Quan hệ Việt Nam-Lào là tài sản vô giá được các thế hệ lãnh đạo, nhân dân hai nước vun đắp và đang trở thành một hình mẫu đặc biệt trong quan hệ quốc tế, hợp tác cùng phát triển trong kỷ nguyên mới.

Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng, Thủ tướng nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Sonexay Siphandone sẽ thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ ba từ ngày 7- 9/6/2026.

Nhân dịp này, phóng viên TTXVN tại Lào đã có cuộc trao đổi với Đại sứ Việt Nam tại nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào Nguyễn Minh Tâm về ý nghĩa chuyến thăm và việc tham dự Diễn đàn đối với mối quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào.

- Thưa Đại sứ, chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone đến Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh hai nước đang tích cực triển khai các mục tiêu phát triển của nhiệm kỳ mới? Chuyến thăm lần này gửi đi thông điệp gì về quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược Việt Nam-Lào?

Đại sứ Nguyễn Minh Tâm: Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng, Thủ tướng nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào Sonexay Siphandone sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Lào thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 từ ngày 7-9/6.

Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, diễn ra trong bối cảnh hai nước đã tổ chức thành công Đại hội đại biểu toàn quốc của mỗi Đảng, bầu cử Quốc hội của mỗi nước, kiện toàn nhân sự lãnh đạo cấp cao của nhiệm kỳ mới và đang tích cực triển khai Nghị quyết Đại hội của mỗi Đảng, cũng như kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của mỗi nước.

Đặc biệt, chuyến thăm này là sự tiếp nối chuyến thăm cấp Nhà nước mang tính lịch sử của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith đến Việt Nam hồi tháng 1 và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Lào vào tháng 2.

Chuyến thăm tiếp tục khẳng định sự nhất quán của lãnh đạo cấp cao hai nước trong việc không ngừng vun đắp cho mối quan hệ Việt Nam-Lào ngày càng phát triển đi vào chiều sâu, thiết thực và hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực; đồng thời triển khai cụ thể hóa nội hàm “gắn kết chiến lược” giữa hai quốc gia.

Trước hết, đây là chuyến thăm chính thức đầu tiên của Thủ tướng Sonexay Siphandone đến Việt Nam sau khi được Đại hội lần thứ XII của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và Quốc hội khóa X tín nhiệm bầu tiếp tục giữ cương vị Thủ tướng Chính phủ.

Việc Việt Nam là một trong những điểm đến ưu tiên trong chương trình đối ngoại của Thủ tướng Sonexay Siphandone tiếp tục khẳng định sinh động rằng quan hệ Việt Nam-Lào luôn giữ vị trí ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của mỗi nước, thể hiện sự gắn bó mật thiết và tính chất đặc biệt của mối quan hệ có một không hai trên thế giới giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước.

Thứ hai, chuyến thăm là dịp để lãnh đạo cấp cao hai nước rà soát toàn diện việc triển khai các thỏa thuận đạt được trong thời gian qua, đặc biệt là kết quả Cuộc gặp thường niên giữa hai Bộ Chính trị Việt Nam và Lào, Kỳ họp lần thứ 48 Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác song phương Việt Nam-Lào và các thỏa thuận cấp cao khác; qua đó đề ra các quyết sách mới nhằm đưa hợp tác Việt Nam-Lào bước sang giai đoạn phát triển sâu sắc, thực chất và hiệu quả hơn.

Điểm nổi bật của giai đoạn hiện nay là hai bên không chỉ thúc đẩy hợp tác theo chiều rộng mà đang tập trung nâng cao chất lượng hợp tác theo chiều sâu, gắn kết chặt chẽ hơn lợi ích chiến lược của hai nước.

Nội hàm “gắn kết chiến lược” đang từng bước được cụ thể hóa trên các lĩnh vực then chốt như kết nối hạ tầng chiến lược, liên kết kinh tế, hợp tác năng lượng, chuyển đổi số, tài chính-tiền tệ, đào tạo nguồn nhân lực và phối hợp tại các cơ chế đa phương.

Thứ ba, việc Thủ tướng Sonexay Siphandone tham dự 2 trong 3 kỳ Diễn đàn Tương lai ASEAN (2024 và 2026) tiếp tục thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ của Lào đối với sáng kiến do Việt Nam khởi xướng nhằm thúc đẩy đối thoại chiến lược về tương lai ASEAN.

Sự tham gia tích cực của Lào không chỉ phản ánh sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa hai nước trong các vấn đề khu vực, mà còn cho thấy quyết tâm chung của Việt Nam và Lào trong việc đóng góp vào việc xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường, sáng tạo, lấy người dân làm trung tâm và giữ vững vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực đang định hình.

Trong bối cảnh thế giới và khu vực đang trải qua những biến động sâu sắc về địa chính trị, địa kinh tế và công nghệ, chuyến thăm lần này gửi đi thông điệp rất rõ ràng rằng Việt Nam và Lào sẽ tiếp tục đồng hành, chia sẻ lợi ích chiến lược, hỗ trợ lẫn nhau trong phát triển đất nước, đồng thời phối hợp chặt chẽ để ứng phó hiệu quả với các thách thức chung.

Quan hệ Việt Nam-Lào không chỉ là tài sản vô giá được các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp, mà còn đang trở thành một hình mẫu đặc biệt trong quan hệ quốc tế, hợp tác cùng phát triển trong kỷ nguyên mới.

Tôi tin tưởng rằng chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Sonexay Siphandone đến Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 sẽ thành công tốt đẹp, tạo thêm xung lực mới cho việc triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao, thúc đẩy mạnh mẽ nội hàm gắn kết chiến lược Việt Nam-Lào, góp phần đưa quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược giữa hai nước tiếp tục phát triển lên tầm cao mới, vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.

- Theo Đại sứ, những lĩnh vực hoặc dự án hợp tác về kinh tế trọng điểm nào đang được hai bên ưu tiên thúc đẩy nhằm tạo động lực mới trong hợp tác về kinh tế giữa Việt Nam-Lào?

Đại sứ Nguyễn Minh Tâm: Trong bối cảnh hai nước đang triển khai mạnh mẽ các Nghị quyết Đại hội Đảng của mỗi nước và cụ thể hóa nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao về việc xây dựng quan hệ Việt Nam-Lào theo hướng “gắn kết chiến lược,” hợp tác kinh tế đang được xác định là một trong những trụ cột quan trọng, có ý nghĩa quyết định trong việc chuyển hóa tiềm năng hợp tác và sự gắn bó chính trị đặc biệt thành những lợi ích phát triển cụ thể cho người dân và doanh nghiệp hai nước.

Điểm nổi bật trong giai đoạn hiện nay là hợp tác kinh tế Việt Nam-Lào đang chuyển từ tư duy hỗ trợ truyền thống sang tư duy liên kết phát triển dài hạn, trong đó tập trung vào ba trụ cột lớn gồm kết nối hạ tầng chiến lược, kết nối năng lượng và kết nối thể chế-thị trường.

Trước hết là kết nối hạ tầng giao thông và logistics. Hai bên đang tập trung thúc đẩy các dự án mang tính chiến lược như Đường cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, tuyến đường sắt Viêng Chăn-Vũng Áng, hệ thống cửa khẩu thông minh và các hành lang kinh tế Đông-Tây.

Đây không chỉ là các công trình giao thông đơn thuần mà còn là các dự án mở ra không gian phát triển mới cho cả hai nước, giúp Lào phát huy vai trò là quốc gia kết nối trong khu vực, đồng thời tạo điều kiện để Việt Nam mở rộng chuỗi cung ứng, tăng cường kết nối với Tiểu vùng sông Mekong và ASEAN.

Thứ hai là hợp tác năng lượng - lĩnh vực đang trở thành điểm sáng nổi bật trong quan hệ kinh tế Việt Nam-Lào. Đến nay, Việt Nam đã phê duyệt chủ trương nhập khẩu điện từ Lào với tổng công suất hơn 4.250 MW; nhiều dự án thủy điện và điện gió đã đi vào vận hành và cung cấp điện cho thị trường Việt Nam.

Các dự án như Xekaman 3, Xekaman 4, Trường Sơn 1, Trường Sơn 2, Savan 1… không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng cho Việt Nam mà còn tạo nguồn thu quan trọng, đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế-xã hội của Lào.

Thứ ba là hợp tác đầu tư và thương mại. Hiện Việt Nam có khoảng 289 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Lào với tổng vốn đăng ký gần 7 tỷ USD, tiếp tục là một trong những nhà đầu tư lớn nhất tại Lào. Đáng chú ý, dòng vốn đầu tư của Việt Nam đang ngày càng chuyển mạnh sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, khai khoáng chế biến sâu, viễn thông, tài chính-ngân hàng, logistics và chuyển đổi số.

Nhiều dự án của doanh nghiệp Việt Nam đã trở thành những mô hình hợp tác thành công, góp phần tạo việc làm, tăng nguồn thu ngân sách và thúc đẩy chuyển giao công nghệ tại Lào.

Hiện nay, chính phủ hai nước đang tạo điều kiện thuận lợi để các tập đoàn lớn của Việt Nam, như Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội Viettel, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, Công ty Cổ phần Tập đoàn Trường Hải, công ty Phú Điền, T&T, TH True Milk, Sun Group và nhiều doanh nghiệp khác tiếp tục mở rộng đầu tư trong các lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp, khai thác và chế biến khoáng sản; đặc biệt là đang triển khai các thủ tục đầu tư vào dự án khai thác, chế biến muối mỏ kali, nhà máy phân bón, nông nghiệp công nghệ cao trên diện tích 90km2 tại tỉnh Savannakhet.

Về thương mại, kim ngạch thương mại song phương đã tăng gần gấp 3 lần trong vòng 1 thập kỷ, từ khoảng 1,1 tỷ USD năm 2015 lên gần 3 tỷ USD năm 2025. Đây là minh chứng sinh động cho mức độ liên kết ngày càng chặt chẽ giữa hai nền kinh tế.

Hai bên đang phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 5 tỷ USD trong thời gian tới, đồng thời hướng tới các mục tiêu cao hơn thông qua việc hoàn thiện khung khổ pháp lý, thúc đẩy thanh toán bằng đồng nội tệ, số hóa thủ tục hải quan và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hai nước.

Có thể khẳng định rằng những lĩnh vực và dự án hợp tác trọng điểm nêu trên không chỉ tạo động lực tăng trưởng mới cho mỗi nước mà còn góp phần hình thành không gian phát triển chung Việt Nam-Lào, từng bước hiện thực hóa nội hàm “gắn kết chiến lược,” đưa quan hệ hợp tác kinh tế trở thành một trong những động lực quan trọng nhất của quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào trong giai đoạn phát triển mới.

Những ưu tiên này xuất phát từ quyết tâm chính trị cao của lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước, cùng với sự đồng hành tích cực của cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Đại sứ quán Việt Nam tại Lào luôn coi việc hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam là nhiệm vụ quan trọng; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Lào để tháo gỡ khó khăn, tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho các doanh nghiệp triển khai dự án.

Hợp tác kinh tế Việt Nam-Lào không chỉ mang lại lợi ích kinh tế thiết thực mà còn góp phần củng cố nền tảng chính trị-xã hội, tăng cường lòng tin và sự gắn bó giữa nhân dân hai nước.

Trong bối cảnh khu vực và thế giới đầy biến động, việc làm sâu sắc hơn nữa quan hệ kinh tế sẽ góp phần xây dựng cộng đồng ASEAN vững mạnh, ổn định và thịnh vượng.

Với truyền thống “cùng nhau chia ngọt sẻ bùi," ý chí quyết tâm của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước, sự đồng hành bền bỉ của cộng đồng doanh nghiệp, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng rằng hợp tác kinh tế Việt Nam-Lào sẽ có nhiều đột phá mới rực rỡ hơn nữa, tiếp tục mở rộng không gian phát triển, nâng cao tính liên kết kinh tế và tạo động lực mới cho sự phát triển bền vững của mỗi nước. Đó là sự hợp tác dựa trên niềm tin, sự sẻ chia và tầm nhìn chung, góp phần làm sâu sắc hơn nữa mối quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào như là một biểu tượng mẫu mực, vì sự phồn vinh của nhân dân hai nước, vì một Cộng đồng ASEAN ổn định và thịnh vượng.

- Theo Đại sứ, trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới tiếp tục có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp và khó lường, Việt Nam và Lào sẽ tiếp tục phát huy vai trò như thế nào trong việc tăng cường phối hợp tại các cơ chế đa phương, đặc biệt là ASEAN, nhằm đóng góp thiết thực vào việc duy trì môi trường hòa bình, ổn định và thúc đẩy phát triển bền vững ở khu vực?

Đại sứ Nguyễn Minh Tâm: Như chúng ta đã thấy, tình hình thế giới và khu vực hiện nay đang chứng kiến những biến động sâu sắc chưa từng có trong nhiều thập kỷ qua. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; các thách thức an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an ninh nguồn nước, an ninh mạng và an ninh năng lượng tiếp tục đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với các quốc gia trong khu vực. Trong bối cảnh đó, đoàn kết, đồng thuận và vai trò trung tâm của ASEAN càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Chính vì vậy, các sáng kiến nền tảng để tất cả các bên liên quan có thể chia sẻ ý tưởng, đối thoại chiến lược như Diễn đàn Tương lai ASEAN là những cơ chế hết sức quan trọng, góp phần thúc đẩy đối thoại chiến lược về các xu hướng lớn định hình tương lai khu vực.

Trên nền tảng quan hệ đặc biệt, gắn kết chiến lược, Việt Nam và Lào đã luôn tích cực đóng góp vào hoạt động, cơ chế, sáng kiến của ASEAN; thường xuyên phối hợp chặt chẽ, tin cậy và hiệu quả tại các hoạt động chung. Sự phối hợp hiệu quả giữa hai nước đã góp phần nâng cao vai trò, vị thế của ASEAN trong các vấn đề khu vực và quốc tế. Đây không chỉ là lợi ích chiến lược chung mà còn thể hiện trách nhiệm chung của hai nước đối với hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững ở khu vực và trên thế giới.

Trên nền tảng quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược, Việt Nam và Lào luôn là những thành viên tích cực và có trách nhiệm của ASEAN; thường xuyên phối hợp chặt chẽ, tham vấn và ủng hộ lẫn nhau tại các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế.

Sự phối hợp hiệu quả giữa hai nước trong nhiều năm qua đã góp phần quan trọng vào việc củng cố đoàn kết nội khối, bảo vệ các nguyên tắc cơ bản của ASEAN và nâng cao vai trò, vị thế của ASEAN trong các vấn đề khu vực và quốc tế.

Điều đáng chú ý là trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam và Lào không chỉ phối hợp để thích ứng với những biến động của môi trường quốc tế, mà còn đang cùng ASEAN chủ động định hình các xu hướng phát triển của khu vực trong tương lai.

Đây cũng chính là ý nghĩa quan trọng của Diễn đàn Tương lai ASEAN-sáng kiến do Việt Nam khởi xướng, đang từng bước khẳng định vị thế là một diễn đàn đối thoại chiến lược có uy tín của khu vực.

Trong thực tiễn triển khai, việc thực hiện các sáng kiến và cam kết tại Diễn đàn Tương lai ASEAN các năm 2024 và 2025 đã bước đầu đạt được những kết quả tích cực, góp phần khẳng định giá trị thực tiễn của cơ chế đối thoại chiến lược này.

Tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2024, các ý tưởng về tăng cường tự lực, tự cường chiến lược của ASEAN, thúc đẩy kết nối số và nâng cao năng lực thích ứng trước các biến động toàn cầu đã được nhiều nước thành viên hưởng ứng và từng bước lồng ghép vào chương trình nghị sự hợp tác của ASEAN.

Tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2025, các nội dung tiếp tục được cụ thể hóa hơn thông qua việc đẩy mạnh trao đổi về chuyển đổi xanh, an ninh năng lượng, quản trị công nghệ mới nổi và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các tiểu vùng trong ASEAN.

Trên cơ sở đó, Việt Nam đã thể hiện rõ vai trò là nước khởi xướng, điều phối và thúc đẩy định hình nội dung của Diễn đàn Tương lai ASEAN theo hướng thực chất, cởi mở và mang tính dự báo chiến lược cao.

Không chỉ dừng lại ở việc tổ chức một diễn đàn đối thoại, Việt Nam còn tích cực thúc đẩy việc chuyển hóa các khuyến nghị chính sách từ diễn đàn thành các định hướng hợp tác cụ thể trong ASEAN, đặc biệt trong các lĩnh vực chuyển đổi số, kinh tế xanh, tăng cường khả năng chống chịu khu vực và lấy người dân làm trung tâm trong tiến trình phát triển. Điều này góp phần nâng cao vị thế và vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong ASEAN, đồng thời củng cố niềm tin của các nước thành viên đối với các sáng kiến do Việt Nam đề xuất.

Việc Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone tham dự các Diễn đàn Tương lai ASEAN cho thấy sự coi trọng và ủng hộ mạnh mẽ của Lào đối với sáng kiến của Việt Nam, đồng thời phản ánh sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa hai nước trong việc thúc đẩy các cuộc thảo luận chiến lược về tương lai ASEAN.

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm” là diễn đàn đối thoại chiến lược quan trọng để các quốc gia thành viên ASEAN và các đối tác cùng trao đổi các ý tưởng, sáng kiến và giải pháp cho những vấn đề mang tính chiến lược của khu vực.

Dự kiến, các phiên thảo luận sẽ tập trung vào những trụ cột cốt lõi cùng các nội dung tọa đàm, như tự cường và đoàn kết trong một thế giới đang thay đổi; xây dựng hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực: từ chính sách đến hành động; thúc đẩy các sáng kiến của ASEAN về phòng ngừa xung đột; ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo trong ASEAN: không để ai bị bỏ lại phía sau; tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh mới; những mô hình phát triển mới trong bối cảnh chuyển dịch toàn cầu.

Diễn đàn một lần nữa khẳng định quyết tâm của ASEAN trong việc tìm kiếm các giải pháp sáng tạo, xây dựng một tương lai thịnh vượng, bao trùm và lấy người dân làm trung tâm.

Trong thời gian tới, Việt Nam và Lào sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ nhằm bảo vệ và củng cố các nguyên tắc nền tảng của ASEAN như đoàn kết, đồng thuận, tôn trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình.

Đồng thời, hai nước sẽ tiếp tục thúc đẩy các ưu tiên phát triển mới của ASEAN như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thu hẹp khoảng cách phát triển và tăng cường khả năng chống chịu trước các tác động từ bên ngoài. Đây không chỉ là những yêu cầu phát triển của từng quốc gia mà còn là điều kiện quan trọng để ASEAN duy trì và phát triển, nâng cao tính tự cường và khả năng thích ứng trong một thế giới có nhiều biến động.

Có thể nói rằng, sự phối hợp chặt chẽ giữa Việt Nam và Lào tại các cơ chế đa phương không chỉ phục vụ lợi ích của mỗi nước, mà còn góp phần tích cực vào việc xây dựng một ASEAN đoàn kết hơn, tự cường hơn và có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong các vấn đề khu vực và toàn cầu.

Đây cũng chính là sự tiếp nối làm sâu sắc hơn nội hàm của mối quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào trong quan hệ song phương cũng như quan hệ đa phương, qua đó đóng góp thiết thực cho hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững của khu vực và trên thế giới.

- Trân trọng cảm ơn Đại sứ./.