Sáng tác âm nhạc về đất nước thời hiện đại: Hãy yêu những gì đến tự nhiên

Với khán giả trẻ, tình yêu Tổ quốc trở nên gần gũi hơn qua giai điệu và hình ảnh đương đại. Còn với thế hệ lớn tuổi, đó là niềm xúc động khi lắng nghe những giai điệu tự hào bằng cách mới mẻ.

Còn nhớ vào dịp cả nước tưng bừng kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9 năm ngoái, bầu không khí nghệ thuật dường như cũng được nhuộm bằng sắc đỏ của lòng yêu nước. Hàng loạt ca sỹ, nhạc sỹ đã đồng loạt giới thiệu những sản phẩm âm nhạc ca ngợi Bác Hồ, quê hương và đất nước, tạo nên một dòng chảy cảm xúc lan rộng trên các sân khấu lẫn nền tảng số.

Ngợi ca lãnh tụ, Tổ quốc vốn là đề tài muôn thuở trong âm nhạc, song bài toán ở đây là cần phải viết thế nào để những sản phẩm ấy chạm đến trái tim khán giả nhờ tính nghệ thuật và góp phần kết nối cộng đồng trong niềm tự hào dân tộc và tinh thần hướng về cội nguồn.

Như nhạc sỹ Đức Huy đã viết, có lẽ chúng ta hãy cứ “yêu những gì đến tự nhiên, những câu nói thành thật” – đó là cách để âm nhạc có sức sống lâu bền.

Lan tỏa hình ảnh đất nước bằng âm nhạc

Vào đúng dịp đại lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, ca sỹ Sao Mai Huyền Trang ra mắt 2 MV đặc biệt gồm “Quê hương Việt Nam tôi” “Tôi yêu Việt Nam.”

Ra mắt trong thời khắc mọi trái tim đều hòa chung một nhịp cùng hướng về Tổ quốc, MV khơi dậy những xúc cảm chân thành, khiến tình yêu quê hương, đất nước càng thêm sâu nặng. Tiếng hát hòa cùng hình ảnh gợi nhắc ta biết ơn thế hệ cha anh đã hy sinh xương máu cho độc lập, tự do, đồng thời nhắc nhở mỗi người hôm nay sống, cống hiến, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nước phồn vinh. Đó cũng chính là thông điệp mà Sao Mai Huyền Trang mong muốn gửi gắm.

Ca sỹ Võ Hạ Trâm liên tiếp góp mặt trong các chương trình chính luận nghệ thuật trong các dịp kỷ niệm trọng đại của đất nước. (Ảnh: CTV/Vietnam+)

Cùng chung cảm xúc đó, Võ Hạ Trâm trình làng MV “Nguyện là người Việt Nam,” đánh dấu sự trở lại với dòng nhạc truyền thống, cách mạng. Toàn bộ doanh thu từ sản phẩm này được cô ủng hộ người nghèo tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Nhạc sỹ, ca sỹ Hoàng Bách cho ra đời EP (đĩa mở rộng) “Lời trái tim Việt Nam” gồm ba ca khúc “Lời trái tim Việt Nam,” “Yêu nụ cười Việt Nam” và “Welcome to Việt Nam.” Ca sỹ Hà Anh Tuấn đánh dấu sự hợp tác lần đầu tiên với nhóm sản xuất âm nhạc DTAP bằng MV “Nhà tôi có treo một lá cờ.”

Đáng chú ý, nhạc sỹ Nguyễn Văn Chung liên tiếp sáng tác nhiều ca khúc trở thành món quà ý nghĩa chào mừng ngày lễ trọng đại của đất nước. Trong đó có MV “Việt Nam-Tự hào tiếp bước tương lai” hợp tác cùng ca sỹ Tùng Dương, “Nỗi đau giữa hòa bình” hợp tác cùng ca sỹ Hòa Minzy đều “viral” trên mạng xã hội và các nền tảng nhạc số.

Ca sỹ Tùng Dương và nhạc sỹ Nguyễn Văn Chung. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Làn sóng MV chào mừng 80 năm Quốc khánh 2/9 không chỉ tạo ra điểm nhấn nghệ thuật, mà còn góp phần tạo nên bầu không khí đoàn kết, hướng về nguồn cội trong cộng đồng. Việc nhiều sản phẩm âm nhạc về Tổ quốc xuất hiện đồng loạt trên các nền tảng số giúp hình ảnh Việt Nam được lan tỏa mạnh mẽ, cả trong và ngoài nước.

Âm nhạc đến từ sự hồn nhiên, chân thật

Điều làm nên sức sống đặc biệt của những ca khúc ra mắt nhân dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh chính là khả năng chạm tới cảm xúc công chúng, vượt qua mọi khoảng cách về tuổi tác hay vùng miền.

Âm nhạc vốn là thứ ngôn ngữ không cần phiên dịch, và khi hòa cùng những câu chuyện về quê hương, lịch sử, lòng tự hào dân tộc, sức lan tỏa của các tác phẩm càng trở nên sâu rộng. Từ những giai điệu hào sảng đến các khung hình giàu cảm xúc, mỗi sản phẩm đều như một nhịp cầu kết nối ký ức và tình yêu đất nước trong lòng người nghe.

Hòa Minzy, Trúc Nhân, Phương Mỹ Chi 'cháy' hết mình tại 'V Concert'. (Ảnh: BTC)

Thành công của loạt ca khúc ấy cũng cho thấy khán giả Việt luôn dành sự đón nhận nồng nhiệt cho những sản phẩm nghệ thuật được đầu tư nghiêm túc, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Khi chạm đúng cảm xúc cộng đồng, âm nhạc không chỉ hiện diện trên các nền tảng số mà còn trở thành một phần của đời sống tinh thần xã hội.

Theo nhạc sỹ Nguyễn Văn Chung, nghệ thuật là một phương tiện rất hiệu quả để khơi gợi tình yêu nước, gìn giữ những giá trị truyền thống, lịch sử, nuôi dưỡng những phẩm chất sống tốt đẹp mà mỗi con người nên có. Âm nhạc là chất xúc tác kỳ diệu, bởi mỗi tác phẩm không cần quá dài, nhưng nếu đủ hay, chân thành và xúc động sẽ chạm tới trái tim con người, từ đó làm nảy mầm những cảm xúc tích cực, nhân văn.

Nhạc sỹ Dương Cầm. (Ảnh: CTV/Vietnam+)

Cùng chung quan điểm đó, nhạc sỹ Dương Cầm cho rằng âm nhạc như một “đại dương” tự do để khám phá, nơi giá trị lớn nhất không nằm ở kỹ thuật hay xu hướng, mà ở khả năng xóa nhòa mọi khoảng cách về không gian, thời gian và thế hệ.

“Nghệ thuật nói chung hay âm nhạc nói riêng không đơn thuần chỉ là giải trí, mà nó còn có sứ mệnh mang đến cho con người khát khao được yêu thương, gắn kết. Đó là bản chất của nghệ thuật,” nhạc sỹ Dương Cầm nói.

Gần đây cũng có nhiều tác giả chuyên và không chuyên mạnh dạn sáng tác ca khúc với nội dung ca ngợi đất nước và tôn vinh cá nhân, nhạc sỹ Dương Cầm cho rằng điều đó không xấu song để có được một ca khúc hay, có sức sống lâu dài thì âm nhạc phải hồn nhiên, xuất phát từ tâm hồn, từ rung động của tác giả.

“Tôi nghĩ đơn giản là khi yêu ai thì viết về người đó, có như vậy mới không bị gượng ép. Những tác phẩm như vậy sẽ chạm đến khán giả,” nhạc sỹ chia sẻ.

Nhạc sỹ Trương Ngọc Ninh (giữa) trong một sự kiện âm nhạc gần đây. (Ảnh: CTV/Vietnam+)

Nhạc sỹ gạo cội Trương Ngọc Ninh cũng khẳng định âm nhạc luôn có sức kết nối mạnh mẽ với đời sống. Mỗi người có những suy nghĩ, kỷ niệm và cảm xúc riêng, điều quan trọng là ca từ đó, âm thanh đó có nói lên được cảm xúc của tác giả không.

“Cái gì không chạm được đến cảm xúc của con người thì chỉ gây chú ý trong thời gian ngắn, và ngược lại, có thể tồn tại mãi mãi nếu đủ cảm xúc,” nhạc sỹ Trương Ngọc Ninh bày tỏ.

Trao đổi về cảm hứng trong sáng tác, nhạc sỹ Lê Tự Minh lấy ví dụ về ca khúc “Tổ quốc ơi, ta mãi yêu người” mà ông vừa hoàn thành nhân kỷ niệm Ngày truyền thống Hải quân Nhân dân Việt Nam (7/5).

Nhạc sỹ Lê Tự Minh (phải) tại đảo Sinh Tồn Đông, Trường Sa. (Ảnh: NVCC)

Nguồn cảm hứng để nhạc sỹ viết nên tác phẩm bắt đầu từ những ký ức trong chuyến đi Trường Sa và những cuộc trò chuyện giản dị với người lính biển. Một câu nói mộc mạc của người lính về người vợ đang mùa gặt nơi quê nhà đã khiến ông xúc động: “Mùa này chắc vợ em đang gặt lúa, nhà neo người, vợ em vất lắm…”

Không lựa chọn màu sắc hùng tráng quen thuộc, ca khúc mang giai điệu tự sự, sâu lắng và gần gũi. Qua những hình ảnh như bình minh trên biển, cánh đồng lúa, lá cờ Tổ quốc tung bay hay giọt mồ hôi của người lao động, bài hát gợi lên tình yêu đất nước từ những điều bình dị nhất trong đời sống.

Chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus, nhạc sỹ Lê Tự Minh cho rằng viết về Tổ quốc không thể chỉ bằng kỹ thuật hay cảm hứng nhất thời. Nếu không có cảm xúc thật thì ca từ và giai điệu sẽ rất dễ khô khan.

Với ông, âm nhạc không chỉ để nghe mà còn để lưu giữ ký ức, tình yêu quê hương và những giá trị tinh thần đẹp đẽ./.

(Vietnam+)