Cuộc cạnh tranh đất hiếm tại Greenland càng có ý nghĩa đối với châu Âu khi EU hiện vẫn phụ thuộc lớn vào Trung Quốc về nhiều loại nguyên liệu quan trọng, đặc biệt là đất hiếm và graphite.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về nguồn cung khoáng sản chiến lược ngày càng gay gắt, Pháp đang từng bước tăng cường hiện diện tại Greenland, vùng lãnh thổ sở hữu nguồn đất hiếm lớn cùng nhiều loại khoáng sản quan trọng đối với công nghiệp, năng lượng và quốc phòng.

Theo tờ Le Nouvel Economiste, ngày 3/3/2026, Cơ quan Nghiên cứu Địa chất và Khoáng sản Pháp (BRGM) đã ký thỏa thuận hợp tác ba năm với cơ quan địa chất thuộc Chính phủ Greenland, bên lề hội nghị khai khoáng PDAC tại Toronto, Canada.

Thỏa thuận tập trung vào lập bản đồ, thăm dò và hợp tác nghiên cứu địa chất, khoáng sản liên quan đến các nguồn tài nguyên chiến lược của Greenland, song chưa bao gồm hoạt động khai thác.

Đây là bước đi cụ thể tiếp theo của Pháp tại Greenland sau chuyến thăm vùng lãnh thổ này của Tổng thống Emmanuel Macron vào mùa Hè năm 2025.

Khoảng hai tháng rưỡi sau khi thỏa thuận được ký, từ ngày 18-20/5, Bộ trưởng đặc trách Ngoại thương Pháp Nicolas Forissier tiếp tục dẫn đầu một đoàn doanh nghiệp tới Greenland.

Trong đoàn có Saft, công ty con của TotalEnergies chuyên về pin, và tập đoàn viễn thông vệ tinh Eutelsat. Trước đó, Eutelsat đã ký thỏa thuận với nhà mạng Tusass của Greenland về triển khai dịch vụ kết nối vệ tinh quỹ đạo thấp thông qua hệ thống OneWeb.

Hai cơ quan xúc tiến thương mại Business France và quảng bá du lịch Atout France cũng tham gia chuyến đi, cho thấy Paris muốn mở rộng hiện diện kinh tế tại Greenland trên nhiều lĩnh vực chứ không chỉ khoáng sản.

Sức hút của hòn đảo lớn nhất thế giới trước hết đến từ nguồn tài nguyên dưới lòng đất. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Đan Mạch và Greenland, vùng lãnh thổ này có khoảng 36 triệu tấn tài nguyên đất hiếm.

Nhóm 17 nguyên tố này đặc biệt quan trọng đối với sản xuất nam châm vĩnh cửu, được sử dụng rộng rãi trong thiết bị điện tử, công nghệ năng lượng và một số ứng dụng quốc phòng.

Tuy nhiên, tài nguyên được xác định về mặt địa chất không đồng nghĩa với trữ lượng có thể khai thác hiệu quả trong điều kiện hiện nay. Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) ước tính trữ lượng đất hiếm của Greenland vào khoảng 1,5 triệu tấn, thấp hơn nhiều so với 44 triệu tấn của Trung Quốc và 21 triệu tấn của Brazil.

Ngoài đất hiếm, Greenland còn có graphite, titan và vanadium, ba loại khoáng sản đều được Liên minh châu Âu (EU) xếp vào nhóm nguyên liệu thô quan trọng.

Tiềm năng khoáng sản lớn đang khiến Greenland trở thành tâm điểm cạnh tranh quốc tế. Tổng thống Mỹ Donald Trump đầu tháng 1/2026 một lần nữa bày tỏ mong muốn Mỹ sở hữu Greenland, trong khi các doanh nghiệp có trụ sở tại Mỹ cũng tìm cách nắm giữ các tài sản khai khoáng tại đây.

Cuối tháng 4 vừa qua, Critical Metals thông báo thỏa thuận mua lại European Lithium trong một thương vụ trị giá khoảng 835 triệu USD, dự kiến hoàn tất trong nửa cuối năm 2026. Nếu thành công, thương vụ sẽ giúp Critical Metals kiểm soát Tanbreez, một trong những mỏ đất hiếm lớn được biết đến tại Greenland.

Cuộc cạnh tranh này càng có ý nghĩa đối với châu Âu khi EU hiện vẫn phụ thuộc lớn vào Trung Quốc về nhiều loại nguyên liệu quan trọng, đặc biệt là đất hiếm và graphite. Greenland là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, có quan hệ liên kết với EU nhưng không thuộc lãnh thổ hải quan của khối.

Trước nguy cơ phụ thuộc nguồn cung bên ngoài, EU đã đưa Greenland vào chiến lược đa dạng hóa nguồn nguyên liệu. Tháng 6/2025, Ủy ban châu Âu đưa một dự án graphite giữa Na Uy và Greenland vào danh sách 13 dự án chiến lược tại các nước ngoài EU và vùng lãnh thổ liên kết. Trước đó, Brussels đã lựa chọn 47 dự án chiến lược về nguyên liệu thô trong EU, trong đó có 9 dự án tại Pháp.

Trong cuộc cạnh tranh này, Pháp đang lựa chọn cách tiếp cận từng bước, bắt đầu bằng hợp tác khoa học và nghiên cứu địa chất thay vì trực tiếp mua lại các tài sản khai khoáng.

BRGM hiện phối hợp với phía Greenland và công ty Viridien chuẩn bị dự án khảo sát địa chất bằng vệ tinh nhằm xác định rõ hơn cấu trúc và tiềm năng khoáng sản dưới lòng đất trước khi tiến hành các hoạt động khảo sát thực địa.

Việc tìm kiếm các nguồn cung mới đặc biệt quan trọng đối với Pháp khi nước này hiện gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu đất hiếm. Trong khi đó, Trung Quốc vẫn giữ vị trí áp đảo trong chuỗi sản xuất và chế biến các kim loại này trên thế giới.

Trên thực tế, đất hiếm không phải là những nguyên tố quá hiếm trong vỏ Trái Đất. Vấn đề nằm ở chỗ quá trình khai thác, phân tách và chế biến rất phức tạp, trong khi năng lực thực hiện các công đoạn này hiện tập trung tại một số ít quốc gia.

Vì vậy, bảo đảm nguồn cung đất hiếm và các nguyên liệu quan trọng ngày càng trở thành vấn đề không chỉ về công nghiệp mà còn liên quan trực tiếp đến chủ quyền kinh tế và công nghệ.

Trong bối cảnh đó, thỏa thuận giữa BRGM và Greenland mới chỉ là bước khởi đầu trong chiến lược của Pháp. Bước tiếp theo sẽ là chuyển hợp tác khoa học thành các chương trình thăm dò cụ thể, qua đó xác định những nguồn tài nguyên có khả năng khai thác và mang lại hiệu quả kinh tế./.