Sự cố trong hệ thống quản lý xuất khẩu tại CHDC Congo khiến các tập đoàn khai khoáng lớn đối mặt nguy cơ mất hạn ngạch cobalt - kim loại chiến lược giữ vai trò quan trọng trong ngành pin và xe điện.

Các tập đoàn khai khoáng hàng đầu đang đối mặt nguy cơ mất hạn ngạch xuất khẩu cobalt tại Cộng hòa Dân chủ Congo sau khi sự cố trong hệ thống quản lý của cơ quan nhà nước khiến doanh nghiệp không thể hoàn tất thủ tục hải quan trước thời hạn quy định.

Theo các nguồn tin trong ngành, các doanh nghiệp khai thác cobalt lớn như Glencore, CMOC, Eurasian Resources Group (ERG) và Huayou Cobalt không thể đăng ký tờ khai xuất khẩu từ ngày 1/7 do hệ thống hải quan chưa được cấp quyền xử lý các lô hàng thuộc diện áp dụng hạn ngạch mới.

Nếu sự cố không sớm được khắc phục, các doanh nghiệp có nguy cơ mất quyền xuất khẩu khoảng 20.000 tấn cobalt, trị giá ước khoảng 1,1 tỷ USD theo giá thị trường.

Các công ty khai khoáng cho rằng nguyên nhân dẫn đến chậm trễ này xuất phát từ các thủ tục hành chính của cơ quan quản lý, chứ không phải lỗi của doanh nghiệp.

Theo quy định mới của Cơ quan Quản lý và Kiểm soát thị trường các khoáng sản chiến lược (ARECOMS) của Cộng hòa dân chủ Congo, các doanh nghiệp phải hoàn thành việc sử dụng hạn ngạch xuất khẩu trong nửa đầu năm nay trước ngày 5/7, nếu không phần hạn ngạch chưa sử dụng sẽ bị thu hồi và phân bổ lại.

Trước tình hình trên, Phòng Thương mại Mỏ của Cộng hòa dân chủ Congo đã đề nghị ARECOMS gia hạn thời hạn thực hiện hạn ngạch. Một số doanh nghiệp cũng đã kiến nghị Thủ tướng Cộng hòa dân chủ Congo Judith Suminwa Tuluka can thiệp nhằm tránh thiệt hại cho ngành khai khoáng.

Đây được xem là thách thức đầu tiên đối với cơ chế quản lý xuất khẩu cobalt theo hạn ngạch mà Cộng hòa dân chủ Congo vừa áp dụng sau khi chấm dứt lệnh tạm ngừng xuất khẩu mặt hàng này.

Theo chính sách mới, tổng lượng cobalt được phép xuất khẩu trong các năm 2026 và 2027 được giới hạn ở mức 96.600 tấn mỗi năm nhằm kiểm soát nguồn cung, ổn định giá và tăng nguồn thu từ một trong những tài nguyên chiến lược quan trọng nhất của Cộng hòa dân chủ Congo.

Cộng hòa dân chủ Congo hiện cung cấp khoảng 70% sản lượng cobalt khai thác trên toàn cầu, khiến mọi biến động trong hoạt động xuất khẩu của nước này đều có tác động đáng kể đến thị trường quốc tế.

Cobalt là nguyên liệu thiết yếu trong sản xuất pin lithium-ion dùng cho xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng và nhiều thiết bị điện tử.

Giới chuyên gia nhận định nếu thời hạn ngày 5/7 không được gia hạn, nhiều doanh nghiệp khai khoáng có thể mất hạn ngạch xuất khẩu dù đã chuẩn bị đầy đủ hàng hóa, qua đó làm dấy lên lo ngại về hiệu quả triển khai cơ chế quản lý mới cũng như ảnh hưởng đến niềm tin của các nhà đầu tư và chuỗi cung ứng pin toàn cầu./.

​