Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt mang tính lịch sử khi toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị tiến hành đồng bộ cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, chính thức chuyển đổi sang mô hình 3 cấp từ ngày 1/7/2025.

Sáng 1/7, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp để đánh giá toàn diện những kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai, nhận diện và xác định rõ nguyên nhân để đề ra nhiệm vụ, giải pháp tiếp tục hoàn thiện mô hình và nâng cao hiệu quả vận hành của hệ thống chính trị trong thời gian tới.

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì Hội nghị. Đồng chủ trì Hội nghị có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại điểm cầu Trung ương (Hội trường Diên Hồng, Tòa nhà Quốc hội) kết nối trực tuyến đến 3.651 điểm cầu tại các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương; các ban, bộ, ngành, tổ chức chính trị-xã hội ở Trung ương và các điểm cầu ở cấp xã với 557.099 đại biểu tham dự.

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt mang tính lịch sử khi toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị tiến hành đồng bộ cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, chính thức chuyển đổi sang mô hình vận hành 3 cấp từ ngày 1/7/2025.

Đến nay, sau 1 năm vận hành, Bộ Chính trị giao Ban Chỉ đạo Trung ương chỉ đạo các cấp ủy, cơ quan, đơn vị, địa phương tiến hành sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp (với phạm vi tiến hành từ cấp xã hoặc tổ chức hội nghị sơ kết cấp tỉnh, cấp bộ, ngành).

Ban Chỉ đạo đã tổ chức 3 hội nghị khảo sát trực tuyến với 13 tỉnh, thành phố và 8 điểm cầu xã, phường ; thành lập 10 đoàn khảo sát trực tiếp tại 6 địa phương (làm việc cả ở cấp tỉnh và cấp xã, phường) và 4 cơ quan ở Trung ương; đồng thời, đề nghị thành viên Ban Chỉ đạo, một số cơ quan, viện nghiên cứu và một số chuyên gia, nhà khoa học nghiên cứu, xây dựng các báo cáo chuyên đề cung cấp cơ sở lý luận, thực tiễn, kinh nghiệm quốc tế về mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.

Trên cơ sở 82 báo cáo của địa phương, cơ quan, đơn vị và 20 chuyên đề của thành viên Ban Chỉ đạo, các chuyên gia, nhà khoa học, Ban Chỉ đạo đã tiến hành tổng hợp, xây dựng dự thảo Báo cáo; tiếp thu ý kiến của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và các đồng chí thành viên Ban Chỉ đạo tại 2 buổi làm việc ngày 02/6/2026 và ngày 18/6/2026 để hoàn thiện dự thảo Báo cáo trình Bộ Chính trị tại phiên họp ngày 26/6/2026.

Dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, quyết liệt của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, toàn hệ thống đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn trong thời gian ngắn; cơ bản giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm tổ chức bộ máy các cơ quan trong hệ thống chính trị hoạt động liên tục, thông suốt, không để khoảng trống quyền lực, không để gián đoạn phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Thực tiễn cho thấy, sau một năm triển khai, việc sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp đã đạt những kết quả bước đầu quan trọng.

Về lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thiện thể chế:

(1) Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành 4 văn kiện; Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành 61 kết luận.

(2) Quốc hội ban hành Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013; thông qua 94 luật, 28 nghị quyết của Quốc hội và 55 pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

(3) Chính phủ ban hành theo thẩm quyền 467 văn bản quy phạm pháp luật, 65 văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành hướng dẫn.

(4) Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương đã ban hành 71 văn bản để tổ chức thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, hoạt động của cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh, cấp xã; hướng dẫn cơ chế phối hợp công tác trong mô hình mới.

(5) Ban thường vụ các tỉnh ủy, thành ủy đã cụ thể hóa các văn bản của Trung ương, ban hành tổng số 13.489 văn bản; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện việc sắp xếp tổ chức bộ máy, kết thúc hoạt động cấp huyện và vận hành mô hình hệ thống chính trị, chính quyền địa phương 2 cấp tại các tỉnh, thành phố.

Về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền

Toàn hệ thống chính trị đã ban hành 527 văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn thi hành, bao phủ toàn diện cấu trúc 04 khối tạo cơ sở pháp lý để bộ máy nhanh chóng hoạt động ổn định, thông suốt, đúng định hướng; khối Đảng có 817 nhiệm vụ (trong đó, Trung ương có 367 nhiệm vụ, cấp tỉnh có 198 nhiệm vụ và cấp xã có 252 nhiệm vụ); khối Quốc hội, Hội đồng nhân dân có 145 nhiệm vụ (trong đó, các cơ quan thuộc Quốc hội, Văn phòng Quốc hội là 108 nhiệm vụ; Hội đồng Nhân dân cấp tỉnh là 38 nhiệm vụ; Hội đồng Nhân dân cấp xã là 30 nhiệm vụ); khối Chính phủ, Ủy ban nhân dân gồm 8.560 nhiệm vụ (trong đó, Chính phủ là 6.052 nhiệm vụ, Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh là 1.570 nhiệm vụ, Ủy ban Nhân dân cấp xã là 938 nhiệm vụ); khối Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị-xã hội hiện đang thực hiện 175 nhiệm vụ (trong đó, Trung ương là 67 nhiệm vụ, cấp tỉnh 47 nhiệm vụ, cấp xã là 61 nhiệm vụ).

Về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và đổi mới phương thức hoạt động

Đã sắp xếp, giảm từ 63 tỉnh, thành phố xuống còn 34 tỉnh, thành phố; kết thúc hoạt động của 696 đơn vị hành chính cấp huyện; tinh gọn từ 10.035 xuống còn 3.321 đơn vị hành chính cấp xã; xác lập quy mô quản trị phù hợp, tối ưu hóa nguồn lực và khơi thông mạnh mẽ dư địa phát triển.

Hiện nay, các địa phương đang triển khai sắp xếp thôn, tổ dân phố theo Kết luận số 34-KL/TW của Bộ Chính trị và quy định của Chính phủ; dự kiến giảm từ 89.580 xuống còn 48.678 đơn vị (giảm 40.902 đơn vị, đạt 45,66%).

Về công tác cán bộ

Tính đến ngày 31/3/2026, cả nước có 519.877 cán bộ, công chức (ở Trung ương là 78.984, cấp tỉnh là 93.696, cấp xã là 347.197); hệ thống quy định về công tác cán bộ được rà soát, hoàn thiện, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và minh bạch.

Về đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị

(i) Khối Đảng, có 93 thủ tục hành chính; khối Chính phủ, Ủy ban nhân dân có 5.136 thủ tục hành chính công khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia (1.595 thủ tục hành chính cấp bộ, 2.518 thủ tục hành chính cấp tỉnh, 839 thủ tục hành chính cấp xã, 184 thủ tục hành chính thuộc cơ quan khác); toàn quốc đã tiếp nhận trên 42,5 triệu hồ sơ, trong đó tỷ lệ nộp trực tuyến đạt 91,74%; tỷ lệ giải quyết đúng hạn duy trì trên 95%; hơn 16,5 triệu hồ sơ số hóa (tỷ lệ gần 95%).

Cắt giảm, đơn giản hóa 3.466 thủ tục hành chính và 1.754 điều kiện kinh doanh, góp phần cắt giảm 53% thời gian thực hiện và 54,6% chi phí tuân thủ.

(ii) Tổng số 4 khối có 1.653 nhiệm vụ chuyển đổi số, trong đó cấp Trung ương 1.473 nhiệm vụ, cấp tỉnh 89 nhiệm vụ, cấp xã 74 nhiệm vụ. Hành lang pháp lý được củng cố với Luật Chuyển đổi số 2025; hạ tầng mạng 5G bứt phá, phủ sóng 91,9% dân số với trên 23 triệu thuê bao (tính đến tháng 5/2026).

(iii) Công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị cơ bản được duy trì ổn định, thông suốt; góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và nâng cao niềm tin của người dân đối với bộ máy chính quyền. Mức độ hài lòng của người dân đạt 83,08%, đặc biệt 89,09% ý kiến ghi nhận không còn tình trạng công chức sách nhiễu, phiền hà.

Về quản lý tài chính, tài sản công, điều kiện bảo đảm hoạt động

Đã quản lý, khai thác hiệu quả tài sản công, khơi thông nguồn lực đất đai; chủ động cân đối ngân sách, nguồn lực bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ phân cấp, phân quyền và bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và ưu tiên nguồn lực chuyển đổi số.

Về thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội và nâng cao đời sống nhân dân

Việc xóa bỏ sự cắt khúc theo địa giới hành chính nhỏ lẻ đã mở ra không gian quy hoạch và phát triển quy mô lớn; năm 2025, cả nước hoàn thành vượt mức 15/15 chỉ tiêu, đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu kinh tế-xã hội chủ yếu của cả giai đoạn 2021-2025. Đã bảo đảm nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội và đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao.

Những kết quả bước đầu đạt được tiếp tục khẳng định chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới; đồng thời phản ánh quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận của toàn hệ thống chính trị và tinh thần trách nhiệm, chủ động, sáng tạo của các cấp, các ngành trong tổ chức thực hiện.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn một số hạn chế như:

(1) Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tuy đã ban hành với khối lượng lớn, tương đối đồng bộ nhưng vẫn còn nội dung cần tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung nhằm tạo khung khổ pháp lý đầy đủ hơn để mô hình chính quyền 03 cấp vận hành thông suốt, hiệu quả.

(2) Bộ máy được sắp xếp nhưng vẫn chưa đồng đều, số đầu mối đã giảm nhưng hiệu quả quản trị chưa tăng tương xứng, nhất là cấp cơ sở, chênh lệch giữa đô thị, nông thôn và miền núi. Qua thống kê, vẫn còn một số đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt đủ tiêu chuẩn (về diện tích tự nhiên và quy mô dân số) theo quy định.

(3) Chất lượng đội ngũ cán bộ chưa đồng đều, cơ cấu chuyên môn mất cân đối ở một số vùng, lĩnh vực chuyên môn.

(4) Công tác đồng bộ dữ liệu còn chậm; hiện còn 05/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu và 44/104 cơ sở dữ liệu chưa kết nối, đồng bộ về Trung tâm dữ liệu quốc gia; còn 62/84 nền tảng số quốc gia, chuyên ngành chưa hoàn thành.

(5) Việc quản lý tài chính, ngân sách, đầu tư công ở một số xã, phường chưa theo kịp yêu cầu; tiến độ xử lý, khai thác hiệu quả trụ sở, tài sản công dôi dư còn chậm.

Việc sơ kết 1 năm vận hành không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường cải cách tổ chức bộ máy, mà còn là cơ sở quan trọng để tiếp tục đổi mới phương thức quản trị, tháo gỡ vướng mắc, giải quyết bất cập để tiếp tục hoàn thiện mô hình và nâng cao chất lượng vận hành của hệ thống chính trị ngày càng hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Điểm mới nổi bật là mô hình mới đang hình thành một cơ chế vận hành thống nhất: thể chế làm nền tảng; phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền làm trụ cột vận hành; thủ tục, quy trình làm công cụ thực thi; tiêu chí, tiêu chuẩn, định mức làm căn cứ đo lường; nguồn lực (ngân sách, nhân lực) làm điều kiện bảo đảm; chuyển đổi số và dữ liệu làm phương thức điều hành; kiểm tra, giám sát làm cơ chế kiểm soát quyền lực và bảo đảm kỷ luật công vụ.

Khi cơ chế này vận hành đồng bộ, mô hình chính quyền 3 cấp, chính quyền địa phương 2 cấp mới thực sự thông suốt, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Hiện nay, yêu cầu đặt ra là chuyển mạnh trọng tâm từ “sắp xếp xong” bộ máy sang “vận hành tốt,” từ “ổn định bộ máy” sang “nâng tầm hiệu quả”, từ “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển.”

Toàn hệ thống cần tiếp tục đồng bộ hóa thể chế, chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ công tác, bảo đảm bộ máy tinh gọn, thông suốt; quyền hạn, trách nhiệm rành mạch; hướng mạnh về cơ sở nhằm kiến tạo không gian, động lực phát triển mới, phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Trọng tâm là phân định rõ thẩm quyền liên thông theo mô hình 3 cấp: Trung ương kiến tạo thể chế, nền tảng số và giám sát; cấp tỉnh điều phối nguồn lực, liên kết vùng; cấp xã trực tiếp thực thi, quản trị dữ liệu và phục vụ Nhân dân, doanh nghiệp.

Thành quả từ mô hình tổ chức mới sẽ tạo xung lực mạnh mẽ để đưa nhanh Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào thực tiễn cuộc sống, khơi dậy mãnh liệt khát vọng phát triển vươn mình của dân tộc; tạo tiền đề vững chắc đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, hiện thực hóa thắng lợi hai mục tiêu chiến lược 100 năm: Kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng (năm 2030) và 100 năm thành lập Nước (năm 2045).

Đó là trách nhiệm chính trị, là mệnh lệnh hành động, là niềm tin và khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới./.