Các cơ quan được giao chủ trì những “bài toán lớn” về khoa học, công nghệ ở tỉnh Quảng Trị phải xác định rõ vấn đề cần giải quyết, mục tiêu, nơi ứng dụng, nguồn lực và trách nhiệm, kết quả thực hiện…

Tỉnh Quảng Trị đang siết yêu cầu đối với các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, theo hướng nghiên cứu phải tạo ra sản phẩm cụ thể, có địa chỉ ứng dụng và đáp ứng những vấn đề thực tiễn của địa phương.

Theo đó, các cơ quan được giao chủ trì những “bài toán lớn” về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở tỉnh Quảng Trị phải xây dựng nhiệm vụ theo hướng xác định rõ vấn đề cần giải quyết, mục tiêu, sản phẩm, nơi ứng dụng, nguồn lực và trách nhiệm, kết quả thực hiện…

Đáng chú ý, với các nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước, tỉnh Quảng Trị yêu cầu ngay từ khâu đề xuất phải làm rõ sản phẩm dự kiến và tổ chức tiếp nhận, ứng dụng sản phẩm.

Cách đặt yêu cầu này đưa “đầu ra” trở thành một phần của bài toán nghiên cứu, thay vì chỉ xác định nội dung và mục tiêu nghiên cứu như thời gian trước đây khiến nhiều đề tài khoa học chỉ mang tính lý thuyết, không đi vào cuộc sống.

Yêu cầu cũng đặt các cơ quan chủ trì trước trách nhiệm tổ chức thực hiện đến cùng: từ xác định vấn đề, lựa chọn hướng, đề tài nghiên cứu, bố trí nguồn lực đến theo dõi kết quả và xử lý những khó khăn phát sinh. Những vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến mục tiêu, sản phẩm hoặc tiến độ, tỉnh Quảng Trị yêu cầu phải báo cáo kịp thời để xử lý.

Một trong những “bài toán lớn” được Quảng Trị đặt ra trong thời gian này là phát triển chuỗi giá trị vật liệu bán dẫn từ cát trắng, thạch anh. Đây là cách đặt vấn đề đáng chú ý: từ nguồn nguyên liệu sẵn có, tỉnh không chỉ dừng ở khai thác mà hướng nghiên cứu tới tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn và hình thành chuỗi giá trị.

Một nhóm các “bài toán lớn khác” mà tỉnh Quảng Trị đang hướng đến là xây dựng hệ sinh thái năng lượng xanh, năng lượng tái tạo và lưu trữ năng lượng; phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ, tuần hoàn, giảm phát thải dựa trên dữ liệu số…

Bài toán vật liệu bán dẫn từ cát trắng, thạch anh cho thấy khá rõ cách tiếp cận mới của tỉnh Quảng Trị. Từ một lợi thế về tài nguyên, vấn đề được đặt ra không chỉ là nghiên cứu đặc tính hay khả năng khai thác nguyên liệu, mà phải hướng đến việc hình thành chuỗi giá trị, tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn và xác định được nơi tiếp nhận, ứng dụng.

Đây cũng là những bài toán vượt khỏi phạm vi của một ngành đơn lẻ, đòi hỏi sự tham gia của nhiều cơ quan cùng các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp cùng phối hợp thực hiện. Vì vậy, yêu cầu về sản phẩm, địa chỉ ứng dụng và nguồn lực ngay từ đầu giúp các nhiệm vụ nghiên cứu gắn chặt hơn với nhu cầu của nền kinh tế và khả năng triển khai trên thực tế.

Tỉnh Quảng Trị cũng đồng thời yêu cầu việc triển khai các “bài toán lớn” phải được theo dõi, đánh giá về tiến độ, kết quả, nguồn lực và những khó khăn, vướng mắc. Với những nhiệm vụ chậm hoặc phát sinh vấn đề ảnh hưởng đến mục tiêu, các cơ quan liên quan phải xác định nguyên nhân và đề xuất hướng xử lý kịp thời.

Cách làm này của tỉnh Quảng Trị đang chuyển trọng tâm từ “có đề tài để nghiên cứu” sang “nghiên cứu để giải quyết một bài toán cụ thể.” Giá trị của một nhiệm vụ khoa học vì thế không chỉ nằm ở kết quả nghiên cứu, mà còn ở khả năng biến kết quả đó thành sản phẩm, được tiếp nhận, ứng dụng và tạo thêm giá trị cho đời sống, góp phần phát triển kinh tế, văn hoá-xã hội tại địa phương./.

​