Khu Kinh tế cửa khẩu Mộc Bài sẽ lấy công nghiệp làm trọng tâm và động lực phát triển; ưu tiên phát triển logistics kết nối vùng, đồng thời chú trọng lựa chọn các nhà đầu tư chiến lược.

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh, trong giai đoạn tới, Khu Kinh tế cửa khẩu Mộc Bài định hướng chuyển đổi mô hình phát triển, từ động lực thương mại dựa vào chính sách bán hàng miễn thuế sang mô hình công nghiệp-đô thị-thương mại-dịch vụ mang tầm quốc gia và quốc tế.

Mộc Bài sẽ lấy công nghiệp làm trọng tâm và động lực phát triển; ưu tiên phát triển logistics kết nối vùng, đồng thời chú trọng lựa chọn các nhà đầu tư chiến lược có khả năng thu hút các nhà đầu tư thứ cấp chất lượng cao.

Định hướng này được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa không chỉ cho kinh tế-xã hội Tây Ninh mà còn cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Định hướng trên cũng phù hợp với Đồ án quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đến năm 2045 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, với mục tiêu phát triển khu kinh tế theo mô hình công nghiệp-đô thị- thương mại-dịch vụ gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Theo ông Lê Thanh Kiệt, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh, để từng bước hiện thực hóa mục tiêu này, Ban Quản lý Khu kinh tế đang tập trung xây dựng mô hình “Cửa khẩu số” theo tinh thần Nghị quyết 57/NQ-TW nhằm đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và hoạt động xuất nhập khẩu; nâng cao hiệu quả thông quan và năng lực cạnh tranh của cửa khẩu trong khu vực.

Song song đó, đơn vị đang đẩy nhanh công tác lập quy hoạch các phân khu chức năng theo quy hoạch chung đã được phê duyệt để làm cơ sở thu hút đầu tư; tăng cường quảng bá, mời gọi các nhà đầu tư chiến lược đến khảo sát, nghiên cứu triển khai dự án phù hợp với định hướng phát triển của tỉnh.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là triển khai Dự án phát triển hạ tầng Mộc Bài đến năm 2030 với tổng vốn đầu tư gần 1.000 tỷ đồng.

Dự án gồm nhiều hạng mục quan trọng như mở rộng tuyến đường kết nối từ chân cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài đến cửa khẩu Mộc Bài dài khoảng 3,5km với quy mô 10 làn xe; nâng cấp Trạm Kiểm soát liên hợp, cải tạo cảnh quan khu vực cột mốc 171 theo hướng văn minh, hiện đại; xây dựng hệ thống thoát nước khu vực cửa khẩu nhằm từng bước hoàn thiện hạ tầng đồng bộ cho khu kinh tế.

Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh cũng đang rà soát quỹ đất công để đề xuất đấu giá quyền sử dụng đất, phục vụ đầu tư bến bãi và các khu dịch vụ logistics; đồng thời tháo gỡ khó khăn cho các dự án có khả năng triển khai và kiên quyết xử lý các dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả nhằm tạo quỹ đất sạch thu hút đầu tư mới.

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh, địa phương hiện đang hoàn thiện Đề án thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù cho Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đề án tập trung vào các cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược; ưu đãi phát triển hạ tầng, logistics, hải quan; chính sách đối với hoạt động kinh doanh miễn thuế và điều tiết nguồn thu xuất nhập khẩu.

Đáng chú ý, đề án cũng đề xuất các chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước đến làm việc tại các khu kinh tế cửa khẩu của Tây Ninh; cơ chế tăng tỷ lệ điều tiết ngân sách từ các khoản thu nội địa để tái đầu tư hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu.

Khi được triển khai, các cơ chế đặc thù này được kỳ vọng sẽ góp phần giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian thông quan, nâng cao năng lực cạnh tranh của cửa khẩu Mộc Bài và thúc đẩy phát triển kinh tế, thương mại, dịch vụ khu vực biên giới.

Được thành lập từ năm 1998 với diện tích gần 21.300ha, Khu Kinh tế cửa khẩu Mộc Bài nằm trên địa bàn các xã Long Thuận, Bến Cầu và Phước Chỉ.

Đây là khu kinh tế cửa khẩu có vị trí chiến lược khi sở hữu 4 cửa khẩu gồm cửa khẩu quốc tế Mộc Bài cùng các cửa khẩu phụ Phước Chỉ, Long Thuận và Cây Me; trong đó, Mộc Bài là cửa khẩu quốc tế đường bộ lớn nhất phía Nam trên tuyến biên giới Việt Nam-Campuchia.

Những năm qua, Khu Kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đã được đầu tư hơn 926 tỷ đồng từ nguồn ngân sách nhà nước để hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông, cấp nước, xử lý nước thải.

Đến nay, Khu Kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đã thu hút 61 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký đạt 586 triệu USD và hơn 8.100 tỷ đồng.

Kim ngạch xuất khẩu qua cửa khẩu tăng từ hơn 52 triệu USD năm 2005 lên khoảng 850 triệu USD năm 2025; số lượt phương tiện qua lại cửa khẩu đạt hơn 309.000 lượt trong năm 2025; thu phí sử dụng hạ tầng cửa khẩu tăng mạnh từ 44 tỷ đồng năm 2014 lên hơn 431 tỷ đồng năm 2025. Các dự án trong khu kinh tế cũng tạo việc làm cho gần 11.000 lao động.

Tuy nhiên, theo đánh giá của tỉnh Tây Ninh, sự phát triển của khu kinh tế vẫn chưa tương xứng tiềm năng khi mới chỉ khoảng 15% diện tích đất đăng ký đầu tư được đưa vào khai thác, nhiều dự án lớn kéo dài nhiều năm chưa thể triển khai do vướng giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh đó, mô hình phát triển thương mại miễn thuế từng tạo sức hút lớn cho Mộc Bài trong giai đoạn đầu cũng dần suy giảm sau khi chính sách bán hàng miễn thuế cho khách nội địa bị bãi bỏ từ năm 2018./.

​