Những mô hình sản xuất mới dần được hình thành ở nhiều bản làng vùng cao Quảng Trị, bà con được hướng dẫn cách trồng trọt, chăn nuôi, từng bước thay đổi tập quán canh tác lạc hậu.

Trong nhịp sống nơi phên dậu Tổ quốc hôm nay, diện mạo nhiều bản làng vùng cao Quảng Trị đang từng ngày đổi thay.

Những thửa ruộng lúa nước hay rẫy sắn, rẫy chuối xanh mướt, những đàn bò, đàn lợn sinh sôi, những con đường bê tông vươn dài giữa núi rừng… là minh chứng sinh động cho một hành trình bền bỉ trên con đường gieo mầm kinh tế xanh của những người lính biên phòng. Các anh chính là những người đồng hành, hỗ trợ bà con thay đổi tư duy sản xuất, vươn lên thoát nghèo, xây dựng cuộc sống mới.

Sinh kế vùng biên bền vững

Chúng tôi đến với bản Ka Ai, xã Dân Hóa, một trong những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao, chiếm tới 88,47% dân số, vào những ngày cuối năm.

Theo lời kể của các già làng trong bản, cuộc sống của người dân nơi đây trước kia gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn, sản xuất phụ thuộc hoàn toàn vào nương rẫy, quanh năm “trông trời, trông đất, trông mưa," cái ăn, cái mặc luôn trong tình trạng bấp bênh. Những căn nhà sàn liêu xiêu nằm rải rác giữa núi rừng, đường sá đi lại cách trở, đời sống sinh hoạt thiếu thốn đủ bề, nhiều gia đình thường xuyên rơi vào cảnh giáp hạt, thiếu lương thực.

Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, với sự đồng hành của chính quyền địa phương và lực lượng bộ đội biên phòng, diện mạo bản Ka Ai đang từng ngày khởi sắc.

Những mô hình sản xuất mới dần được hình thành, bà con được hướng dẫn cách trồng trọt, chăn nuôi, từng bước thay đổi tập quán canh tác lạc hậu, mạnh dạn đưa giống cây, con mới vào sản xuất, tạo sinh kế bền vững và từng bước vươn lên thoát nghèo.

Ghé thăm căn nhà sàn của chị Hồ Thị Hoạt, trong cái lạnh giá vùng núi, chị đang cùng các con quây quần bên chảo lúa trên bếp lửa. Đôi tay thoăn thoắt đảo đều hạt thóc rang, tiếng lách tách vui tai hòa cùng tiếng cười trong trẻo của lũ trẻ. Gương mặt chị ánh lên niềm vui mộc mạc, hân hoan. Sau một vụ mùa bội thu, Tết năm nay gia đình chị không còn phải lo thiếu gạo nữa.

Thuộc người Sách trong cộng đồng dân tộc Chứt, trước kia cuộc sống của gia đình chị quanh năm phụ thuộc vào nương rẫy, bữa đói bữa no. Các thành viên trong gia đình khi thì hái măng rừng, lúc lại lội suối bắt cá để có cái ăn qua ngày. Hôm nay, bên chảo lúa rang thơm nức, chị nói về những thửa ruộng nước mới khai hoang, về vụ lúa trĩu hạt, về ước mơ Tết này các con được mặc áo mới, được ăn bữa cơm đủ đầy.

Tâm sự với chúng tôi, chị Hoạt kể trước kia gia đình chị cũng như bà con làm lúa rẫy năng suất thấp, năm được năm mất, luôn trong tình trạng bữa đói, bữa no. Giờ đây nhờ có cán bộ, chiến sỹ biên phòng dạy bà con cách trồng lúa nước, nuôi bò, nuôi dê, cuộc sống ngày càng tốt hơn. Nhờ có bộ đội mà người dân trong bản có cái ăn, cái mặc...

Cuộc sống người dân bắt đầu thay đổi khi các cán bộ, chiến sỹ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo về tận bản, mang theo giống lúa nước, phân bón và hướng dẫn bà con cách làm ruộng. Những ruộng lúa nước mọc lên, ban đầu bà con còn lạ lẫm, e dè. Việc be bờ, dẫn nước, làm đất, gieo giống, trồng lúa... đối với đồng bào Chứt là điều hoàn toàn mới mẻ. Nhưng với sự kiên trì “cầm tay chỉ việc” của bộ đội, từng thửa ruộng dần hình thành. Từ vài thửa ruộng nhỏ ban đầu, nay nhiều nơi trên các bản làng xã Dân Hóa đã có những cánh đồng lúa nước xanh mướt, trĩu bông.

Cũng giống gia đình chị Hoạt, chị Hồ Thị Toàn, bản Y Leng, xã Dân Hóa cho biết: "Bộ đội cho con lợn, con gà, con bò, hướng dẫn cho bà con vùng sâu, vùng xa chăm sóc. Nếu chưa hiểu bộ đội nói lại, làm lại cho dân hiểu. Không kể mưa hay nắng, bộ đội vì dân, giúp dân làm các mô hình nuôi gà, trồng sắn, nuôi lợn ngày càng phát triển..."

Từ những việc làm thiết thực, gắn với cuộc sống của người dân, nhiều mô hình kinh tế được triển khai hiệu quả. Để thay đổi tập quán canh tác lạc hậu của đồng bào, cán bộ, chiến sỹ Biên phòng đã thực hiện phương châm “4 cùng”: cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng sống với bà con. Đến nay, các mô hình đã mang lại hiệu quả rõ rệt, góp phần đảm bảo an ninh lương thực, nâng cao thu nhập cho người dân.

Ngồi bên bếp lửa hồng giữa đại ngàn, chúng tôi chợt thấy mùa Xuân đã về rất gần, không chỉ trên những cành đào rừng, mà còn trong niềm vui giản dị của những người phụ nữ vùng cao chờ đón Tết với nỗi lo cơm gạo đã vơi đi phần nào.

Ông Đinh Minh Thảo, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Dân Hóa khẳng định mô hình ruộng lúa Ka Ai được Bộ đội Biên phòng đầu tư trên địa bàn thay đổi phương thức sản xuất cũng như cuộc sống của bà con. Mô hình này mang lại hiệu quả thiết thực, giúp đồng bào đảm bảo lương thực hằng năm. Bên cạnh đó, các hoạt động hỗ trợ con giống, cây giống cũng giúp nhiều hộ gia đình ổn định kinh tế, vươn lên thoát nghèo.

Thắp sáng niềm tin và hy vọng nơi biên viễn

Theo Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị, chỉ riêng trong năm 2025, trên hai tuyến biên giới, cán bộ, chiến sỹ Biên phòng đã huy động hơn 12.050 lượt ngày công tham gia giúp nhân dân phát triển kinh tế-xã hội. Qua đó, lực lượng biên phòng xây dựng 4 mô hình lúa nước đạt năng suất từ 3,5-4,5 tấn/ha; chăm sóc và thu hoạch 52 ha hoa màu; tu sửa 23km đường giao thông nông thôn; nạo vét và sửa chữa 11km kênh mương thủy lợi, trồng mới 58ha rừng...

Lực lượng biên phòng góp phần hỗ trợ xóa đói, giảm nghèo cho 403 hộ dân; vận động các cơ quan, tổ chức, cá nhân thiện nguyện phối hợp xây dựng và bàn giao 6 công trình “Ánh sáng vùng biên," 1 công trình “Truyền thanh bản xa," 4 căn nhà “Mái ấm biên cương," 6 giếng nước sạch, hỗ trợ và trao tặng hơn 84.500 suất quà, 50.500 cây và con giống các loại, 500kg lúa giống.

Ngoài ra, các đơn vị Bộ đội Biên phòng tổ chức khám bệnh và cấp thuốc miễn phí cho 7.253 lượt người dân... Tổng trị giá các hoạt động hỗ trợ đạt hơn 54,2 tỷ đồng.

Thượng tá Ngô Văn Bình, Chính trị viên Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo cho biết Đồn đã kêu gọi và đồng hành cùng các nhà hảo tâm để mua bò giống cấp phát cho người dân. Từ những con bò giống ban đầu, đến nay nhiều gia đình đã gây dựng được đàn bò sinh sản, tạo nguồn sinh kế bền vững; qua đó, từng bước góp phần thay đổi toàn diện đời sống của nhân dân khu vực biên giới.

Tại những bản làng nghèo khó, nhiều hộ dân vùng biên giới Quảng Trị đã vươn lên thoát nghèo nhờ được hỗ trợ cây, con giống và hướng dẫn sản xuất bền vững. Con em đồng bào được đến trường đầy đủ, nhiều gia đình đã có của ăn, của để. Hệ thống giếng nước, đường bê tông, công trình ánh sáng đường biên cũng triển khai có hiệu quả giúp chất lượng cuộc sống bà con ngày càng cao hơn.

Thượng tá Dương Đình Hoàn, Chính trị viên Đồn Biên phòng Cà Xèng chia sẻ với mục tiêu hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo bền vững, thời gian qua, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Đồn đã chỉ đạo các tổ, đội công tác, cán bộ, chiến sỹ bám sát địa bàn, cử lực lượng trực tiếp xuống từng thôn, bản, hộ gia đình để hướng dẫn cách phát triển sản xuất. Cán bộ, chiến sỹ đã động viên bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào canh tác, qua đó, từng bước giúp người dân thay đổi tập quán sản xuất lạc hậu, đẩy mạnh sản xuất theo hướng hàng hóa, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế, góp phần ổn định đời sống, xây dựng khu vực biên giới ngày càng vững mạnh.

Theo Đại tá Ngô Văn Dũng, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị, hiện nay, trên tuyến biên giới của tỉnh đang triển khai 22 mô hình phát triển kinh tế - xã hội mang lại hiệu quả thiết thực cho nhân dân. Thời gian tới, Bộ đội Biên phòng tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương và các ban, ngành liên quan huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị để tổ chức triển khai ngày càng bài bản, đồng bộ và bền vững hơn các mô hình đã có. Đồng thời, Bộ đội Biên phòng nghiên cứu xây dựng thêm những mô hình mới phù hợp với điều kiện thực tiễn từng địa bàn.

Những mô hình có chiều sâu, hiệu quả rõ nét sẽ được tiếp tục củng cố, mở rộng và nhân rộng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, tạo sinh kế bền vững và hỗ trợ xóa đói, giảm nghèo ở khu vực biên giới.

Ở nơi biên cương của Tổ quốc, màu xanh của lúa, của rừng, của những mô hình kinh tế bền vững đang hòa cùng màu xanh áo lính, tạo nên một bức tranh vùng biên viễn đầy sức sống. Để có được kết quả đó, những người lính Biên phòng vẫn ngày đêm bám bản, bám dân, vừa giữ vững từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc, vừa thắp lên niềm tin, giúp đồng bào vùng cao nỗ lực làm chủ cuộc sống.../.