/2025, nhưng mới bán được 15 căn, đạt 3,75%.

Theo Sở Xây dựng Tây Ninh, một bộ phận người lao động có thu nhập thấp chưa tích lũy đủ khả năng tài chính để mua nhà. Một số người có xu hướng lựa chọn nhà ở riêng lẻ bên ngoài các dự án tập trung phù hợp với tập quán địa phương; trong khi một bộ phận khác còn cân nhắc giữa thuê nhà gần nơi làm việc với việc mua nhà.

Bên cạnh yếu tố nhu cầu, tiến độ nhiều dự án còn chịu tác động bởi công tác giải phóng mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội; giá vật liệu xây dựng, máy móc, nhân công biến động. Một số dự án phải chấm dứt hợp đồng với nhà thầu và lựa chọn đơn vị mới có đủ năng lực về vật liệu, nhân lực, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.

Trước thực tế này, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh Nguyễn Hồng Thanh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và tiến độ xây dựng; ưu tiên xử lý các dự án nhà ở xã hội theo cơ chế “luồng xanh,” “luồng ưu tiên” nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.

Kiến nghị điều chỉnh chỉ tiêu, sát nhu cầu thực tế

Từ tiến độ thực hiện và kết quả rà soát nhu cầu, Sở Xây dựng Tây Ninh nhận định chỉ tiêu 13.500 căn nhà ở xã hội trong năm 2026 khó hoàn thành. Trong bối cảnh nhu cầu thực tế thấp hơn dự báo, việc tiếp tục giữ chỉ tiêu ở mức cao có thể tạo áp lực cho các địa phương và chủ đầu tư; đồng thời, tiềm ẩn nguy cơ phát triển dự án vượt khả năng hấp thụ của thị trường.

Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Văn Trang, việc rà soát không chỉ căn cứ vào tiến độ xây dựng mà còn phải tính đến nhu cầu thực tế của người dân, công nhân và người thu nhập thấp; khả năng phát triển các khu công nghiệp, đô thị cũng như khả năng huy động nguồn lực để triển khai dự án.

Đây là cơ sở để tỉnh đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu theo hướng phù hợp hơn với điều kiện thực tế, thay vì chạy theo số lượng được giao nhưng sản phẩm hoàn thành lại khó tiêu thụ.

Trên cơ sở đó, Sở Xây dựng Tây Ninh kiến nghị Ủy ban Nhân dân tỉnh xem xét, báo cáo Bộ Xây dựng, trình cấp có thẩm quyền cho phép cập nhật, điều chỉnh chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2026-2030.

Theo phương án đề xuất, chỉ tiêu năm 2026 được điều chỉnh còn 6.000 căn; năm 2027 là 15.700 căn; năm 2028 là 15.700 căn; năm 2029 là 19.300 căn và năm 2030 là 19.800 căn. Tổng số giai đoạn 2026-2030 là 76.500 căn, gồm 51.500 căn nhà ở xã hội và 25.000 căn nhà ở cho thuê.

Việc điều chỉnh theo từng năm nhằm phân bổ chỉ tiêu sát hơn với khả năng triển khai thực tế. Trong đó, mức 6.000 căn năm 2026 phản ánh khả năng hoàn thành của các dự án đang thi công; các năm tiếp theo được phân bổ cao hơn trên cơ sở quỹ dự án đang chuẩn bị đầu tư và khả năng phát triển nhà ở gắn với quá trình mở rộng đô thị, khu công nghiệp của tỉnh.

Đề xuất của Tây Ninh được đặt trong quá trình Bộ Xây dựng xây dựng dự thảo Nghị quyết về giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê cho các địa phương giai đoạn 2026-2030.

Theo Thông báo số 455/TB-VPCP ngày 28/8/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Xây dựng phối hợp Văn phòng Chính phủ làm việc thêm với các địa phương để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, trong đó nghiên cứu tăng chỉ tiêu nhà ở xã hội cho thuê, cho thuê mua và giảm nhà ở xã hội để bán.

Thực hiện chỉ đạo này, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát nhu cầu, mục tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu theo hướng tăng nhà ở cho thuê, cho thuê mua, giảm nhà ở xã hội để bán. Đây cũng là cơ sở để Tây Ninh tính toán lại cơ cấu phát triển, trong đó phương án mới dành 25.000 căn cho nhà ở cho thuê.

Theo Sở Xây dựng Tây Ninh, việc kiến nghị điều chỉnh không đồng nghĩa giảm yêu cầu phát triển nhà ở xã hội mà nhằm đưa chỉ tiêu từng năm sát hơn với nhu cầu và khả năng thực hiện.

Tỉnh tiếp tục tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh các dự án có khả năng hoàn thành; đồng thời, nâng cao khả năng hấp thụ sản phẩm, bảo đảm nguồn cung nhà ở phù hợp cho công nhân và người thu nhập thấp./.