Đại biểu Trần Thị Hồng An đề xuất luật hóa cơ chế phổ biến, giáo dục pháp luật dành cho người Việt Nam ở nước ngoài, đẩy mạnh chuyển đổi số để kiều bào thuận lợi tiếp cận thông tin pháp lý.

Tiếp tục kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, chiều nay (9/8), Quốc hội làm việc tại hội trường thảo luận về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên thảo luận.

Bà Trần Thị Hồng An, đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi; Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Để luật thực sự bao quát và mang tính toàn diện, đại biểu Trần Thị Hồng An nhấn mạnh thêm về một nhóm đối tượng rất quan trọng nhưng chưa được đề cập rõ nét trong dự thảo: Đó là cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Theo đại biểu Trần Thị Hồng An, ngày 2/8/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài (thay thế NQ số 36 ngày 26/3/2004 của Bộ Chính trị). Nghị quyết đã đánh dấu một bước chuyển dịch tư duy mang tính lịch sử của Đảng ta: chuyển mạnh từ phương châm "vận động, tập hợp, chăm lo" sang "đồng hành và kiến tạo cơ chế." Bộ Chính trị một lần nữa khẳng định, cộng đồng hơn 6,5 triệu kiều bào Việt Nam tại hơn 130 quốc gia là một bộ phận máu thịt không tách rời, và là "nguồn lực chiến lược quan trọng" để nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Tuy nhiên, muốn kiều bào “đồng hành," muốn kiến tạo cơ chế để thu hút nguồn lực, trước hết chúng ta có trách nhiệm giúp bà con hiểu biết luật, tiếp cận pháp luật. Thực tế hiện nay, nhu cầu tìm hiểu các quy định mới về đất đai, nhà ở, quốc tịch, đầu tư của kiều bào vô cùng lớn, nhưng các kênh phổ biến pháp luật hiện hành lại rất thiếu, manh mún và bị rào cản địa lý ngăn cách.

Đại biểu Trần Thị Hồng An cho rằng một trong những nhiệm vụ và giải pháp được đề cập trong Nghị quyết là “Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ công dân, nhất là trong các tình huống khẩn cấp. Tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật và các kênh tư vấn, hỗ trợ pháp lý, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật Việt Nam và nước sở tại cho người Việt Nam ở nước ngoài và công dân Việt Nam khi ra nước ngoài. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế, thúc đẩy ký kết các điều ước, thỏa thuận quốc tế về an ninh, tương trợ tư pháp, hình sự, dẫn độ, phòng, chống tội phạm, di cư trái phép, mua bán người...; phối hợp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân và người Việt Nam ở nước ngoài. Tăng cường phối hợp với chính quyền nước sở tại để có các biện pháp phù hợp, hiệu quả giảm thiểu tình trạng người Việt Nam vi phạm pháp luật nước sở tại.”

Để kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị vào dự thảo luật lần này, đại biểu Trần Thị Hồng An đề xuất 3 kiến nghị cốt lõi.

Thứ nhất, chính thức luật hóa "Người Việt Nam ở nước ngoài" là nhóm đối tượng đặc thù Dự thảo cần quy định rõ đây là nhóm đối tượng được ưu tiên, hỗ trợ và có cơ chế phổ biến pháp luật riêng biệt. Điều này giúp tạo hành lang pháp lý đồng bộ để Nhà nước bố trí ngân sách, nguồn lực triển khai hàng năm một cách bài bản, đảm bảo quyền được tiếp cận thông tin pháp lý cho đồng bào ta ở nước ngoài giúp đồng bào ta không chỉ hiểu biết pháp luật mà còn là "đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam;" tăng cường vị thế, trách nhiệm, uy tín ở nước sở tại, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao sức mạnh mềm và uy tín quốc gia.

Thứ hai, đề nghị bổ sung trách nhiệm của Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài vào Luật. Các cơ quan này phải là đầu mối kiến tạo, phối hợp với mạng lưới hội đoàn, chuyên gia, trí thức kiều bào tại các nước để tổ chức triển khai các hoạt động tư vấn pháp luật tại các nước với những nội dung và hình thức phong phú, phù hợp với các đối tượng

Thứ ba, chuyển đổi số mạnh mẽ trong phương thức tiếp cận. Tinh thần của Nghị quyết 23 là xây dựng hệ sinh thái kết nối bền vững. Do đó, Luật cần quy định rõ việc xây dựng Cổng thông tin pháp lý quốc gia số hóa cho kiều bào. Nội dung luật phải được chuyển tải cần được đa dạng hóa như infographic, video ngắn, trợ lý ảo AI để bà con dễ dàng tra cứu từ xa. Đúng như Chủ tịch Quốc hội đã lưu ý, phải hướng tới sự tương tác đa chiều, có cơ chế tiếp nhận phản hồi, giải đáp vướng mắc trực tuyến.

Đại biểu Trần Thị Hồng An khẳng định việc chăm lo và bảo vệ quyền lợi pháp lý cho 6,5 triệu đồng bào ta ở nước ngoài không chỉ là tình cảm, mà là trách nhiệm chính trị của chúng ta nhằm khơi thông nguồn lực phát triển đất nước./.