Tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững không phải hai con đường. Đó là hành trình chung, nơi Nhà nước kiến tạo, địa phương đồng hành, doanh nghiệp tiên phong, xã hội tham gia.

Trong bối cảnh cả nước nỗ lực thực hiện mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, phấn đấu đạt mức tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030, bài toán mang tính thời sự được đặt ra: Việt Nam hướng tới nền kinh tế có năng suất cao hơn, kinh tế số phát triển mạnh hơn nhưng quyết không đánh đổi chất lượng lấy tốc độ. Tăng trưởng phải dựa vào năng lực đổi mới sáng tạo, nền tảng chuyển đổi xanh và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chủ thể trong nền kinh tế.

Đây là nội dung chính được trao đổi tại Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển Bền vững Việt Nam (VCSF) 2026 với chủ đề “Tăng trưởng bứt phá – Phát triển bền vững: Hai mục tiêu, một hành trình,” diễn ra ngày 5/10. Sự kiện do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) tổ chức, thu hút sự tham gia của hơn 300 đại biểu trực tiếp cùng hàng nghìn lượt theo dõi trực tuyến.

Tại sự kiện, ông Hồ Sỹ Hùng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch VCCI thẳng thắn nhìn nhận đằng sau khát vọng tăng trưởng hai con số là yêu cầu cấp bách về việc chuyển đổi mô hình. Ông Hùng chỉ ra bốn sự dịch chuyển lớn mà cộng đồng doanh nghiệp cần thực hiện để biến khát vọng thành năng lực thực chất.

Trước hết, nền kinh tế cần chuyển từ tăng trưởng dựa vào nguồn lực sang dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo, tận dụng tối đa công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra giá trị cao hơn mà không gia tăng áp lực lên tài nguyên. Thứ hai, cần thay đổi góc nhìn: Chuyển đổi xanh không còn là yêu cầu tuân thủ rập khuôn mà chính là "tấm vé thông hành" tạo động lực cạnh tranh trên chuỗi cung ứng toàn cầu. Thêm vào đó, doanh nghiệp không thể đứng đơn lẻ mà phải gắn kết chặt chẽ vào chuỗi giá trị chung. Cuối cùng, thay vì tư duy “doanh nghiệp thực hiện chính sách” sang trạng thái “doanh nghiệp và Nhà nước đồng kiến tạo phát triển."

"Hãy biến phát triển bền vững thành động lực của tăng trưởng, biến đổi mới sáng tạo thành động lực của năng suất, biến liên kết thành sức mạnh của doanh nghiệp," Chủ tịch VCCI gửi gắm thông điệp tới cộng đồng doanh nhân.

Đồng tình với định hướng này, ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, Đồng Chủ tịch VBCSD đã mang đến diễn đàn câu chuyện thực tiễn về hành trình của hạt càphê Việt. Ông thông tin số liệu tháng 8/2026 của Tổ chức Càphê Quốc tế, Việt Nam đã chính thức vượt Brazil để trở thành quốc gia xuất khẩu cà phê hòa tan lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, ông Binu Jacob nhấn mạnh phần lớn kim ngạch vẫn đến từ cà phê nhân. Do vậy, bài toán đặt ra cho Việt Nam lúc này là làm sao để chuyển từ tăng trưởng sản lượng sang gia tăng chuỗi giá trị.

Lời giải nằm ở việc nâng cấp đồng bộ toàn chuỗi, ông Binu Jacob chia sẻ kinh nghiệm thông qua chương trình NESCAFÉ Plan tại Tây Nguyên, mô hình nông nghiệp tái sinh đã giúp tái canh hơn 100.000 ha cà phê già cỗi, tiết kiệm đến 60% lượng nước tưới. Điểm mấu chốt là các doanh nghiệp tiên phong không coi những tiêu chuẩn khắt khe quốc tế (như Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu-EUDR) là rào cản kỹ thuật, mà nhờ số hóa dữ liệu nông hộ và bản đồ vùng nguyên liệu, chuyển hóa quy định này thành lợi thế cạnh tranh tuyệt đối.

“Sự bền vững chỉ có được khi chúng ta xây dựng được một hệ sinh thái đồng bộ. Với chúng tôi, tiêu chuẩn khắt khe không phải rào cản mà là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chứng minh năng lực, qua đó dần lớn mạnh, tạo nhiều giá trị gia tăng và vươn xa ra thế giới," ông Binu Jacob đúc kết.

Ở góc độ đóng góp của các tập đoàn đa quốc gia, ông James Crampton, Giám đốc Ngoại vụ cấp cao HEINEKEN Việt Nam, khẳng định sự lớn mạnh của doanh nghiệp FDI phải đi liền với việc nâng cao năng lực cho các nhà cung cấp địa phương, hướng tới hiện thực hóa tham vọng "Vì một Việt Nam tốt đẹp hơn."

Đại diện cho khối doanh nghiệp nội địa, ông Lê Hoàng Minh, Giám đốc điều hành Sản xuất Vinamilk, cũng bổ sung để chính sách đi vào thực tiễn, yếu tố then chốt là phải tạo ra các mô hình giảm phát thải có thể đo lường, kiểm chứng và nhân rộng được.

Nếu Trung ương xác lập tầm nhìn, mục tiêu và khung thể chế, thì địa phương chính là nơi các định hướng quốc gia được hiện thực hóa thành những dự án, công trình, doanh nghiệp và việc làm cụ thể. Theo đó, Ban tổ chức cho biết VCSF 2026 đã dành sự quan tâm đặc biệt cho khía cạnh "hành động tại cơ sở."

Đại diện cho một trong những cực tăng trưởng năng động nhất phía Bắc, ông Lê Văn Ánh, Phó chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Quảng Ninh mang đến diễn đàn bài học kinh nghiệm sâu sắc về cách thức tổ chức không gian phát triển. Ông chia sẻ chính thức mang vị thế "thành phố" theo định hướng của Trung ương, Quảng Ninh kiên định quan điểm không đánh đổi môi trường lấy kinh tế.

Sự chủ động của địa phương này thể hiện rõ qua chiến lược tổ chức không gian đa cực, không phát triển dàn trải. Cụ thể, Vân Đồn được định vị hội tụ lợi thế kinh tế biển, Móng Cái sắm vai trung tâm thương mại biên giới và logistics, Quảng Yên bứt phá với công nghiệp công nghệ cao, trong khi đô thị Hạ Long là hạt nhân về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Hệ sinh thái này sẽ giúp Quảng Ninh tối ưu hóa từng lợi thế so sánh đồng thời bảo vệ nghiêm ngặt các di sản thiên nhiên và vùng sinh thái.

Đáng chú ý, Quảng Ninh đang quyết liệt "làm mới" các động lực truyền thống và kiến tạo động lực mới dựa trên chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và năng lượng sạch. Sự chuyển dịch này được phản ánh qua những con số, lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, GRDP của Quảng Ninh tiếp tục ước đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, thu nhập bình quân đầu người vươn lên mốc 10.450 USD. Thành quả kinh tế được trực tiếp quay lại phục vụ con người, điển hình qua việc phân bổ nguồn lực miễn phí sách giáo khoa hay triển khai hệ thống xe buýt điện đưa đón học sinh ngay trong năm học 2026-2027...

Lãnh đạo thành phố Quảng Ninh cũng chỉ ra sự thay đổi trong phương thức quản lý: Từ tư duy "đồng hành, tháo gỡ" đã tiến lên "đồng kiến tạo." Thay vì giải quyết kiến nghị chung chung, chính quyền tổ chức đối thoại chuyên sâu theo từng chuỗi giá trị và ngành hàng để xử lý dứt điểm điểm nghẽn cho doanh nghiệp.

Nhằm lan tỏa hiệu quả mô hình này trên quy mô toàn quốc, ông Lê Văn Ánh đề xuất Trung ương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất hơn cho các địa phương trong việc thí điểm mô hình kinh tế mới, đi kèm với trách nhiệm giải trình. Cùng với đó, tiêu chí “Xanh và Bền vững” cần được xem là lăng kính bắt buộc trong mọi quyết định phân bổ nguồn lực. Cuối cùng là thiết lập cơ chế đồng kiến tạo ba chân kiềng vững chắc: Chính quyền kiến tạo thể chế – Doanh nghiệp đổi mới giá trị – Cơ sở nghiên cứu cung cấp tri thức.

Xuyên suốt diễn đàn, qua các phiên thảo luận toàn thể và chuyên đề về "Đổi mới sáng tạo" và "Tài chính xanh," tiếng nói của các cơ quan quản lý Nhà nước, tổ chức quốc tế (như ADB, GIZ) và cộng đồng doanh nghiệp đã đến được với nhau. Phát biểu tổng kết, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch VBCSD cam kết mọi ý kiến đóng góp, khuyến nghị từ VCSF 2026 sẽ được tập hợp để báo cáo lên Chính phủ và Hội đồng Quốc gia về Phát triển bền vững, nhằm tiếp tục tháo gỡ những khoảng trống về chính sách và nguồn vốn./.