Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo nợ công ở mức cao, đặc biệt tại các nền kinh tế phát triển, làm gia tăng nguy cơ chi phí vay vốn tăng mạnh và gây sức ép lên tăng trưởng.

Ngày 13/10, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng 3,1% trong năm 2026, nhỉnh hơn mức 3% đưa ra hồi tháng 7/2026, nhờ đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI) bù đắp tác động từ cú sốc năng lượng do xung đột tại Trung Đông.

Tuy nhiên, định chế tài chính này cảnh báo rủi ro suy giảm tăng trưởng đang gia tăng, trong khi nhiều quốc gia ngày càng dễ tổn thương trước gánh nặng nợ lớn.

Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới công bố khi các nhà lãnh đạo kinh tế và tài chính toàn cầu tập trung tại Bangkok (Thái Lan) tham dự Hội nghị thường niên của IMF và Ngân hàng Thế giới (WB), IMF dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 thấp hơn mức 3,5% của năm 2025. Dự báo tăng trưởng năm 2027 được giữ nguyên ở mức 3,4%.

Triển vọng được cải thiện nhẹ chủ yếu nhờ đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI tiếp tục tăng mạnh, giúp nâng dự báo tăng trưởng của một số nền kinh tế phát triển và các quốc gia cung cấp phần cứng AI, trong đó có Hàn Quốc, Malaysia, Mexico và Thái Lan.

Bà Silvana Tenreyro, nhà kinh tế trưởng mới của IMF, nhận định: “Kinh tế toàn cầu đã cho thấy khả năng chống chịu, nhưng khả năng này đang chịu sức ép, trong khi các rủi ro đối với tăng trưởng nghiêng về chiều hướng tiêu cực.”

Bà cảnh báo xung đột kéo dài tại Trung Đông có thể làm gia tăng áp lực lạm phát và kìm hãm tăng trưởng. Triển vọng cũng có thể xấu đi nếu tình hình tài khóa suy yếu, các nhà đầu tư đánh giá lại khả năng sinh lời của AI hoặc xảy ra những hiện tượng thời tiết cực đoan.

Theo ông Petya Koeva Brooks, Phó Giám đốc bộ phận nghiên cứu của IMF, các quốc gia và doanh nghiệp đã ứng phó với cú sốc giá dầu bằng cách sử dụng nguồn dự trữ, chuyển sang các nhà cung cấp và nguồn năng lượng khác, đồng thời cắt giảm nhu cầu dầu mỏ. Nếu không có những biện pháp này, tăng trưởng toàn cầu năm nay có thể chỉ đạt 2,5%. Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp ứng phó đang suy giảm khi chiến sự kéo dài.

IMF cũng ghi nhận khoảng cách ngày càng lớn giữa các quốc gia hưởng lợi từ AI và những nước bị bỏ lại phía sau. Hiện chỉ có 32 quốc gia đóng góp tới 95% tăng trưởng toàn cầu, so với 54 quốc gia hồi tháng 4/2026. Kể từ thời điểm đó, IMF đã hạ dự báo tăng trưởng của 47% số nền kinh tế, trong đó có các quốc gia nhập khẩu năng lượng nằm ngoài chuỗi giá trị AI.

Các nước vùng Vịnh chịu ảnh hưởng trực tiếp từ cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran là nhóm bị hạ dự báo mạnh nhất. IMF hiện dự báo GDP Saudi Arabia giảm 3,3% trong năm 2026, trái ngược với mức tăng trưởng 1,7% đưa ra hồi tháng 7. Iran, Iraq, Kuwait, Qatar và UAE cũng được dự báo suy thoái sâu, với GDP lần lượt giảm 7,6%, 16%, 16,7%, 15,6% và 3,9%.

IMF dự báo kinh tế Mỹ tăng trưởng 2,3% trong cả năm 2026 và 2027. Theo định chế này, tiêu dùng tư nhân duy trì đà tăng, cùng với các biện pháp cắt giảm thuế và đầu tư vào AI, sẽ tiếp tục hỗ trợ kinh tế Mỹ tăng trưởng.

Tuy nhiên, tác động thúc đẩy tăng trưởng của đầu tư AI sẽ bị hạn chế do phần lớn nhu cầu đầu tư này được đáp ứng bằng hàng hóa nhập khẩu, thay vì sản xuất trong nước.

Dự báo tăng trưởng của Khu vực sử dụng đồng euro (Eurozone) năm 2026 được IMF nâng từ 0,9% lên 1,1%, nhờ đầu tư AI tăng mạnh, sự tham gia vào các chuỗi giá trị liên quan và chi tiêu quốc phòng gia tăng tại các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU). Dự báo tăng trưởng của Anh cũng được nâng 0,3 điểm phần trăm so với tháng 7, lên 1,3%, nhờ đầu tư AI.

Trong khi đó, IMF dự báo Trung Quốc tăng trưởng 4,5% năm 2026 và 4% năm 2027, đều giảm 0,1 điểm phần trăm so với dự báo trước, do giá dầu cao làm trầm trọng thêm tình trạng nhu cầu trong nước yếu, bất chấp xuất khẩu vẫn mạnh.

Ấn Độ tiếp tục là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với mức tăng 7% trong cả hai năm 2026 và 2027. Dự báo được nâng lên nhờ nhu cầu trong nước vững chắc, hoạt động dịch vụ sôi động và đầu tư AI gia tăng. Làn sóng đầu tư AI được dự báo tiếp tục tạo áp lực lên giá cả. IMF dự báo lạm phát tiêu dùng toàn phần toàn cầu đạt 4,7% trong năm 2026 và giảm xuống 4,1% vào năm 2027.

Dự báo của IMF dựa trên giả định eo biển Hormuz mở cửa trở lại vào tháng 3/2027 và hoạt động vận tải biển nhìn chung trở về trạng thái trước chiến tranh vào tháng 10/2027. Định chế này dự báo giá dầu bình quân đạt 96 USD/thùng trong năm 2026 và 87 USD/thùng trong năm 2027.

Tuy nhiên, trong kịch bản bất lợi, nếu chiến sự leo thang khiến giá dầu tăng lên 130 USD/thùng và duy trì đến hết quý 1/2027, tăng trưởng toàn cầu sẽ giảm 0,2 điểm phần trăm trong năm 2026 và 0,5 điểm phần trăm trong năm 2027. Lạm phát năm 2027 có thể tăng thêm 1,1 điểm phần trăm, lên 5,2%.

Theo IMF, AI cũng tiềm ẩn rủi ro đáng kể. Nếu công nghệ này được ứng dụng nhanh hơn và đầu tư tiếp tục tăng tốc, GDP toàn cầu có thể tăng thêm 0,6% vào năm 2029, trong đó Mỹ và Trung Quốc hưởng phần lớn lợi ích.

Ngược lại, nếu AI không mang lại mức tăng năng suất như kỳ vọng, khiến đầu tư sụt giảm mạnh, GDP Mỹ có thể giảm trực tiếp 0,8%. Tác động lan tỏa sang các nền kinh tế châu Á xuất khẩu công nghệ có thể khiến GDP của nhóm này giảm tổng cộng tới 0,4% vào năm 2028.

IMF đồng thời cảnh báo nợ công ở mức cao, đặc biệt tại các nền kinh tế phát triển, làm gia tăng nguy cơ chi phí vay vốn tăng mạnh và gây sức ép lên tăng trưởng.

Định chế này kêu gọi các chính phủ sớm củng cố dư địa tài khóa và xây dựng kế hoạch trung hạn đáng tin cậy nhằm đưa nợ công trở lại quỹ đạo bền vững. Đây cũng là một trong những thông điệp IMF dự kiến nhấn mạnh tại hội nghị ở Bangkok./.