Suy thoái đất không còn là vấn đề môi trường đơn thuần, mà đã trở thành mối đe dọa trực tiếp đến lợi nhuận của nông dân và năng lực cạnh tranh lâu dài của ngành kinh doanh nông nghiệp Campuchia.

Theo phóng viên TTXVN tại Phnom Penh, giới chuyên gia và đại diện doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp mới đây cảnh báo tình trạng suy thoái đất đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với lợi nhuận của nông dân, an ninh lương thực và năng lực cạnh tranh lâu dài của ngành nông nghiệp Campuchia, dẫn tới tổn thất kinh tế ước tính lên tới 677 triệu USD mỗi năm.

Thông điệp cảnh báo được đưa ra tại hội thảo với chủ đề "Đất khỏe: Đầu tư cho tương lai nông nghiệp Campuchia."

Hội thảo do Ủy ban Kinh doanh nông nghiệp thuộc Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Campuchia (EuroCham Cambodia) phối hợp với tổ chức Swisscontact tại Campuchia và chương trình Đổi mới vì nông nghiệp bền vững (ISA2) tổ chức tại thủ đô Phnom Penh mới đây.

Hội thảo quy tụ đại diện các công ty kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp, quan chức chính phủ, các đối tác phát triển và nông dân, cùng thảo luận về tác động kinh tế ngày càng gia tăng từ tình trạng suy thoái đất và tìm kiếm giải pháp cho sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Campuchia.

Ông Daniel Nugraha, Giám đốc quốc gia của tổ chức Swisscontact tại Campuchia, cho rằng ngành nông nghiệp Campuchia đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng.

Suy thoái đất không còn là vấn đề môi trường đơn thuần, mà đã trở thành mối đe dọa trực tiếp đến lợi nhuận của nông dân và năng lực cạnh tranh lâu dài của ngành kinh doanh nông nghiệp nước này.

Theo số liệu được công bố tại hội thảo, khoảng 42% diện tích đất tại Campuchia đang đối mặt với tình trạng suy thoái từ mức độ trung bình đến nghiêm trọng.

Nguyên nhân bắt nguồn từ nạn phá rừng, việc canh tác liên tục các loại cây trồng giống nhau và các phương thức canh tác nông nghiệp thiếu tính bền vững.

Các chuyên gia chỉ ra rằng khi chất lượng đất sụt giảm, nông dân buộc phải sử dụng ngày càng nhiều hơn phân bón hóa học và các yếu tố đầu vào nhân tạo để duy trì mức sản lượng như cũ.

Vấn đề này làm tăng chi phí sản xuất, giảm lợi nhuận và tăng rủi ro tài chính cho nông dân, đặc biệt là khi phải đối mặt với biến đổi khí hậu hay biến động thị trường.

Các chuyên gia cảnh báo áp lực từ việc khai thác đất trong thời gian dài và việc làm nông nghiệp theo kiểu thâm canh tiêu tốn nhiều tài nguyên đang ảnh hưởng đến chất lượng đất, vốn là nền tảng của năng suất nông nghiệp.

Nếu xu hướng này tiếp tục diễn ra, nông dân có thể phải đối mặt với chi phí sản xuất ngày càng cao trong khi năng suất không thể tăng trưởng tương xứng, điều này có thể gây ảnh hưởng đến sinh kế của các nông hộ và an ninh lương thực quốc gia.

Tuy thách thức rất lớn, song các dữ liệu được trình bày tại hội thảo cũng cho thấy những tín hiệu tích cực cho tương lai.

Theo kết quả nghiên cứu tại các trang trại, những nông dân áp dụng mô hình nông nghiệp tái sinh như không cày ải đất, trồng cây che phủ đất và sử dụng phân bón sinh học từ than sinh học (Biochar) đã đạt được năng suất cao hơn so với phương thức canh tác truyền thống, ghi nhận năng suất ngô tăng 26%, sắn tăng 33% và lúa tăng 24%.

Về mặt lợi nhuận, mức tăng trưởng thậm chí còn đáng chú ý hơn, khi nông dân trồng sắn áp dụng nông nghiệp bảo tồn đạt lợi nhuận trên mỗi hecta cao hơn gần 5 lần so với những nông dân sử dụng phương pháp thông thường.

Tuy nhiên, ông Nugraha thừa nhận việc chuyển đổi sang thực hành nông nghiệp tái sinh đòi hỏi thời gian và nguồn vốn đầu tư ban đầu. Ông cho biết nhiều nông dân phải mất từ 2-3 năm mới có thể đạt đến điểm hòa vốn, đó là lý do khiến một số người vẫn còn do dự trong việc thay đổi.

Nhấn mạnh vai trò quan trọng của các công ty cung ứng vật tư nông nghiệp trong việc thúc đẩy sự thay đổi ở cấp độ nông dân, bà Ingrid Van Ginkel, Phó Chủ tịch Ủy ban Kinh doanh nông nghiệp của EuroCham Cambodia và là Giám đốc điều hành công ty Husk Venture, cho rằng các quyết định của người nông dân về việc sử dụng phân bón, quản lý phế phẩm nông nghiệp và tiêu diệt sâu bệnh thường chịu ảnh hưởng lớn từ các sản phẩm và sự hướng dẫn của nhà cung cấp.

Theo bà Ingrid Van Ginkel, nhiều nông dân vẫn cho rằng các phương pháp giúp bảo vệ sức khỏe đất thường đắt đỏ, phức tạp và tiềm ẩn rủi ro, đó là nguyên nhân khiến tỷ lệ tiếp nhận và ứng dụng còn ở mức thấp.

Nhấn mạnh nông dân sẽ không chấp nhận sản xuất theo hướng xanh nếu lợi nhuận của họ vẫn ở trạng thái không tích cực, bà Ingrid Van Ginkel cảnh báo biến đổi khí hậu và đất đai bị mất đi độ phì nhiêu là mối đe dọa đối với an ninh lương thực, đồng thời khẳng định đất khỏe không chỉ đơn thuần là câu chuyện về tính bền vững, mà còn là một chiến lược quản lý rủi ro.

Các đại biểu tham gia hội thảo nhận định để giải quyết vấn đề suy thoái đất và mở rộng việc thực hành nông nghiệp bền vững tại Campuchia đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ hơn nữa giữa chính phủ, khu vực tư nhân, các nhà đầu tư, các tổ chức phát triển và nông dân.

Theo nhiều chuyên gia, thông điệp cốt lõi từ hội thảo lần này vô cùng rõ ràng: Bảo vệ sức khỏe của đất không còn là một lựa chọn mang tính môi trường nữa, mà đã trở thành một yêu cầu kinh tế cấp bách cho tương lai của ngành nông nghiệp Campuchia.

Nông nghiệp hiện vẫn là một trụ cột quan trọng của kinh tế Campuchia, cung cấp việc làm cho hàng triệu người dân và đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu của quốc gia Đông Nam Á này./.

​