Để phòng cháy, bảo vệ an toàn cho hơn 46.460ha rừng, lực lượng kiểm lâm Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống đồng loạt triển khai phương án phòng cháy, chữa cháy rừng, bất chấp thời tiết nắng nóng, vất vả đặc thù.

Liên tiếp những ngày qua, nắng nóng gay gắt kéo dài, thời tiết hanh khô và ít mưa, nền nhiệt nhiều nơi vượt 40 độ C khiến nguy cơ cháy rừng tại Nghệ An tăng lên cấp 4 - cấp nguy hiểm.

Để phòng cháy, bảo vệ an toàn cho hơn 46.460ha rừng, trong đó có trên 40.150ha rừng đặc dụng thuộc vùng lõi Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới miền Tây Nghệ An, lực lượng kiểm lâm Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống đã bất chấp thời tiết khắc nghiệt, những khó khăn, vất vả đặc thù, đồng loạt triển khai phương án phòng cháy, chữa cháy rừng.

Nguy cơ xảy ra cháy rừng

Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống cho biết Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống thuộc vùng sinh thái dãy Trường Sơn. Tháng 9/2007, khu vực miền Tây Nghệ An được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới, trong đó Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống là 1 trong 3 vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển.

Ông Võ Minh Sơn, Giám đốc Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống cho biết, đơn vị xác định thời gian trọng điểm có nguy cơ xảy ra cháy trong khu bảo tồn từ tháng 4 đến tháng 9.

Giờ cao điểm dễ xảy ra cháy từ 10-16 giờ hàng ngày, vào thời điểm có các hoạt động đốt thực bì để làm nương rẫy ở các bản vùng đệm, phát đốt xử lý thực bì trồng rừng ở các diện tích rừng sản xuất giáp ranh với các tiểu khu của khu bảo tồn.

Hiện nay, có nhiều diện tích rừng phòng hộ của đơn vị quản lý chủ yếu được phân bố tiếp giáp với diện tích rừng sản xuất 163 của các hộ dân, rất khó quản lý bảo vệ vì ranh giới chưa được đóng mốc; trong khi đó nhận thức của người dân còn hạn chế dẫn đến vi phạm pháp luật như phát rừng tự nhiên để trồng keo, xử lý thực bì trước khi trồng rừng rất dễ gây ra cháy rừng.

Ngoài ra, trong khu bảo tồn có hơn 7.400 ha trạng thái rừng hỗn giao (gỗ và tre nứa khoảng hơn 4.700 ha, nứa với gỗ khoảng hơn 2.600 ha), chiếm hơn 16% diện tích rừng tự nhiên; cấu trúc rừng hỗn giao phức tạp, thành phần thực vật chủ yếu là nứa, tre và một số cây gỗ lá rộng (như trám, ngát, ba soi…) rất dễ xảy ra cháy.

Cùng với đó, hơn 590 ha diện tích các loài cỏ tranh, cỏ lào, lau lách, chuối rừng… trong Khu bảo tồn sinh trưởng rất tốt về mùa mưa, nhưng về mùa khô thường bị úa vàng, một số thì tàn lụi, rất dễ bắt lửa, gây nên cháy rừng.

Việc làm giảm các vật liệu cháy trên rừng tự nhiên thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống rất khó khăn, bởi diện tích rộng lớn, vào mùa nắng nóng đối với những diện tích chưa thành rừng có thảm thực bì như lau sậy, nứa lùng rất nhiều. Để giảm khối lượng vật liệu cháy này là không khả thi.

Năm 2025 thiên tai cực đoan (mưa bão, lũ lụt, lũ ống, lũ quét) xảy ra nhiều gây sạt lở và gãy đổ cây rừng, khiến thảm thực vật bị chết từ đó tạo thành vật liệu cháy, làm gia tăng nguy cơ xảy ra cháy rừng.

Bên cạnh đó, với đặc điểm tình hình dân cư ở các bản vùng đệm thuộc nhiều xã như Mường Ham, Mường Chọng, Mường Quàng, Châu Hồng, Nga My, Bình Chuẩn, Hùng Chân… có cuộc sống phụ thuộc nhiều vào rừng, thường dùng lửa đốt tổ, xua đuổi ong để lấy mật trong rừng vào những ngày nắng nóng cũng làm tăng nguy cơ dẫn đến cháy rừng.

Diện tích rừng rộng lớn, trong khi lực lượng làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng trực tiếp thì chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Trong khi đó, Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống có địa hình đồi núi cao, chia cắt mạnh, nhiều đường phân thuỷ tạo nên nhiều khe suối và có nước thường xuyên quanh năm. Tuy nhiên việc dùng các nguồn nước này để phục vụ chữa cháy tại các khu vực trọng điểm nằm trong rừng sâu là rất khó khăn.

"Rất may, với đặc điểm của khí hậu và tài nguyên thực vật chủ yếu là rừng thường xanh, cấu trúc rừng bền vững, độ che phủ cao nên trong nhiều năm qua trên địa bàn Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống không có cháy rừng xảy ra,” ông Võ Minh Sơn cho biết thêm.

Kích hoạt các biện pháp

Cao điểm mùa nắng nóng gay gắt, Ban quản lý Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống đã xác định vùng trọng điểm, những khu vực giáp ranh nhạy cảm dễ xảy ra cháy, cụ thể: xã Bình Chuẩn có các tiểu khu: 728, 729, 726, 730; xã Nga My có các tiểu khu 576, 587, 581, 584, 593, 592, 626; xã Hùng Chân có các tiểu khu 232, 227, 228, 240, 236, 230; xã Mường Quàng có các tiểu khu 148, 149, 147 và 150; Khu vực vùng đệm tiếp giáp với vùng bảo vệ nghiêm ngặt thuộc các xã Mường Ham, Mường Chọng, Châu Hồng.

Ban quản lý Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống và hệ thống 7 trạm quản lý, bảo vệ rừng đã “kích hoạt” phương án phòng, chống cháy rừng với nhiệm vụ trọng tâm là tăng cường tần suất tuần tra, kiểm soát an ninh rừng; thắt chặt các đường mòn, kiểm soát chặt chẽ người ra vào rừng; trực 70% quân số trở lên tại các Trạm và Ban quản lý; chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị, vật tư, nhân lực theo phương châm “4 tại chỗ,” sẵn sàng ứng phó khi tình huống xảy ra.

Hiện nay Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống đã xây dựng 7 tổ phòng chống cháy rừng, gồm tổ Văn phòng (22 người) và 6 tổ (gần 30 người) thuộc 7 Trạm quản lý, bảo vệ rừng “vệ tinh” nằm ở các địa bàn.

Ông Võ Minh Sơn cho biết từ ngày 1/4 đến 15/9, lực lượng quản lý, bảo vệ rừng của đơn vị luôn duy trì tối thiểu 70% quân số thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng. Tổ trực phòng chống cháy rừng tại Văn phòng bố trí 2 cán bộ trực 24/24 giờ, cập nhật đầy đủ thông tin, diễn biến cháy rừng và bàn giao ca trực nghiêm túc.

Khi xảy ra cháy rừng, các tổ, đội tại các trạm kịp thời báo cáo chính quyền địa phương để huy động lực lượng chữa cháy, đồng thời thông tin nhanh về Ban chỉ đạo Khu bảo tồn để đề xuất hỗ trợ lực lượng, phương tiện ứng cứu theo phương châm “4 tại chỗ”.

Hiện nay, phương tiện, thiết bị, công cụ Phòng chống cháy rừng Ban quản lý Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống đã cấp cho các tổ phòng, chống cháy rừng gồm: 1 xe ôtô chuyên dùng, 1 ống nhòm đêm, 15 máy định vị GPS, 1 thiết bị flycam, 3 máy cưa xăng, 30 xẻng đa năng, 5 bộ quần áo chữa cháy, 4 máy thổi dập lửa, 8 loa chỉ huy cầm tay, 7 máy cắt thực bì, 50 dao phát cán dài, 50 cào sắt, 40 vỉ sắt dập lửa.

Ông Nguyễn Tống Phi - Trạm trưởng Trạm quản lý, bảo vệ rừng Bình Chuẩn cho biết, mỗi tuần đơn vị đều tăng tần suất các chuyến tuần tra, kiểm soát khu vực rừng trọng điểm, tuyến khe suối; siết chặt quản lý người ra vào rừng và sẵn sàng phương tiện, nhân lực theo phương châm “4 tại chỗ.”

Dù lực lượng kiểm lâm quản lý địa bàn mỏng (4 người), với diện tích rừng lớn (gần 6.900ha, bao gồm 5 tiểu khu, có 5 bản thuộc vùng đệm) nhưng đơn vị luôn bám địa bàn, băng rừng tuần tra để kịp thời phát hiện, xử lý nguy cơ cháy ngay từ sớm. Việc ứng trực, kiểm soát được duy trì liên tục suốt đêm ngày.

Ngoài ra, Trạm luôn phối hợp với các cơ quan, ban ngành trên địa bàn tổ chức tuyên truyền cho người dân hiểu rõ tầm quan trọng của quản lý, bảo vệ rừng và phòng chống cháy rừng trên địa bàn; tổ chức ký cam kết phòng, chống cháy rừng với tất các hộ gia đình, ban quản lý thôn bản sinh sống trong vùng đệm.

Những ngày qua, lực lượng kiểm lâm tại các Trạm quản lý, bảo vệ rừng Cắm Muộn, Nam Sơn, Nga My… đã phối hợp với Ban quản lý bản bố trí lực lượng chốt chặn tại cửa rừng; kiểm tra, kiểm soát người ra vào rừng nhằm hạn chế lượng người ra vào rừng, giảm các khả năng cháy rừng; thường xuyên vận hành chạy thử máy thổi gió đeo vai, máy cắt thực bì, bình khí CO2, kiểm tra hoạt động của loa chỉ huy chữa cháy, ống nhòm ban đêm, chuẩn bị xăng dầu chạy xe.

Cùng đó, khâu hậu cần (lương thực thực phẩm khô, nước uống, dụng cụ thuốc men…) cho các tổ đội, người dân tham gia chữa cháy rừng luôn được triển khai; đồng thời lắp đặt thêm bảng dự báo cháy rừng, bảng nội quy, bảng cấm lửa, áp phích, băng rôn tuyên truyền tại các khu vực công cộng, cửa rừng trọng yếu.

Ông Bùi Hữu Sỹ - Trạm trưởng Trạm quản lý bảo vệ rừng Nga My cho biết đơn vị quán triệt lực lượng tham gia phòng chống, chữa cháy rừng phải luôn chấp hành nghiêm lệnh chỉ huy, bảo đảm đầy đủ trang bị bảo hộ, dụng cụ chữa cháy, nước uống và giữ liên lạc thường xuyên trong quá trình làm nhiệm vụ; không tự ý tách khỏi đội hình để đảm bảo an toàn chữa cháy.

Đồng thời, xây dựng mạng lưới thông tin phòng, chống cháy rừng; tham mưu cho chính quyền địa phương triển khai hiệu quả phòng cháy, chữa cháy rừng./.

​