Chuyển đổi số cùng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn hay công nghệ chỉnh sửa gen, công nghệ tế bào,... đang mở ra cơ hội nâng cao quản lý, kiểm soát dịch bệnh và tối ưu chuỗi giá trị.

Ngành chăn nuôi giữ vai trò trụ cột của nông nghiệp Việt Nam, bảo đảm an ninh thực phẩm cho hơn 100 triệu dân. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, dịch bệnh động vật diễn biến phức tạp, khó lường, chăn nuôi nhỏ lẻ chiếm tỷ lệ lớn, ngành cũng đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng bền vững, an toàn sinh học và thân thiện môi trường.

Trong bối cảnh đó, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chuyển đổi số cùng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn hay công nghệ chỉnh sửa gen, công nghệ tế bào, công nghệ môi trường,... đang mở ra cơ hội nâng cao quản lý, kiểm soát dịch bệnh và tối ưu chuỗi giá trị. Đây sẽ là “chìa khóa” để chăn nuôi - thú y Việt Nam tạo bước đột phá trong giai đoạn tới.

Ngành chăn nuôi tăng trưởng 4,5-6%/năm

Phát biểu khai mạc tại Hội nghị khoa học, công nghệ chăn nuôi và thú y toàn quốc lần thứ nhất, diễn ra sáng nay (28/3), Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, cho biết ngành chăn nuôi đóng vai trò rất quan trọng trong phát triển nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam, tạo sinh kế cho hàng triệu hộ nông dân trên cả nước, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Trong 10 năm qua, ông Tiến cho biết ngành chăn nuôi có tốc độ tăng trưởng 4,5-6%/năm. Đáng chú ý, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia chăn nuôi hàng đầu thế giới (trong đó đàn lợn đứng thứ 5; đàn gia cầm đứng thứ 9).

Riêng năm 2025, ngành chăn nuôi cung cấp 8,66 triệu tấn thịt hơi các loại, 21,4 tỷ quả trứng, 1,3 triệu tấn sữa tươi và nhiều sản phẩm khác như mật ong, tổ yến. Giá trị xuất khẩu các sản phẩm chăn nuôi đạt trên 2,2 tỷ đô (thức ăn chăn nuôi đạt 1,6 tỷ USD và các sản phẩm động vật đạt 628 triệu USD).

“Ngoài ra, ngành chăn nuôi có trên 2.400 sản phẩm thuốc và vaccine được xuất khẩu sang gần 50 quốc gia, giá trị xuất đạt gần 50 triệu USD/năm,” ông Tiến nói.

Cũng theo ông Tiến, dư địa và khả năng tăng trưởng của ngành chăn nuôi còn rất lớn do nhu cầu về các loại thịt, dinh dưỡng và đa dạng hóa nguồn protein trong bữa ăn ngày càng gia tăng; đồng thời do quá trình đô thị hóa, người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm thịt, trứng, sữa đóng gói, chế biến sâu và có nguồn gốc rõ ràng; cơ hội xuất khẩu là rất lớn khi Việt Nam đã ký 17 hiệp định thương mại tự do.

Tuy vậy, trong bối cảnh biến động chính trị, thuế quan của các nước, biến đổi khí hậu, dịch bệnh động vật diễn biến phức tạp, khó lường, chăn nuôi nhỏ lẻ chiếm tỷ lệ lớn, ngành chăn nuôi cần phải có các giải pháp thích ứng, phải chuyển mạnh sang phát triển bền vững, bảo đảm an toàn sinh học, thân thiện môi trường, chủ động hội nhập quốc tế.

Do đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là giải pháp rất quan trọng để tạo sự đột phát, phát triển nhanh, bền vững, tạo nền tảng để tái cấu trúc ngành theo hướng hiện đại, hiệu quả và có sức cạnh tranh.

Thực tiễn thời gian qua đã cho thấy, những thành tựu đã đạt được trong chọn tạo giống, bảo đảm dinh dưỡng vật nuôi, chăn nuôi thông minh, giết mổ, chế biến; cũng như nghiên cứu, sản xuất vaccine và sinh phẩm thú y, các giải pháp quản lý dịch bệnh tiên tiến, đã và đang góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, giảm thiểu rủi ro, bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi, sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Đổi mới công nghệ, tăng cường liên kết 3 nhà

Trong thời gian tới, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xu thế chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ chỉnh sửa gen, công nghệ tế bào và công nghệ môi trường đang mở ra những cơ hội mới để nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và tối ưu hóa chuỗi giá trị chăn nuôi. Đây chính là những yếu tố quyết định để ngành chăn nuôi - thú y Việt Nam bứt phá.

Bên cạnh đó, việc ngành chăn nuôi đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, cũng sẽ bắt nhịp được “dòng chảy” của kỷ nguyên số; đặc biệt là triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; qua đó tạo nền tảng để ngành chăn nuôi - thú y chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, bền vững.

Với tinh thần trên, Hội nghị khoa học, công nghệ chăn nuôi và thú y toàn quốc lần thứ nhất, lần đầu tiên tổ chức, được xác định là diễn đàn quan trọng để các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế cùng trao đổi, chia sẻ các kết quả nghiên cứu mới, các mô hình thực tiễn hiệu quả; đồng thời đề xuất các định hướng, giải pháp nhằm phát triển ngành chăn nuôi - thú y theo hướng bền vững và hội nhập.

Theo đó, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị hội nghị tập trung thảo luận, đánh giá toàn diện thực trạng và xu hướng phát triển của ngành chăn nuôi - thú y trong bối cảnh mới, đặc biệt là các thách thức về dịch bệnh, môi trường và biến đổi khí hậu; đặt hàng các bài toán lớn, nhiệm vụ khoa học và công nghệ nhằm thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật, công nghệ chiến lược trong lĩnh vực giống, thức ăn, công nghệ chăn nuôi, vaccine và quản lý dịch bệnh.

Cùng với đó, các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu, đổi mới công nghệ và phát triển chuỗi giá trị chăn nuôi; tăng cường liên kết 3 nhà “Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp và người chăn nuôi” phát huy vai trò của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong ngành; đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tiếp thu có chọn lọc các tiến bộ khoa học và kinh nghiệm quản lý tiên tiến của thế giới.

Ngay sau lễ khai mạc, hội nghị bước vào phiên toàn thể với nhiều nội dung quan trọng. Các đại biểu đã nghe báo cáo tổng kết kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y giai đoạn 2021 - 2025, đồng thời thảo luận về định hướng xây dựng chương trình khoa học công nghệ trọng tâm cho giai đoạn 2026 - 2030.

Các tham luận tại phiên toàn thể tập trung vào những vấn đề cốt lõi của ngành như: Phát triển giống vật nuôi chất lượng cao, công nghệ dinh dưỡng và thức ăn chăn nuôi, phòng chống dịch bệnh, phát triển vaccine, kiểm soát kháng kháng sinh, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số trong quản lý sản xuất...

Về phía Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh cơ quan này cam kết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo môi trường thuận lợi để các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực chăn nuôi - thú y được triển khai hiệu quả; đồng thời đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà khoa học và người chăn nuôi trong quá trình phát triển ngành theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế./.