Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) đảm bảo hoạt động dầu khí được triển khai nhanh hơn và giảm nhiều thủ tục so với trước đây, phạm vi hoạt động mở rộng.

Cùng với việc rà soát cơ chế phân cấp, quản lý hiệu quả vốn Nhà nước, theo nội dung của Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này, Nhà nước vẫn kiểm soát được quá trình chuyển nhượng trong các hợp đồng dầu khí, đồng thời bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia.

Mở rộng và tăng nguồn thu ngân sách từ dầu khí

Thảo luận tại tổ về các dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) vào chiều 4/8, theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, dựa trên Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị, Kết luận 76 của Bộ Chính trị về chiến lược phát triển của ngành Dầu khí Việt Nam, cơ quan chủ trì soạn thảo là Bộ Công Thương cũng đã triển khai công tác xây dựng Luật Dầu khí sửa đổi theo đúng quy trình của pháp luật.

Nhìn nhận dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) hiện nay cơ bản là dựa trên Luật Dầu khí năm 2022, tuy nhiên, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho rằng căn cứ vào cơ sở chính trị, thực tiễn, đặc biệt là mục tiêu của nước ta trong giai đoạn mới đó là tốc độ tăng trưởng 2 con số, đương nhiên sẽ đi liền với tăng trưởng nhu cầu về năng lượng.

“Thực tiễn hoạt động của công nghiệp dầu khí nói chung và các mỏ, các lô dầu khí do khai thác nhiều năm nên khả năng phát triển và mức độ suy giảm sản lượng đang diễn ra với cái tốc độ rất nhanh. Trong khi đó, tiềm năng dầu khí ở các khu vực nước sâu, xa bờ cần điều kiện để khai thác khó khăn phức tạp, do đó cần chính sách ưu đãi thu hút nhà đầu tư,” Bộ trưởng Bộ Công Thương nói.

Người đứng đầu Bộ Công Thương cũng cho rằng Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này mở rộng phạm vi điều chỉnh của hoạt động dầu khí, mở rộng phát triển năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, đảm bảo khai thác hiệu quả, năng lượng dầu khí phi truyền thống.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cũng đánh giá, Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) đảm bảo hoạt động dầu khí được triển khai nhanh hơn và giảm nhiều thủ tục so với trước đây, phạm vi hoạt động mở rộng, kể cả mỏ tận thu nhằm tăng hơn nữa sản lượng dầu khí phục vụ trong nước cũng như tăng thu nguồn ngân sách.

Đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Nghĩa (đoàn Quảng Ngãi) cho rằng trong bối cảnh nước ta đang triển khai Nghị quyết 14 và Nghị quyết 06 của Bộ Chính trị về việc tăng cường xây dựng nền kinh tế tự chủ chiến lược, trong đó có tự chủ về năng lượng là huyết mạch và cực kỳ quan trọng.

Về mục tiêu tăng trưởng 2 con số nhưng đồng thời cũng phải triển khai giảm phát thải ròng về 0 vào năm 2050, Đại biểu Nghĩa nhấn mạnh đến việc khuyến khích hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài phải bỏ ra một khoản vốn rất lớn để triển khai giảm phát. Cùng với đó, địa phương nơi sở hữu nguồn tài nguyên này được hưởng lợi tham gia chương trình hỗ trợ khuyến khích để giảm phát thải từ ngành công nghiệp dầu khí này.

Cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Luật Dầu khí (sửa đổi), Đại biểu Quốc hội Phan Thị Thùy Linh (đoàn Thanh Hóa) đề nghị chuyển dứt khoát từ tư duy “ưu đãi đầu tư” sang tư duy “cạnh tranh toàn cầu”.

“Dự thảo Luật đã bổ sung nhiều chính sách mạnh như hạ thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp, giảm thuế xuất khẩu dầu thô, nâng tỷ lệ thu hồi chi phí. Tuy nhiên, nhà đầu tư quốc tế không lựa chọn điểm đến chỉ dựa trên mức ưu đãi tuyệt đối, mà sẽ đặt các chính sách của Việt Nam trong tương quan so sánh với Indonesia, Malaysia, Thái Lan, cùng với việc đánh giá mức độ rủi ro về địa chất và địa chính trị. Do đó, việc ấn định một khung ưu đãi cứng áp dụng chung cho mọi lô, mọi mỏ là chưa phù hợp mà cần thiết kế theo hướng xây dựng cơ chế mở,” Đại biểu Phan Thị Thùy Linh kiến nghị.

Rà soát, quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn vốn

Đối với vai trò của Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Đại biểu Phan Thị Thùy Linh cho rằng, Tập đoàn hiện giữ vai trò kép: vừa thay mặt Nhà nước thực hiện quản lý, giám sát, thẩm định, phê duyệt kỹ thuật và ngân sách của các nhà thầu; vừa là doanh nghiệp trực tiếp góp vốn, cùng tham gia đầu tư với chính các đối tác đó.

Vì thế, nữ Đại biểu Quốc hội đoàn Thanh Hóa bày tỏ lo lắng ranh giới giữa hai vai trò này trên thực tế rất dễ phát sinh xung đột và cũng là vấn đề khiến nhà đầu tư nước ngoài quan ngại về tính minh bạch, bình đẳng.

Chung quan điểm, Đại biểu Quốc hội Phạm Thúy Chinh (đoàn thành phố Hải Phòng) cho rằng nhiều nội dung của dự thảo Luật đã thể hiện quan điểm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, đối với các quy định liên quan đến Petrovietnam cần tiếp tục rà soát để vừa bảo đảm đặc thù hoạt động dầu khí, vừa bảo đảm quản lý, sử dụng hiệu quả vốn Nhà nước.

Giải đáp vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) đã đổi mới mô hình quản trị theo hướng phân định rõ thẩm quyền giữa Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định các vấn đề vĩ mô, liên quan đến an ninh quốc gia và cơ chế ưu đãi; Bộ Công Thương thực hiện chức năng quản lý Nhà nước và Petrovietnam thực hiện vai trò đại diện nước chủ nhà và nhà đầu tư theo các thẩm quyền được luật quy định.

Đối với các ý kiến liên quan đến việc không giao ngay các mỏ tận thu cho Petrovietnam, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết quy định này nhằm tiếp tục tạo cơ hội cho các nhà thầu dầu khí khác tham gia đầu tư, tận dụng nguồn lực xã hội. Chỉ khi không có nhà thầu tham gia mới sử dụng nguồn lực của Nhà nước thông qua Petrovietnam và đây là phương án đã được tính toán nhằm bảo đảm hiệu quả và tối ưu nguồn lực.

Liên quan đến việc chuyển nhượng quyền tham gia hợp đồng dầu khí, Bộ trưởng thông tin thêm, dự thảo Luật vẫn bảo đảm cơ chế kiểm soát thông qua quyền ưu tiên mua của Petrovietnam.

Theo đó, Petrovietnam vừa có quyền tham gia từ khi kế hoạch phát triển mỏ được phê duyệt, vừa có quyền ưu tiên mua trước khi nhà thầu thực hiện chuyển nhượng và lợi ích trong hợp đồng dầu khí. Ngoài ra, Petrovietnam cũng có quyền tham gia ngay sau khi đại cương phát triển mỏ hoặc kế hoạch phát triển mỏ đại cương được phê duyệt.

“Với 2 cơ chế này, Nhà nước vẫn kiểm soát được quá trình chuyển nhượng trong các hợp đồng dầu khí, đồng thời bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia,” Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết thêm./.