Chuyển đổi số và tiêu dùng Xanh không còn là những lựa chọn rời rạc, mà đã trở thành "chuyển đổi kép," là yếu tố sống còn quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Sáng 29/7 tại Hội thảo "Ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh trước làn sóng tiêu dùng Xanh và chuyển đổi số” do Báo Công Thương tổ chức, bức tranh toàn cảnh về sự chuyển dịch chiến lược của ngành hàng thiết yếu này đã được phác họa rõ nét.

Thực tế cho thấy, doanh nghiệp ngành thực phẩm và tiêu dùng nhanh đang đứng trước nguy cơ "tụt hậu kép" nếu không kịp thích ứng: một mặt mất lợi thế cạnh tranh nếu bỏ qua phát triển bền vững; mặt khác nguy cơ bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua công nghệ.

Khi "Xanh" chuyển từ xu hướng thành yêu cầu bắt buộc

Nếu như trước đây, lợi thế cạnh tranh của ngành tiêu dùng nhanh chủ yếu đến từ quy mô sản xuất và giá cả, thì ngày nay, người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến giá mà còn đặc biệt chú trọng đến chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, sức khỏe và trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp. Các sản phẩm Xanh, thân thiện môi trường, bao bì tái chế đang là ưu tiên hàng đầu của người tiêu dùng.

Nhận định về xu hướng này, bà Lê Thị Hoài Thương, Giám đốc Đối ngoại Nestlé Việt Nam nhấn mạnh: Thị trường đang chuyển dịch từ "khuyến khích Xanh" sang "yêu cầu Xanh." Lợi thế cạnh tranh giờ đây thuộc về những doanh nghiệp có khả năng truy xuất nguồn gốc minh bạch, giảm phát thải và tuân thủ các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường trong nước lẫn xuất khẩu. Từ kinh nghiệm thực tiễn, Nestlé Việt Nam đã triển khai chương trình NESCAFÉ Plan, đồng hành cùng hơn 23.000 nông hộ áp dụng nông nghiệp tái sinh, giúp giảm 20% lượng phân bón và 40-60% lượng nước tưới, đồng thời đảm bảo 100% nguồn cung ổn định.

Đồng quan điểm về việc hướng tới các giá trị bền vững cho người tiêu dùng, bà Ôn Minh Hằng, Phó Tổng Giám đốc Amway Việt Nam cũng chia sẻ chiến lược thúc đẩy tiêu dùng Xanh thông qua việc xây dựng một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe chủ động. Doanh nghiệp này kết hợp giữa đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển sản phẩm thân thiện với môi trường, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cộng đồng.

Thương mại điện tử và Bán lẻ đa kênh: Lực đẩy từ công nghệ

Song song với quá trình Xanh hóa, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi mang tính bước ngoặt đối với khâu phân phối của ngành tiêu dùng nhanh. Năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.

Phát biểu tại hội thảo, bà Lê Thị Việt Hà, Phó Trưởng Phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) khẳng định: "Thương mại điện tử và bán lẻ đa kênh không còn là xu hướng lựa chọn mà đã trở thành động lực tăng trưởng tất yếu của ngành tiêu dùng nhanh."

Người tiêu dùng hiện nay mua sắm linh hoạt qua sự kết hợp giữa cửa hàng truyền thống, website, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và livestream. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải tích hợp đa kênh, ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) và Dữ liệu lớn (Big Data) để dự báo nhu cầu, cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng và tối ưu logistics.

Đặc biệt, sự ra đời của Luật Thương mại điện tử năm 2025 (có hiệu lực từ 01/7/2026) đang tạo ra một hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh an toàn, lành mạnh cho doanh nghiệp.

Khi số hóa làm đòn bẩy cho phát triển Xanh

Sự giao thoa giữa hai làn sóng lớn này đã tạo ra khái niệm "Chuyển đổi kép". Tại hội thảo, ông Lê Sỹ Hiển, Giám đốc vận hành miền Bắc-MM Mega Market Việt Nam khẳng định: "Chuyển đổi số và Chuyển đổi Xanh không còn là hai chiến lược riêng biệt mà là một thể thống nhất." Trong đó, công nghệ số chính là đòn bẩy để thực thi các mục tiêu bền vững.

Tại MM Mega Market, hệ sinh thái số được thể hiện qua nền tảng MCard cho khách cá nhân, MM Pro/MM Mall cho doanh nghiệp, và đặc biệt là công nghệ "Chat-to-Buy" tích hợp AI tự động nhận diện nhu cầu và xuất báo giá. Đáng chú ý, nền tảng số này được áp dụng trực tiếp vào quá trình "Xanh hóa."

Cụ thể, mô hình Digital Farming đã kết nối dữ liệu trực tiếp với kế hoạch gieo trồng của hơn 10.000 hộ nông dân, giúp 90% sản lượng đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP và 100% sản phẩm được mã hóa QR Code truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh đó, chuỗi siêu thị này cũng đang tiên phong Xanh hóa hạ tầng với mục tiêu Net Zero vào năm 2040, triển khai điện mặt trời áp mái tại 16 trung tâm (cắt giảm hơn 5.000 tấn CO2 mỗi năm), áp dụng tiêu chuẩn công trình Xanh EDGE, và đặc biệt là loại bỏ hoàn toàn túi nilon sử dụng một lần tại quầy thu ngân.

Ông Nguyễn Tiến Cường, Phó Tổng biên tập Báo Công Thương nhấn mạnh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đang tạo ra cả sức ép và cơ hội để doanh nghiệp đổi mới mô hình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu phát triển bền vững, đồng thời sự phát triển của hệ thống phân phối hiện đại, thương mại điện tử và các nền tảng số đang làm thay đổi toàn diện phương thức sản xuất, kinh doanh và tiếp cận khách hàng. Chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu nếu doanh nghiệp muốn nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường.

Có thể thấy, sự chuyển dịch chiến lược của ngành tiêu dùng nhanh và bán lẻ không chỉ đem lại lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp mà còn đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế số và phát thải ròng bằng "0" của quốc gia. Tuy nhiên, để động lực này phát huy bền vững, rất cần một hệ sinh thái hợp tác chặt chẽ. Cơ quan quản lý cần hoàn thiện thể chế và hạ tầng dữ liệu; các nền tảng số cần nâng cao trách nhiệm kiểm soát rủi ro và cộng đồng doanh nghiệp cần lấy chất lượng, trách nhiệm xã hội làm nền tảng cho sự phát triển lâu dài./.