Từ khuôn khổ hợp tác song phương, quan hệ hai nước đã mở rộng thành sự gắn kết với tầm nhìn chung về trật tự khu vực, đặc biệt là trong khuôn khổ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở.

Cuộc trao đổi với Giáo sư Harsh V. Pant, Phó Chủ tịch Quỹ Nghiên cứu Nhà quan sát (ORF), nhân dịp kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam- Ấn Độ (2016-2026) và nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Ấn Độ từ ngày 5-7/5 theo lời mời của Thủ tướng Narendra Modi.

Đánh giá về chặng đường phát triển quan hệ song phương trong 1 thập kỷ qua, Giáo sư Pant nhận định quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Ấn Độ đã có bước phát triển mạnh mẽ, ngày càng thực chất và toàn diện đúng như tên gọi.

Từ khuôn khổ hợp tác song phương giữa hai quốc gia tại châu Á, quan hệ hai nước đã mở rộng thành sự gắn kết với tầm nhìn chung về trật tự khu vực, đặc biệt là trong khuôn khổ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở.

Theo Giáo sư Pant, Việt Nam và Ấn Độ ngày càng có sự đồng điệu về các ưu tiên khu vực và toàn cầu, thể hiện qua xu hướng gia tăng đáng kể các hoạt động tiếp xúc cấp cao, cũng như giao lưu giữa nhân dân hai nước. Hợp tác kinh tế được thúc đẩy mạnh mẽ, trong đó, Việt Nam đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chính sách Hành động Hướng Đông của Ấn Độ, đồng thời là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Ấn Độ trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Giáo sư Pant nhấn mạnh hợp tác quốc phòng-an ninh là một trong những trụ cột quan trọng nhất của quan hệ song phương trong thập kỷ qua, với nhiều bước tiến đáng kể như tăng cường hợp tác an ninh khu vực, cung cấp tàu hải quân, tổ chức những cuộc tập trận chung và mở rộng hợp tác hậu cần. Bên cạnh đó, giao lưu nhân dân cũng ngày càng được tăng cường, góp phần củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ hai nước.

Đề cập đến vai trò của quan hệ Việt Nam-Ấn Độ trong bối cảnh khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang có nhiều biến động, Giáo sư Pant cho rằng mối quan hệ này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc duy trì ổn định và cân bằng khu vực.

Ông nhấn mạnh giữa lúc cạnh tranh giữa các nước lớn gia tăng và trật tự toàn cầu đang có nhiều chuyển dịch, những mối quan hệ giữa các quốc gia có cùng chí hướng như Việt Nam và Ấn Độ đóng vai trò thiết yếu trong việc đảm bảo một khu vực rộng mở, tự do và không bị chi phối bởi các xu hướng bá quyền.

Theo Giáo sư Pant, việc hai nước không ngừng nâng tầm quan hệ từ mang tính biểu tượng sang thực chất đã góp phần tạo ra sự ổn định và thúc đẩy hợp tác trong khu vực, đồng thời giúp cân bằng tác động từ cạnh tranh giữa các cường quốc.

Về những thách thức hiện nay, Giáo sư Pant cho rằng một trong những vấn đề lớn nhất là hai nước cần nâng cao hơn nữa mức độ tham vọng trong quan hệ song phương. Trong bối cảnh thế giới đang trải qua nhiều biến động, các cơ chế hợp tác truyền thống và mô hình toàn cầu hóa đang gặp khó khăn, Việt Nam và Ấn Độ cần chủ động tìm kiếm các hướng hợp tác mới.

Theo ông, hợp tác kinh tế dù đã tăng trưởng nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, do đó, hai bên cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa liên kết kinh tế, đặc biệt là giữa các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như tăng cường kết nối công nghiệp.

Giáo sư Pant cũng đề cao tầm quan trọng của chính sách tăng cường giao lưu nhân dân, thông qua trao đổi sinh viên, học thuật, truyền thông và các tổ chức nghiên cứu, nhằm tạo lập nền tảng vững chắc cho quan hệ lâu dài giữa hai nước.

Bên cạnh đó, ông cho rằng bối cảnh cạnh tranh giữa các nước lớn hiện nay đặt ra thách thức lớn đối với các quốc gia như Việt Nam và Ấn Độ trong việc duy trì tự chủ chiến lược, đòi hỏi hai nước cần tăng cường hợp tác để thích ứng với những biến động của tình hình quốc tế.

Đề cập đến chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Ấn Độ, Giáo sư Pant đánh giá đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, không chỉ mang tính biểu tượng, mà còn khẳng định Việt Nam coi trọng và mong muốn tiếp tục thúc đẩy quan hệ đối tác với Ấn Độ sau hơn 1 thập kỷ thiết lập khuôn khổ hợp tác chiến lược toàn diện.

Theo ông, chuyến thăm cũng là dịp để hai bên nhìn lại những thành tựu đã đạt được, đồng thời thẳng thắn nhận diện các thách thức, qua đó nêu bật sự cần thiết phải tăng cường phối hợp ở cấp cao nhất.

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua nhiều biến động và thách thức lớn, việc lãnh đạo cấp cao hai nước trực tiếp trao đổi, tiếp xúc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tiến trình củng cố lòng tin và định hướng hợp tác.

Giáo sư Pant nhấn mạnh chuyến thăm sẽ góp phần khẳng định cam kết của hai nước về việc tiếp tục phát triển quan hệ song phương, vừa để ứng phó hiệu quả với các thách thức trong tương lai, vừa tận dụng những cơ hội mới nảy sinh từ chính những biến động của môi trường quốc tế./.