Hội thảo khoa học tập trung đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế, gỡ điểm nghẽn chính sách và phát huy giá trị văn hóa, con người Việt Nam thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước.

Sáng 10/10, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội chủ trì, phối hợp với Bộ Công an tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề "Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới."

Hội thảo có sự tham dự của hơn 200 đại biểu, diễn ra vào thời điểm toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang tích cực triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và các chủ trương, quyết sách lớn trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.

Hội thảo nhằm làm rõ những quan điểm, mục tiêu, định hướng mới về phát triển văn hóa trong văn kiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam; Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW; Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026- 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số."

Phát biểu khai mạc, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực to lớn và sức mạnh nội sinh để phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhấn mạnh, Hội thảo hướng tới định hình tư duy mới về hoàn thiện thể chế văn hóa và siết chặt kỷ luật thực thi, nhận diện rõ các "điểm nghẽn" thể chế, chính sách, pháp luật để khơi thông nguồn lực nội sinh, chuyển hóa di sản thành tài sản trí tuệ và phát triển công nghiệp văn hóa thành động lực tăng trưởng mới.

Trình bày định hướng kết quả của Hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Triệu Thế Hùng nêu rõ, Hội thảo không chỉ dừng lại ở các báo cáo khoa học, mà quan trọng hơn, những kết quả, kiến nghị, đề xuất của các cơ quan, tổ chức, các chuyên gia, nhà khoa học tại Hội thảo này sẽ được Ban tổ chức tổng hợp đầy đủ, xây dựng thành Báo cáo kiến nghị chính sách, báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan chức năng để kịp thời thể chế hóa thành các chủ trương, quyết sách lớn về phát triển văn hóa trong tình hình hiện nay; góp phần tạo dựng nền văn hóa hướng tới con người, là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, kết tinh trí tuệ Việt Nam và là động lực dẫn dắt sự phát triển dân tộc độc lập, tự chủ, tự cường.

Gợi mở các hướng thảo luận trọng tâm tại Hội thảo, Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an đề nghị các đại biểu tập trung phân tích sâu ba nhóm vấn đề lớn gồm những quan điểm đột phá về phát triển, phát huy giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam; chỉ ra những "điểm nghẽn" cần tháo gỡ về thể chế, kỷ luật thực thi gắn với bảo vệ an ninh văn hóa; đồng thời kiến nghị hoàn thiện chính sách, siết chặt kỷ luật thực thi nhằm khơi thông các nguồn lực, tạo dựng không gian mới và xung lực mới cho phát triển văn hóa.

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đánh giá việc một cơ quan lập pháp, giám sát về văn hóa đồng chủ trì hội thảo cùng cơ quan trọng yếu về bảo vệ an ninh quốc gia đã khẳng định một tư duy chiến lược quan trọng. Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh: "giá trị văn hóa-con người Việt Nam chính là sức mạnh quốc gia Việt Nam. Việc phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, do vậy chính là tấm khiên bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia."

Dẫn chứng từ Lễ khởi công Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên tại Hoàng thành Thăng Long vừa diễn ra ngày 29/9, ông Bùi Hoài Sơn khẳng định bảo tồn di sản không phải là khoanh lại giữ cái đã qua, mà phải làm cho quá khứ tiếp tục sinh sôi, kể câu chuyện dân tộc cho thế hệ trẻ và truyền cảm hứng cho sáng tạo, du lịch, giáo dục.

Từ thực tiễn đó, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Hoài Sơn đã chia sẻ ba thông điệp cốt lõi. Theo đó, văn hóa không phải là phần việc đi sau phát triển mà phải trở thành một trụ cột hiện diện ngay từ đầu trong các quyết sách kinh tế, đô thị, giáo dục, khoa học-công nghệ và đối ngoại. Phải chuyển các giá trị văn hóa và phẩm chất con người Việt Nam thành nguồn lực phát triển, năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia; biến làn điệu dân ca, họa tiết truyền thống, di sản hay câu chuyện lịch sử thành chất liệu cho âm nhạc đương đại, thời trang, du lịch sáng tạo, phim ảnh và sản phẩm số. Phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển văn hóa, trong đó Nhà nước tạo dựng môi trường thể chế, bảo vệ bản quyền, phát triển thị trường văn hóa minh bạch, xây dựng hạ tầng văn hóa số và tạo ra thật nhiều nội dung Việt Nam hấp dẫn trên không gian mạng.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi tư duy từ câu hỏi "chúng ta có những giá trị văn hóa gì?" sang "chúng ta làm gì để những giá trị ấy tạo ra sức mạnh cho đất nước?", cho rằng: "Mỗi giá trị văn hóa của dân tộc đều giống như một mạch nguồn. Nếu chỉ khoanh lại để bảo vệ, mạch nguồn ấy vẫn còn, nhưng chưa tạo được dòng chảy. Nhiệm vụ của chúng ta là làm cho mạch nguồn ấy gặp nhau, chảy vào giáo dục, chảy vào công nghệ, du lịch, công nghiệp sáng tạo, đời sống đô thị, ngoại giao và từng lựa chọn sống của mỗi người Việt Nam. Khi đó, văn hóa không chỉ là điều tự hào khi nhìn lại, văn hóa sẽ trở thành sức mạnh giúp chúng ta đi tới."

Ở góc độ bảo vệ an ninh con người và trật tự xã hội, Thiếu tướng, Tiến sỹ Phạm Kim Đĩnh, Cục trưởng Cục Công tác chính trị (Bộ Công an) phân tích môi trường văn hóa nhân văn giúp hình thành ý thức pháp luật, kỹ năng ứng xử, tinh thần trách nhiệm và khả năng tự bảo vệ của người dân trước các thông tin sai lệch, bạo lực hay sự lệch chuẩn đạo đức.

Thiếu tướng Phạm Kim Đĩnh khẳng định, việc xây dựng môi trường văn hóa có quan hệ trực tiếp với "thế trận an ninh nhân dân" và "thế trận lòng dân," đồng thời nhấn mạnh: "Khi văn hóa thực sự thấm sâu vào con người, tổ chức và đời sống xã hội, sức mạnh văn hóa sẽ trở thành sức mạnh của an ninh và khi mỗi người dân cảm nhận được sự bình yên, được tôn trọng, được bảo vệ, thì mục tiêu cao nhất của công tác công an - vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân sẽ được hiện thực hóa ngày càng vững chắc."

Phân tích sâu về động lực kinh tế và hạ tầng thể chế, Trung tướng, Giáo sư, Tiến sỹ Trần Vi Dân, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Cục trưởng, Thành viên Ban Nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an khẳng định, văn hóa đóng vai trò là hệ điều tiết giữ cho lực lượng sản xuất và thành tựu công nghệ phát triển đúng hướng nhân văn.

Nhằm khơi thông nguồn lực, Giáo sư, Tiến sỹ Trần Vi Dân đề xuất cần quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch, định vị bản sắc văn hóa dân tộc và hệ thống di sản làm "lợi thế cạnh tranh cốt lõi, độc quyền" của du lịch Việt Nam. Đồng thời, ông kiến nghị bứt phá phát triển các ngành công nghiệp văn hóa gắn liền với kinh tế số, kinh tế đêm, quy hoạch và xây dựng các hệ sinh thái công nghiệp văn hóa trọng điểm như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế, du lịch văn hóa và quảng cáo số./.