VAFIP ra đời với mục tiêu kết nối Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học, địa phương và thế hệ trẻ. Điểm khởi đầu của chương trình không phải là những ý tưởng đơn lẻ, mà là các thách thức lớn của ngành như nâng cao giá trị nông sản, ứng dụng AI và chuyển đổi số, giảm thất thoát sau thu hoạch.

Ngày 10/7, tại Văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Chương trình Đổi mới Sáng tạo trong lĩnh vực Nông nghiệp và Thực phẩm Việt Nam (Vietnam Agri-Food Innovation Program - VAFIP) giai đoạn 2026-2030 chính thức khởi động. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc kiến tạo một hệ sinh thái hợp tác mở, nơi các bên liên quan cùng chung tay giải quyết những bài toán thực tiễn của ngành.

Đổi mới sáng tạo - Động lực cạnh tranh cốt lõi

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn đang định hình lại nền nông nghiệp toàn cầu, đổi mới sáng tạo không chỉ là lựa chọn mà đã trở thành động lực sống còn để nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt Nam. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đổi mới sáng tạo không chỉ đến từ công nghệ hay những ý tưởng mới, mà cần một môi trường để những ý tưởng đó gặp đúng đối tác, đúng nguồn lực và được thử nghiệm trong thực tiễn.

VAFIP ra đời với mục tiêu kết nối Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học, địa phương và thế hệ trẻ. Điểm khởi đầu của chương trình không phải là những ý tưởng đơn lẻ, mà là các thách thức lớn của ngành như nâng cao giá trị nông sản, ứng dụng AI và chuyển đổi số, giảm thất thoát sau thu hoạch, hạn chế lãng phí thực phẩm, tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp, phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trên cơ sở đó, các sáng kiến sẽ được kết nối với doanh nghiệp, chuyên gia, viện nghiên cứu và địa phương để cùng nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện và từng bước nhân rộng những mô hình có khả năng ứng dụng trong thực tiễn.

Thanh niên - Lực lượng nòng cốt trong hệ sinh thái đổi mới

Một trong những định hướng xuyên suốt của VAFIP là phát huy vai trò của thanh niên trong đổi mới sáng tạo. Theo Ban Điều phối chương trình, thanh niên không chỉ là lực lượng tiếp cận nhanh với AI, công nghệ số và các mô hình sản xuất mới, mà còn là những người sẵn sàng thử nghiệm, dám đổi mới và có khả năng kết nối tri thức với thực tiễn.

Thông qua các hoạt động đào tạo, cố vấn, kết nối chuyên gia, xây dựng các mô hình thử nghiệm (Living Lab), thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng và hỗ trợ thương mại hóa sáng kiến, chương trình hướng tới việc tạo điều kiện để những ý tưởng của người trẻ có thể phát triển thành các giải pháp phục vụ sản xuất và đời sống.

Hợp tác đa bên - Giải quyết những bài toán lớn của ngành

Điểm nổi bật của VAFIP là mô hình hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức xã hội. Tại lễ ký kết, 3 đơn vị gồm Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hội Liên hiệp Thanh niên Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam và Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm Việt Nam đã chính thức ký Biên bản ghi nhớ hợp tác.

Theo đó, Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ phát huy vai trò kết nối lực lượng đoàn viên, thanh niên và các đơn vị trong toàn ngành. Hội Liên hiệp Thanh niên Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam đồng hành bằng kinh nghiệm thực tiễn, chuyên gia, công nghệ và hệ sinh thái doanh nghiệp. Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm Việt Nam đảm nhận vai trò điều phối chương trình, kết nối mạng lưới đối tác trong và ngoài nước, tổ chức các hoạt động đào tạo, ươm tạo và triển khai các mô hình đổi mới sáng tạo.

Ngay sau lễ ký kết, các hoạt động đầu tiên đã được công bố, gồm chương trình "C.P. Việt Nam - Hành trình vì một Việt Nam Xanh" giai đoạn II, với mục tiêu trồng 1,5 triệu cây xanh trong giai đoạn 2026-2030, cùng chương trình hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp với 50.000 con gà giống và 25 tấn thức ăn chăn nuôi, góp phần tạo sinh kế và khuyến khích phát triển các mô hình chăn nuôi bền vững.

Chia sẻ tại chương trình, ông Nguyễn Tuấn Khởi, Chủ tịch Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm Việt Nam, cho biết VAFIP được xây dựng với mong muốn trở thành nền tảng kết nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và tổ chức xã hội nhằm phát hiện, ươm tạo và đưa các sáng kiến đổi mới sáng tạo vào thực tiễn. Theo ông, thành công của chương trình không chỉ được đo bằng số lượng ý tưởng hay dự án được hình thành, mà quan trọng hơn là khả năng tạo ra những mô hình có giá trị ứng dụng, góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn của ngành nông nghiệp và thực phẩm.

Ông Tạ Hồng Sơn, Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường, khẳng định Đoàn Thanh niên Bộ sẽ tiếp tục phát huy vai trò kết nối đoàn viên, thanh niên trong toàn ngành, khuyến khích nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững. Đại diện doanh nghiệp đồng hành, ông Lê Hoàng Chương, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam, cho biết C.P. Việt Nam sẽ chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, kết nối chuyên gia, hỗ trợ triển khai các mô hình thử nghiệm và tạo điều kiện để những sáng kiến có tiềm năng được ứng dụng vào thực tế sản xuất.

Với lộ trình triển khai đến năm 2030, VAFIP hướng tới xây dựng một nền tảng hợp tác mở quy tụ sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học, trường đại học, tổ chức quốc tế và lực lượng thanh niên, cùng thúc đẩy đổi mới sáng tạo trên toàn chuỗi giá trị nông nghiệp và thực phẩm. Sự kết hợp giữa những sáng kiến từ cộng đồng và lực đẩy chính sách từ Chính phủ đang tạo ra một khối sức mạnh tổng hợp, đưa nền nông nghiệp Việt Nam vững bước hội nhập và phát triển bền vững.

Lực đẩy vĩ mô từ chính sách hỗ trợ kinh doanh bền vững

Sự khởi động của VAFIP diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đang tạo ra những đòn bẩy chính sách mạnh mẽ để thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển bền vững cho toàn bộ nền kinh tế. Ngày 25 tháng 5 năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 926/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hỗ trợ kinh doanh bền vững giai đoạn 2026-2030. Quyết định này được kỳ vọng tạo lực đẩy về thể chế và nguồn lực, hỗ trợ doanh nghiệp vượt "rào cản xanh", đẩy nhanh chuyển đổi năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

Chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ khoảng 25.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh và hợp tác xã kinh doanh bền vững trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời hỗ trợ xây dựng ít nhất 20 mô hình kinh doanh bền vững thành công điển hình để lan tỏa. Mục tiêu chung của Chương trình nhằm thúc đẩy doanh nghiệp khu vực tư nhân tăng trưởng chất lượng và hiệu quả theo hướng bền vững, đảm bảo cân bằng giữa hiệu quả kinh tế với trách nhiệm xã hội và bảo vệ tài nguyên môi trường, hướng tới hiện thực hóa đồng bộ 17 Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) đến năm 2030 và cam kết Net Zero vào năm 2050./.