Tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu siết chặt quản lý đội tàu cá, kiểm soát hoạt động khai thác, truy xuất nguồn gốc thủy sản và khẩn trương khắc phục các tồn tại nhằm ngăn chặn vi phạm IUU.

Trước nguy cơ phát sinh vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các sở, ngành, địa phương siết chặt quản lý đội tàu cá, kiểm soát nghiêm hoạt động khai thác, truy xuất nguồn gốc thủy sản và khẩn trương khắc phục những tồn tại đã được chỉ ra qua thanh tra, quyết tâm ngăn chặn tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Động thái này được triển khai nhằm thực hiện kết luận, chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Phiên họp lần thứ 36 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá, bảo đảm tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi khai thác, thu mua và tiêu thụ thủy sản trên địa bàn tỉnh.

Theo chỉ đạo của Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh, các cơ quan, đơn vị và địa phương phải nghiêm túc thực hiện các nhiệm vụ được Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Ủy ban Nhân dân tỉnh giao; chủ động phối hợp xử lý những vấn đề phát sinh, không để tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Cùng với đó, các đơn vị phải rà soát, tự khắc phục 5 nhóm tồn tại, hạn chế được Thanh tra Chính phủ chỉ ra, gồm công tác lãnh đạo, chỉ đạo; quản lý, giám sát tàu cá; truy xuất nguồn gốc thủy sản; theo dõi, xử lý vi phạm; quản lý tàu cá và cấp phép khai thác thủy sản.

Việc khắc phục không chỉ dừng ở rà soát hồ sơ mà phải gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, địa phương, bảo đảm các sai sót được phát hiện và xử lý kịp thời. Thanh tra tỉnh được giao theo dõi, báo cáo kết quả thực hiện theo Kết luận thanh tra số 91/KL-TTR ngày 5/5/2026 của Chánh Thanh tra tỉnh, đồng thời kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý những tồn tại, vi phạm. Nhiệm vụ này phải hoàn thành trước ngày 10/11/2026. Trên cơ sở kết quả thanh tra của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra tỉnh tiếp tục nghiên cứu, tham mưu tổ chức thanh tra công tác chống khai thác IUU theo thẩm quyền, bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là rà soát toàn diện đội tàu cá, bảo đảm dữ liệu quản lý chính xác, thống nhất và phản ánh đúng tình trạng hoạt động thực tế. Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Ủy ban Nhân dân các xã, phường ven biển và đặc khu Lý Sơn đối chiếu hồ sơ tàu cá tại địa phương với cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), cập nhật đầy đủ thông tin về đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, thiết bị giám sát hành trình (VMS) và tình trạng hoạt động của từng tàu.

Trên cơ sở rà soát, đội tàu phải được phân loại rõ theo tình trạng pháp lý và khả năng hoạt động, bao gồm tàu đủ điều kiện, tàu chưa đủ điều kiện, tàu không còn hoạt động, tàu đã xóa đăng ký và những trường hợp cần quản lý đặc biệt. Các dữ liệu sai lệch phải được xác minh, xử lý, bảo đảm thông tin có tính thống nhất và khả năng truy xuất khi cần thiết.

Đối với các địa phương ven biển và đặc khu Lý Sơn, yêu cầu đặt ra là phân công cụ thể trách nhiệm quản lý từng nhóm tàu, theo dõi chặt chẽ vị trí neo đậu, nhất là những tàu không đủ điều kiện hoạt động, tàu có nguy cơ cao vi phạm IUU hoặc nhiều năm không trở về địa phương. Các trường hợp này phải được quản lý thực chất, không để tiếp tục ra khơi khai thác trái quy định.

Song song với việc quản lý đội tàu, công tác cấp phép khai thác thủy sản cũng phải được chấn chỉnh. Những tàu chưa được cấp phép, có giấy phép hết hạn hoặc thông tin hồ sơ chưa thống nhất cần được rà soát, hướng dẫn hoàn thiện thủ tục theo Nghị định số 41/2026/NĐ-CP và các quy định liên quan. Quá trình giải quyết phải đúng pháp luật, không tự đặt thêm thủ tục, giấy tờ hay điều kiện ngoài quy định; đồng thời xác minh, xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng hồ sơ, thông tin không chính xác để đề nghị cấp phép.

Ở khâu kiểm soát hoạt động khai thác, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh chỉ đạo các cảng cá và lực lượng chức năng kiểm soát chặt chẽ tàu ra, vào cảng. Thông tin về tàu cá, giấy phép khai thác và các dữ liệu liên quan phải được đối chiếu theo quy định, bảo đảm việc giám sát không chỉ thực hiện trên hồ sơ mà còn gắn với hành trình và hoạt động thực tế của từng tàu.

Việc kê khai, tiếp nhận và cập nhật dữ liệu tàu rời cảng, cập cảng trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) phải đầy đủ, chính xác. Các cơ quan chức năng cần thường xuyên so sánh dữ liệu trên hệ thống với hồ sơ tại cảng, thông tin quản lý tàu và kết quả kiểm soát thực tế để kịp thời phát hiện những trường hợp thiếu dữ liệu hoặc có dấu hiệu bất thường. Khi xảy ra sự cố kỹ thuật, các đơn vị phải phối hợp với Cục Thủy sản và Kiểm ngư khắc phục, bảo đảm thông tin được cập nhật bổ sung và có thể truy xuất theo quy định.

Cùng với đó, tỉnh sẽ nghiên cứu bố trí nguồn lực đầu tư, nâng cấp hạ tầng cảng cá, đồng thời rà soát cơ sở pháp lý và sự cần thiết của việc lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đối với ba cảng Mỹ Á, Tịnh Hòa và Lý Sơn. Các địa phương ven biển, đặc khu Lý Sơn được yêu cầu huy động lực lượng chức năng và tổ công nghệ số tham gia rà soát, cập nhật dữ liệu eCDT, phấn đấu cơ bản hoàn thành nhiệm vụ từ nay đến cuối năm 2026.

Đáng chú ý, công tác kiểm soát sản lượng và xác minh nguồn gốc thủy sản sẽ được tăng cường nhằm ngăn chặn tình trạng hợp thức hóa sản phẩm khai thác bất hợp pháp. Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Công an tỉnh, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh giám sát sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng, đối chiếu với nhật ký khai thác, dữ liệu tàu ra vào cảng, thông tin VMS và eCDT. Những trường hợp bất thường về thời gian, hành trình, loài thủy sản, sản lượng hoặc địa điểm bốc dỡ phải được xác minh trước khi xem xét xác nhận, chứng nhận nguồn gốc.

Đối với thiết bị VMS, các cơ quan chức năng phải khẩn trương rà soát tình trạng lắp đặt, hoạt động, xác minh và khắc phục những trường hợp chưa lắp đặt, thiết bị hư hỏng, mất kết nối hoặc có dấu hiệu bị can thiệp, vô hiệu hóa. Việc đối chiếu dữ liệu giám sát hành trình với thông tin cảng cá, nhật ký khai thác và eCDT sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm, làm căn cứ lập hồ sơ và xử lý theo quy định.

Ngoài hoạt động khai thác trực tiếp, tỉnh cũng tăng cường kiểm tra các tổ chức, cá nhân thu mua, bảo quản, chế biến và xuất khẩu thủy sản có sử dụng nguyên liệu khai thác nhập khẩu. Công tác này được thực hiện với sự phối hợp của Công an tỉnh và các cơ quan liên quan, trong đó chú trọng những nội dung liên quan đến Hiệp định về các biện pháp quốc gia có cảng (PSMA), nhằm nâng cao khả năng xác minh nguồn gốc và kịp thời xử lý vi phạm.

Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm định kỳ hằng tháng và đột xuất báo cáo kết quả chống khai thác IUU của tỉnh, theo dõi tình hình thực hiện trên Hệ thống điều hành IUU quốc gia và cung cấp hồ sơ kiểm chứng theo yêu cầu “5 không." Trên cơ sở đó, cơ quan này chủ động tham mưu giải pháp, đề xuất Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh chỉ đạo và huy động sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh yêu cầu thủ trưởng các cơ quan, đơn vị và địa phương nghiêm túc triển khai nhiệm vụ, kịp thời báo cáo khó khăn, vướng mắc để Sở Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Ủy ban Nhân dân tỉnh xem xét, chỉ đạo. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp được kỳ vọng sẽ khắc phục những lỗ hổng trong quản lý nghề cá, nâng cao hiệu quả kiểm soát đội tàu và bảo đảm thủy sản khai thác có nguồn gốc rõ ràng, minh bạch./.