Nhiều hộ dân đang sống xung quanh mỏ đá của Công ty cổ phần ximăng Đồng Lâm, hàng ngày thấp thỏm lo âu, do ảnh hưởng việc giật bom mìn để khai thác đá của mỏ tạo địa chấn gây rung lắc và sụt lún nhà.

Nhiều năm qua, hàng chục hộ dân sống xung quanh mỏ đá của Công ty cổ phần xi măng Đồng Lâm (tại phường Phong Điền, thành phố Huế) luôn thấp thỏm lo âu do những hệ lụy của việc khai thác mỏ đá đã gây ra ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất kinh tế của người dân.

Xuất hiện các hố sụt lún

Theo ghi nhận của phóng viên Thông tấn xã Việt Nam vào ngày 1/7, tại thôn Xuân Điền Lộc (phường Phong Điền, thành phố Huế), một số thửa đất trồng lúa, trồng cây lâu năm trong bán kính khoảng 200m xung quanh mỏ đá của Công ty cổ phần ximăng Đồng Lâm xuất hiện nhiều hố hàm ếch rộng hơn 1 mét, sâu gần 2m. Một số hố sạt liên hoàn như những mảng đứt gãy địa chất sâu hoắm, tạo thành các rãnh "địa đạo," gây ra nhiều hệ lụy trong sản xuất nông nghiệp, mất an toàn cho người dân và vật nuôi.

Đau đáu trước việc ruộng lúa bị hút nước do các hố sụt sâu gây khó khăn trong việc canh tác, chị Đỗ Thị Vân, trú tại thôn Xuân Điền Lộc (phường Phong Điền) bức xúc nói: Các hố sâu này được hình thành do ảnh hưởng từ hoạt động khai thác mỏ đá của Công ty cổ phần ximăng Đồng Lâm. Trong những năm qua, trên các diện tích bị sụt hố, người dân không thể canh tác lúa hay trồng cây công nghiệp, nước cứ tưới vào ruộng là bị hút xuống bởi các hố sâu không đáy. Người dân phải thường xuyên ra ruộng trổ nước vào đồng liên tục, bởi nước khô thì chuột sẽ phá lúa và ảnh hưởng đến năng suất.

Lo sợ nguy hiểm cho người tham gia giao thông khi đi đoạn đường dân sinh (thôn Xuân Điền Lộc) gần mỏ đá đã từng bị sụt lún chưa đầy 1 tháng trước, ông Thái Văn Tăng (thôn Xuân Điền Lộc, phường Phong Điền, thành phố Huế) cho biết, đoạn đường sát cầu Cây Mân, gần mỏ đá Đồng Lâm từng bị sụt lún và đã khắc phục. Tuy vậy, nếu mưa to sẽ có thể xảy ra nhiều đợt sụt lún khác. Để đảm bảo an toàn cho người dân, Tổ trưởng tổ dân phố phải đặt biển cảnh báo để người dân tránh đi qua điểm dễ sụt lún.

Ngoài việc diện tích lớn đất nông nghiệp bị ảnh hưởng, nhiều hộ dân đang sống xung quanh mỏ đá này, hàng ngày cũng đang thấp thỏm lo âu, do ảnh hưởng việc giật bom mìn để khai thác đá của mỏ tạo địa chấn gây rung lắc và sụt lún nhà.

Chỉ vào những vết rạn nứt rộng của căn nhà, ông Nguyễn Đình Trì (75 tuổi, trú tại thôn Xuân Điền Lộc, phường Phong Điền) chia sẻ: "Mỗi lần mìn nổ lại tạo ra địa chấn gây ra rung lắc ở cửa và một số đồ dùng, khiến tôi có cảm giác lo sợ. Nhiều lần, địa chấn lớn khiến ngói trên nhà rơi xuống, nhiều mảng tường xuất hiện các vết rạn nứt kéo dài. Tôi mong muốn cơ quan chức năng có biện pháp giải quyết căn cơ để giảm bớt tình trạng này và đảm bảo an toàn cho gia đình tôi."

Là hộ dân được Công ty cổ phần ximăng Đồng Lâm đưa vào diện di dời, sau khi khảo sát mức độ ảnh hưởng của địa chấn và hố sụt lún ở trong nhà, anh Nguyễn Văn An (trú tại thôn Xuân Điền Lộc, phường Phong Điền) cho hay, hố sụt lún bắt đầu xuất hiện trong nhà từ khoảng 3 năm trước và đã được khắc phục.

Tuy vậy, khoảng 5 tháng trở lại đây, trong bếp lại tiếp tục xuất hiện hố sụt lớn, đổ nước bao nhiêu cũng không đầy hố sụt này. Điều này, khiến mọi thành viên trong gia đình đều có cảm giác lo âu, vì những hố sụt và ảnh hưởng địa chất có thể gây sập nhà. Mặc dù, gia đình đã được hỗ trợ di dời nhưng thời gian chưa được xác định, mọi thành viên trong nhà vẫn phải sống trong ngôi nhà này.

Giải pháp đảm bảo an toàn cho người dân

Công ty cổ phần ximăng Đồng Lâm (tại phường Phong Điền) được cấp giấy phép khai thác khoáng sản đá vôi vào tháng 8/2009 (thời hạn khai thác đến tháng 2/2037), với diện 90,5ha, độ cao khai thác đến cốt cao -30m; trữ lượng được phép khai thác hơn 49,9 triệu tấn và công suất khai thác trên 2,4 triệu tấn/năm.

Trao đổi về phương án và lộ trình cụ thể để hỗ trợ các hộ dân đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hoạt động việc khai thác mỏ đá, ông Phạm Văn Bằng, Trưởng phòng quản lý dự án mỏ Đồng Lâm cho hay, theo các kết quả đo đạc rung chấn nổ mìn, kết quả quan trắc giám sát môi trường không khí thì tất cả các tác động của việc khai thác mỏ của Đồng Lâm đều nằm trong giới hạn cho phép theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, với vai trò trách nhiệm cộng đồng công ty đã tích cực và thực hiện đồng thời nhiều chính sách hỗ trợ người dân, với chi phí hỗ trợ hàng năm hiện vào khoảng 5 tỷ đồng.

Theo đại diện của Công ty cổ phần ximăng Đồng Lâm, việc kiến nghị của các hộ dân, Công ty luôn tiếp thu, lắng nghe và luôn nhanh chóng, kịp thời phối hợp với Tổ trưởng tổ dân phố, Ủy ban Nhân dân phường Phong Điền xử lý ngay. Công ty sẽ tiếp tục phối hợp với Ủy ban Nhân dân Phường Phong Điền để làm việc, giải quyết với từng hộ dân trên tinh thần thượng tôn pháp luật, hài hòa quyền lợi, lợi ích của người dân và công ty.

Liên quan đến việc di dời nhà dân do ảnh hưởng của mỏ đá, đại diện Công ty cho hay, hiện Công ty đang phối hợp với Ủy ban Nhân dân Phường Phong Điền triển khai di dời đợt 1 cho 16 hộ dân theo đúng phương án được Ủy ban Nhân dân thành phố phê duyệt.

Việc xây dựng và phê duyệt phương án di dời do Ủy ban Nhân dân phường chủ trì, Công ty phối hợp chịu các chi phí từ xây dựng hạ tầng tới bồi thường di dời nhà cửa. Hiện tại khu tái định cư đã xây dựng gần xong, Công ty cũng đã chuyển đủ 100% chi phí xây dựng. Và đang chờ Ủy ban Nhân dân phường Phong Điền phê duyệt phương án đền bù di dời.

Ông Thân Mạnh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Phong Điền cho hay, hoạt động khai thác của mỏ đá của Công ty cổ phần ximăng Đồng Lâm có ảnh hưởng đến đời sống của bà con nhân dân sống xung quanh, cụ thể gây ra rạn nứt một số nhà dân. Ngoài ra, một số diện tích ruộng của người dân cũng bị mất nước. Xác định ảnh hưởng không tốt của nhà máy, chính quyền địa phương cùng với Công ty đã đưa ra nhiều giải pháp; trong đó có hỗ trợ tiền cho các hộ nông dân có canh tác lúa hàng năm và được bà đồng thuận. Đối với nhà rạn nứt, sụt lún, hiện đang trong giai đoạn xây dựng để đưa vào kế hoạch di dời.

Trong kế hoạch lâu dài, chính quyền địa phương sẽ phối hợp với các bên liên quan có phương án để di chuyển bà con đến nơi an toàn hơn. Tuy vậy, để làm việc này cần phải có thời gian và nguồn kinh phí do nhà máy chi trả.../.