Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng và Di tích trụ sở Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ tại xã Nghĩa Hành là những “địa chỉ đỏ” nhắc nhở thế hệ hôm nay về nhân cách lớn trọn đời vì nước, vì dân.

Trải qua thăng trầm của thời gian, những di tích, kỷ vật gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của cụ Huỳnh Thúc Kháng tại tỉnh Quảng Ngãi vẫn luôn là những “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước, nhắc nhở thế hệ hôm nay về tấm gương sáng ngời của một nhân cách lớn trọn đời vì nước, vì dân.

Trọn đời vì nước, vì dân

Cụ Huỳnh Thúc Kháng sinh ngày 1/10/1876 tại làng Thạnh Bình, tổng Tiên Giang Thượng, huyện Hà Đông, Phủ Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam trước đây (nay thuộc xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng).

Trải qua 71 năm tuổi đời với hơn 40 năm hoạt động cách mạng, cụ Huỳnh luôn thể hiện khí phách của một chí sĩ yêu nước kiên trung, có nhiều đóng góp to lớn cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Cụ có công lao trong việc gắn kết các phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX với sự nghiệp cách mạng chung của dân tộc và luôn được Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, kính trọng.

Trong chặng đường hoạt động phong phú của mình, cụ từng đảm nhiệm nhiều trọng trách lớn của Nhà nước như Bộ trưởng Bộ Nội vụ (1946-1947) và Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (từ ngày 31/5 đến 21/9/1946).

Tháng 12/1946, với tư cách là đặc phái viên của Chính phủ, cụ vào làm việc tại Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ đặt tại xã Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi. Dù thời gian lưu lại đây chỉ vỏn vẹn 5 tháng trước khi lâm bệnh nặng và qua đời vào ngày 21/4/1947, hình ảnh về bậc hiền tài hết lòng vì nước, vì dân đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng nhân dân địa phương. Cụ được an táng trang trọng trên đỉnh núi Thiên Ấn (phường Trương Quang Trọng, tỉnh Quảng Ngãi).

Sinh thời, dù đỗ đạt cao, nổi tiếng là một nhà đại khoa bảng, cụ Huỳnh từng từ chối ra làm quan để tích cực tham gia lãnh đạo phong trào Duy Tân, nuôi chí canh tân đất nước. Cả cuộc đời cụ là minh chứng sáng ngời cho lời đánh giá cảm phục của Chủ tịch Hồ Chí Minh viết trong “Thờ kính cụ Huỳnh Thúc Kháng” (tháng 4 năm 1947): “Cụ Huỳnh là một người giàu sang không làm xiêu lòng, nghèo khó không làm nản chí, oai vũ không làm sờn gan. Cả đời cụ Huỳnh không cần danh vị, không cần lợi lộc, không thèm làm giàu. Cả đời cụ chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập.”

Bảo tồn và phát huy giá trị “địa chỉ đỏ”

Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng và Di tích trụ sở Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ tại xã Nghĩa Hành (nơi cụ từng sống và làm việc trong những tháng năm cuối đời) hiện vẫn lưu giữ nguyên vẹn ngôi nhà 3 gian mang kiến trúc cũ cùng nhiều kỷ vật thiêng liêng. Những vật dụng gắn bó với cụ như bộ áo dài, khăn đóng, cặp kính lão, chiếc đèn bão hay cây gậy... nay đã nhuốm màu thời gian nhưng vẫn chứa đựng những câu chuyện sâu sắc về cốt cách thanh cao, giản dị của nhà chí sĩ yêu nước.

Năm 1994, Trụ sở Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ đã được xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Nhận thức rõ giá trị lịch sử to lớn này, cấp ủy, chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Ngãi luôn chú trọng công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích. Bên cạnh việc giữ nguyên hiện trạng không gian xưa, địa phương đã đầu tư xây dựng Nhà trưng bày để lưu giữ hình ảnh, hiện vật về cuộc đời và sự nghiệp của cụ.

Chia sẻ về tình cảm và trách nhiệm của cộng đồng trong việc gìn giữ di sản, bà Quách Thị Thanh Tâm, Trưởng thôn Phú Bình Đông, xã Nghĩa Hành cho biết, người dân quê hương luôn dành cho cụ Huỳnh Thúc Kháng tình cảm đặc biệt. Chi bộ và ban thôn thường xuyên vận động người dân chung tay bảo vệ, giữ gìn di sản để nơi đây trở thành điểm đến giáo dục truyền thống hấp dẫn cho người dân trong và ngoài tỉnh.

Chia sẻ cảm xúc khi đến tham quan di tích, em Đỗ Thị Thùy Dung (xã Bình Minh) nói: “Được tận mắt chứng kiến những kỷ vật và hình ảnh của cụ Huỳnh Thúc Kháng, em vô cùng xúc động và tự hào, càng thêm biết ơn sự hy sinh xương máu của các thế hệ cha ông để mang lại cuộc sống hòa bình hôm nay.”

Về định hướng phát triển, bà Vũ Thị Kim Loan, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Nghĩa Hành cho hay địa phương đang định hướng kết nối di tích vào các tour, tuyến du lịch của tỉnh, đồng thời phối hợp với các trường học và Đoàn Thanh niên tổ chức các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm thực tế ngay tại di tích. Mục tiêu đặt ra là vừa giữ trọn vẹn hồn cốt lịch sử, vừa biến nơi đây thành điểm đến hấp dẫn, qua đó lan tỏa mạnh mẽ truyền thống yêu nước và nhân cách cao đẹp của cụ Huỳnh Thúc Kháng đến đông đảo nhân dân và du khách.

Bồi đắp truyền thống cho thế hệ trẻ

Gần 80 năm qua kể từ ngày cụ Huỳnh an nghỉ tại núi Thiên Ấn, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quảng Ngãi vẫn luôn thành kính khắc ghi công lao to lớn của nhà chí sỹ yêu nước. Sự tri ân ấy được thể hiện qua những việc làm tận tụy thầm lặng của người dân ngày đêm hương khói bên phần mộ cụ, hay qua việc đưa tên tuổi nhà lãnh đạo mẫu mực vào hệ thống tên đường phố, trường học trên địa bàn tỉnh.

Tại Trường Trung học cơ sở Huỳnh Thúc Kháng (xã Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi), việc được mang tên nhà chí sỹ yêu nước là niềm vinh dự lớn, đồng thời là động lực để thầy và trò không ngừng phấn đấu nâng cao chất lượng giáo dục.

Chia sẻ về định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy tại trường, thầy Tăng Ngọc Thiên, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, đơn vị đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin cũng như chuyển đổi số, trong đó giáo viên tập trung triển khai các mô hình tạo hứng thú để học sinh chủ động tự học, tự nghiên cứu, phát huy vai trò người dẫn dắt của thầy cô. Dưới mái trường mang tên cụ Huỳnh Thúc Kháng, các thế hệ học sinh luôn ý thức rõ trách nhiệm tu dưỡng đạo đức, phấn đấu học tập tốt để trở thành con ngoan, trò giỏi và là những công dân có ích cho xã hội.

Theo Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Ngãi Bùi Thị Vui, công tác tuyên truyền trên địa bàn luôn được triển khai với nhiều hình thức phong phú, gắn liền với các hoạt động tri ân, qua đó làm nổi bật tấm gương đạo đức, khí tiết cương trực, thanh liêm, không màng danh lợi của cụ Huỳnh Thúc Kháng.

Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng không chỉ là dịp tri ân một nhà lãnh đạo bản lĩnh, trí tuệ, gần gũi với nhân dân, mà còn là dịp nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của lòng yêu nước, lý tưởng sống cao đẹp và tinh thần dấn thân vì độc lập, tự do của dân tộc; tiếp tục truyền cảm hứng mạnh mẽ để tuổi trẻ Quảng Ngãi sống có trách nhiệm, nuôi dưỡng khát vọng cống hiến cho quê hương, đất nước./.